Nietolerancja LAKTOZY - przyczyny, objawy i leczenie

2019-03-20 10:30 Monika Majewska

Nietolerancja laktozy, czyli cukru występującego w mleku, to jedna z najczęściej spotykanych nietolerancji pokarmowych. Dochodzi do niej wtedy, gdy w organizmie brakuje laktazy - enzymu koniecznego do rozkładu laktozy. Wówczas po spożyciu mleka lub innych produktów zawierających laktozę pojawiają się dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Jakie są przyczyny i objawy nietolerancji laktozy? Na czym polega leczenie?

Nietolerancja laktozy to niewłaściwa reakcja organizmu, która pojawia się po spożyciu produktów zawierających laktozę - cukier mleczny. Przyczyną tego rodzaju nietolerancji pokarmowej jest brak (alaktazja) lub niedobór (hipolaktazja) laktazy - enzymu trawiennego, który jest niezbędny do prawidłowego rozkładu laktozy na glukozę i galaktozę.

Gdy w organizmie brakuje laktazy, laktoza nie może zostać rozłożona i ulega fermentacji bakteryjnej w jelicie grubym. W konsekwencji tworzą się kwasy i gazy, które powodują wzrost ciśnienia osmotycznego treści jelitowej oraz działają drażniąco na błonę śluzową, czego konsekwencją są przykre dolegliwości ze strony układu pokarmowego.

Spis treści:

  1. Nietolerancja laktozy - przyczyny
  2. Nietolerancja laktozy - objawy
  3. Nietolerancja laktozy a alergia na mleko
  4. Nietolerancja laktozy - diagnoza
  5. Nietolerancja laktozy - leczenie

Nietolerancja laktozy - przyczyny

Najczęstszą przyczyną nietolerancji laktozy jest pierwotny (dziedziczny) niedobór laktazy (inaczej hipolaktazja dorosłych). Istotą choroby jest postępujące już od 2. roku życia (a niekiedy nawet wcześniej) zmniejszanie się aktywności laktazy, która osiąga najwyżej 5 proc. wyjściowej aktywności.

Objawy tego rodzaju nietolerancji cukru mlecznego rzadko występują u niemowląt i dzieci. Najczęściej pojawiają się dopiero w wieku dojrzewania lub u dorosłych.

Nietolerancja laktozy typu dorosłych jest spowodowana polimorfizmem genu LCT (genu laktazy). Choroba jest dziedziczona recesywnie.

Nietolerancja laktozy może być również wynikiem alaktazji, czyli wrodzonego niedoboru laktazy. Przyczyną choroby jest uwarunkowany genetycznie wrodzony defekt metaboliczny, który sprawia, że organizm nie może wytwarzać laktazy.

W tym przypadku objawy nietolerancji pojawiają się u noworodków już po pierwszym podaniu mleka matki lub modyfikowanego mleka zawierającego laktozę. Choroba może być przekazana potomstwu.

Laktoza występuje w mleku kobiet karmiących, a także w mleku krowim, kozim, owczym i innych ssaków.

Do tego rodzaju nietolerancji pokarmowej może doprowadzić także wtórny (nabyty) niedobór laktazy (przejściowy lub utrwalony niedobór tego enzymu). Jest on wynikiem chorób lub różnych czynników, które doprowadzają do uszkodzenia nabłonka i kosmków jelitowych, produkujących laktazę, np.:

Do niszczenia nabłonka i kosmków jelitowych może dojść także w wyniku nadmiernego stosowania niektórych leków, np. antybiotyków, niesterydowych leków przeciwzapalnych, kwasu acetylosalicylowego, chemioterapeutyków, oraz alkoholu. Może wystąpić także pod wpływem promieniowania jonizującego, w przebiegu niedożywienia.

Tymczasowa nietolerancja laktozy może wystąpić u dzieci urodzonych przed 34. tygodniem (tzw. rozwojowy niedobór laktazy). Organizm wcześniaków nie jest bowiem w stanie wytwarzać laktazy. Jednak gdy tylko w jelitach zaczyna się proces wytwarzania tego enzymu, problem ustępuje.

Na rozwój nietolerancji laktozy może mieć wpływ także długotrwałe stosowanie diety bezmlecznej, które wpływa na zmniejszenie aktywności wydzielania laktazy.

Nietolerancja laktozy - objawy

Objawy nietolerancji laktozy są niespecyficzne i przypominają objawy wielu chorób przewodu pokarmowego (zwłaszcza zespołu jelita drażliwego). Pojawiają się bowiem:

Stopień nasilenia tych objawów w głównej mierze zależy od ilości spożytej laktozy (im większa dawka, tym objawy są bardziej nasilone), a także od stopnia niedoboru laktazy i postaci spożytego pokarmu zawierającego laktozę.

Należy zaznaczyć, że objawy nietolerancji laktozy pojawiają się najczęściej po kilku lub nawet kilkunastu godzinach od spożycia tego cukru. W związku z tym chorzy często nie widzą związku między dolegliwościami a spożywaniem mleka i jego przetworów.

      Ważne

      Nietolerancja laktozy a alergia na mleko

      Nietolerancja laktozy nie jest tym samym co alergia na mleko. Uczulenie na mleko jest nadmierną reakcją układu odpornościowego, która pojawia się w wyniku kontaktu z alergenem (zwykle są nim białka mleka). Poza tym objawy alergii na mleko pojawiają się od razu po jego wypiciu, a nie po kilkunastu godzinach, a jednym z symptomów są zmiany skórne - najczęściej pokrzywka.

      Nietolerancja laktozy - diagnoza

      W celu rozpoznania nietolerancji laktozy lekarz może zlecić następujące badania:

      • wodorowy test oddechowy - pacjentowi będącemu na czczo podaje się określoną dawkę laktozy, a następnie mierzy się stężenie wodoru w wydychanym powietrzu. U osób z nietolerancją laktozy odnotowuje się przekroczenie normy stężenia wodoru w wydychanym powietrzu. Wszystko dlatego, że laktoza ulega fermentacji w jelicie grubym, w wyniku czego wytwarzają się spore ilości wodoru, które usuwane są przez drogi oddechowe. Jest to najbardziej pomocne nieinwazyjne badanie diagnostyczne;
      • badanie pH stolca - kwaśne pH wskazuje na nietolerancję pokarmową, ponieważ niestrawiona laktoza zakwasza stolec;
      • test doustnego obciążenia laktozą - badanie polega na podaniu pacjentowi laktozy, a następnie na oznaczeniu stężenia glukozy we krwi;
      • próba eliminacyjna - przez dwa tygodnie należy stosować dietę bezlaktozową. Jeżeli w tym czasie objawy ustąpią, a po ponownym spożyciu laktozy znów się pojawią, można podejrzewać nietolerancję tego cukru;
      • badanie molekularne polimorfizmu genu laktazy (LCT) - metoda potwierdzająca lub wykluczająca hipolaktazję typu dorosłych (ATH);

      Jednak najskuteczniejszym (ale jednocześnie najbardziej inwazyjnym) badaniem jest badanie endoskopowe, podczas którego pobiera się niewielki fragment jelita cienkiego w celu oceny zawartości laktazy.

      Nietolerancja laktozy - leczenie

      W przypadku wrodzonego niedoboru laktazy leczenie polega na dożywotnim wyeliminowaniu z diety produktów, które zawierają cukier mleczny.

      Pacjenci z wrodzonym niedoborem laktazy nie tolerują nawet niewielkich ilości pożywienia zawierającego laktozę, a nieleczona choroba może zagrażać ich życiu.

      Laktaza w tabletkach pomaga w trawieniu pokarmów mlecznych. Należy ją spożyć przed posiłkiem zawierającym mleko i jego przetwory.

      Przy pierwotnym niedoborze laktazy leczenie może polegać na całkowitej eliminacji z jadłospisu produktów zawierających laktozę lub zmniejszeniu ich spożywanej ilości. W niektórych przypadkach do diety można włączyć tabletki z laktazą.

      Podobnie jak w przypadku wrodzonego niedoboru laktazy, zasad diety przy nietolerancji laktozy należy przestrzegać przez całe życie.

      W przypadku wtórnej nietolerancji laktozy terapia obejmuje okresową eliminację produktów zawierających cukier mleczny, a u niemowląt i małych dzieci zastosowanie mieszanek mlecznych bezlaktozowych.

      Dieta przy nietolerancji laktozy powinna być stosowana do czasu, aż nie zostanie wyleczona choroba, która spowodowała uszkodzenie nabłonka jelita (wyjątek może stanowić np. choroba Leśniowskiego-Crohna).

      Po jego zregenerowaniu objawy nietolerancji powinny ustąpić. Wówczas można wrócić do normalnej diety.

      Ważne

      U dzieci z nietolerancją laktozy istnieje zagrożenie rozwoju chorób, u podłoża których występuje niedobór wapnia, tj. krzywicy, osteoporozy i nadczynności przytarczyc.

      Wideo: dietetyk Agnieszka Piskała o nietolerancji laktozy

      Rozwijamy nasz serwis dzięki wyświetlaniu reklam.

      Blokując reklamy, nie pozwalasz nam tworzyć wartościowych treści.

      Wyłącz AdBlock i odśwież stronę.

      Czy artykuł był przydatny?
      Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

      NOWY NUMER

      W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

      Dowiedz się więcej
      Miesięcznik Zdrowie 10/2019

      Materiał partnerski

      KOMENTARZE
      Karolina1985
      |

      z laktozą nie ma dyskusji. Z nią nie ma negocjowania, ale zawsze najcięzej zdiagnozować czy to akurat laktoza utrudnia nam życie.

      Agnieszka Wilk
      |

      ja przez laktoze nacierpiałam sie bardzo dużo... tylko nie wiedziałam, ze wszystkie problemy, które mi towarzyszyły zawdzięczam właśnie laktozie... Nie wierzyłam w takie "głupoty" ze laktoza moze nie być dla kogoś wskazana... ale w pewnym momencie miałam dosyć cierpienia i postanowiłam się przebadać raz a porządnie i wybrałam klinikę gwiazd, nie dziwie się, ze gwiazdy tam chodzą, bo można się poczuć tam jak celebryta z USA! O każdy szczegół dbają! Ja dzięki iGenesis zaczałam "nowe" zycie bez gazów :))))!

      Barbara
      |

      Czytam te wszystkie rewelacyjne "badania" i komentarze ludzi, którzy nie potrafią myśleć i... Flaki mi się przewracają! Biorąc to na zdrowy rozsądek i logiczne myślenie, ze zwróceniem uwagi na to, że człowiek jest ssakiem, nietrawienie cukru mlecznego powyżej drugiego, trzeciego roku życia jest rzeczą jak najbardziej naturalną. W świecie ssaków mleko jest pokarmem noworodków i osobników bardzo młodych, niezdolnych do samodzielnego zdobywania i trawienia innych pokarmów. Dlatego nietrawienie cukru mlecznego u małych dzieci jest zjawiskiem niepożądanym i tylko wtedy można mówić, że jest to schorzenie. U człowieka proces utraty enzymu trawiącego cukier mleczny został przyhamowany w czasie, bo - zwłaszcza dla mieszkańców wsi - jeszcze nie dawno temu, spożywanie mleka było istotną częścią diety, zwłaszcza na "przednówku" (okres kiedy zapasy z ostatniego roku się kończą, a nowych jeszcze nie ma). A z wyprowadzonej w pole krówki, mleka starczało i dla ludzi. Niedobry przełom (w Polsce) nastąpił po intensyfikacji hodowli krów mlecznych i wzroście ilości produkcji mleka. Wzrosła ilość produkowanego mleka w proszku. Jego cechą jest duża zawartość laktozy. W mleku "prosto od krowy" jest od 4,5 do 4,8%, a w suchym jest jej ok. 10 razy więcej. Po dodaniu na każde 100 g przetworu 10 g mleka w proszku, zawartość laktozy rośnie ok. 2 razy. Laktaza zanika w sposób naturalny u dorastającej młodzieży. Niewielu dorosłych jest wstanie spożywać nabiał bez uczucia przeciążenia. Coraz więcej moich znajomych ma objawy. Mnie kilka lat temu też dopadło.
      Zaczęłam więc czytać naklejki na wysoko przetworzonych produktach spożywczych. Stwierdziłam, że mleko w proszku jest w większości z nich. Zrozumiałam moje niestrawności i biegunki. Uwielbiam twarogi i sery. Przeżyłam katusze, jak mi zapachniało, bo nie mogę ich tknąć... I tak było ok. 5 lat. Suplementowany enzym się nie sprawdzał, bo rozprowadzał się nierównomiernie w żołądku i jelitach, a mleko "bezlaktozowe" było tylko w ciężko strawnej postaci UHT. No i miałam nabiał "z głowy"! Stwierdziłam, że: "MLEKO W PROSZKU (znalazłam je nawet w kiełbasach renomowanej firmy) TO PRZEKLEŃSTWO DWUDZIESTEGO PIERWSZEGO WIEKU!!"
      I stał się cud! Problem musiał być potężny, bo w sklepach zauważyłam nagle świeżo pasteryzowane mleko bez laktozy. Potem znalazłam kefiry i śmietanę, a w końcu i twarogi. Żółte sery bywały wcześniej, ale to zrozumiały skutek długiego dojrzewania. Ostrożnie się obchodzę z tymi produktami. Ciągle nie dowierzam, że mi nie zaszkodzą. Ale nie szkodzą! Wreszcie ktoś mądry zlitował się nad konsumentami nabiału nietrawiącymi cukru mlecznego! I temu komuś za to dziękuję.

      Cobra
      |

      Ale bzdury. Jeśli krowa nie będzie regularnie rodzić to przestanie dawać mleko.
      Dokladnie tak samo wygląda to u człowieka.

      mason33
      |

      niedobór laktazy - enzymu trawiennego, który jest niezbędny do prawidłowego rozkładu laktozy brednie masonskiego who jedz mniej ruszaj sie zyj zdrowo duzo pij wody z sola i wody i ciesz sie zdrowiem po 2,3 tygodniach obrzarstwa jelita sie oczyszczaja i znow mozna cieszyc sie zdrowiem

      hedon
      |

      Czy nie można napisać wprost - objawem nietolerancji laktozy jest rzadka sraczka? Ludzie od razu będą wiedzieć o co chodzi.

      Ola
      |

      Pieniu chyba najlepiej poradzić się w tej kwestii lekarza. Jak coś to jedź z dzieckiem do CMP w Krakwie, ja tam lecze moją córkę i uważam że przyjmują tam sami specjaliści.

      Xysia
      |

      Co to za frytki z laktozą? W ziemniakach, z których robione są frytki obecna jest skrobia- polimer tylko glukozy. Laktoza to dwucukier składający się z glukozy i galaktozy.

      gosc123
      |

      Jak podejrzewacie u siebie nietolerancję laktozy to zróbcie sobie badanie genetyczne. Ja miałam wzdęcia i bolał mnie brzuch po mleku ale nie mogłam się powstrzymać od picia mleka. Myślałam, że co najwyżej będę miała biegunkę. Co się okazało jak się wreszcie przebadałam i wyszło mi, że mam genetyczną nietolerancję mleka przestałam je pić. Okazało się, że minęło mi przy okazji zapalenie zatok, a u mojego syna nastąpiła poprawa w astmie. Jak macie genetyczną nietolerancję mleka i pijecie je to nie tylko macie biegunkę ale też np. osteoporozę pomimo tego, że pijecie mleko. A dietetyk, który ustawiał mi dietę uświadomił mi, że laktoza jest nie tylko w mleku ale np. w słodyczach, frytkach, pieczywie itp.

      k2
      |

      krowa nie daje mleka bo taka jej natura tylko przez dojenie jej po zakończeniu karmienia cielaka czyli przedłużeniu procesu laktacji, dlatego jałówki nie dają mleka