Olej rybi bogaty w kwasy omega-3 zmniejszył insulinooporność i poprawił tolerancję glukozy u szczupłych szczurów z cukrzycą typu 2. Naukowcy odnotowali także spadek markerów zapalnych oraz poprawę parametrów lipidowych, w tym poziomu cholesterolu LDL i trójglicerydów. Badanie opublikowane w czasopiśmie „Nutrients” przeprowadzono na szczurach Goto-Kakizaki, wykorzystywanych jako model nieotyłej cukrzycy typu 2. Zwierzęta otrzymywały olej rybi trzy razy tygodniowo przez osiem tygodni. Dawka wynosiła 2g na kilogram masy ciała i odpowiadała 540 mg/g kwasu eikozapentaenowego EPA oraz 100 mg/g kwasu dokozaheksaenowego DHA. Autorzy publikacji podkreślają, że choć otyłość pozostaje jednym z głównych czynników ryzyka cukrzycy typu 2, od 10 do 20 proc. chorych na świecie nie ma otyłości. „Odkryliśmy, że insulinooporność można zmniejszyć u tych zwierząt poprzez modulowanie odpowiedzi zapalnej tak, aby zmienić profil komórek obronnych ze stanu prozapalnego na stan przeciwzapalny” – wyjaśnia Rui Curi, koordynator badania.
Stan zapalny a cukrzyca typu 2
Badacze analizowali aktywność komórek odpornościowych związanych z procesem zapalnym. Wcześniejsze prace zespołu wykazały, że u nieotyłych szczurów z insulinoopornością limfocyty i makrofagi produkowały większe ilości cytokin prozapalnych. Obserwowano również stan zapalny ogólnoustrojowy mimo braku nadmiaru tkanki tłuszczowej charakterystycznego dla otyłości. „W większości przypadków otyłości występuje przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu, który wpływa na szlaki sygnalizacji insuliny. W modelu nieotyłym ta cecha tkanki tłuszczowej jest nieobecna, ale występuje stan zapalny ogólnoustrojowy” – dodaje Curi. W innych publikacjach dotyczących nieotyłej cukrzycy typu 2 zespół obserwował zaburzenia związane z mechanizmami przeciwzapalnymi już u młodych szczurów Goto-Kakizaki. Wyniki opisano między innymi w czasopismach „Cells”, „International Journal of Molecular Sciences” oraz „FEBS Letters”.
Omega-3 a insulinooporność u osób bez otyłości
W nowym badaniu sprawdzano, czy suplementacja omega-3 może odwrócić zmiany obserwowane wcześniej w limfocytach. Analizy wykazały zmniejszenie aktywności komórek związanych z procesem zapalnym oraz wzrost odsetka limfocytów Treg o właściwościach przeciwzapalnych. „Suplementacja olejem rybim odwróciła ten profil prozapalny, wykazując znaczące działanie przeciwzapalne” – podkreśla Tiago Bertola Lobato, autor publikacji. Renata Gorjão z UNICSUL zaznacza natomiast, że wyniki po raz kolejny połączyły przewlekły stan zapalny z insulinoopornością u osób bez otyłości. „Nasze ustalenia zwiększyły naszą wiedzę o związku między stanem zapalnym a insulinoopornością u nieotyłych zwierząt, potwierdzając, że jest to kluczowy czynnik w cukrzycy nawet przy braku otyłości” – dodaje badaczka.
Tran a olej rybi. Czym się różnią?
Choć wiele osób używa określeń „tran” i „olej rybi” zamiennie, nie są to identyczne produkty. Tran pozyskuje się z wątroby ryb, najczęściej dorsza, dlatego oprócz kwasów omega-3 zawiera także duże ilości witamin A i D. Olej rybi produkuje się natomiast głównie z tłustych tkanek ryb morskich, takich jak sardynki, anchois czy makrela. Jego głównym składnikiem są kwasy tłuszczowe omega-3, przede wszystkim EPA i DHA. To właśnie olej rybi bogaty w EPA i DHA wykorzystano w badaniu opisanym w „Nutrients”.
Czy omega-3 obniżają poziom cukru we krwi?
Autorzy publikacji podkreślają, że eksperyment przeprowadzono na zwierzętach i wyników nie można automatycznie przenosić na ludzi. Podobne zależności obserwowano jednak także w późniejszych analizach dotyczących omega-3 i kontroli glikemii. W badaniu klinicznym z 2025 roku opublikowanym w „Food & Function” po 12 tygodniach suplementacji odnotowano wzrost poziomu EPA i DHA w surowicy oraz spadek poziomu insuliny na czczo i wskaźnika HOMA-IR. Z kolei analiza opublikowana w 2024 roku w „Nutrition & Diabetes”, obejmująca 161 pacjentów z cukrzycą typu 2, dotyczyła zależności między poziomem omega-3 a hemoglobiną glikowaną HbA1c. „Potrzebne są badania z udziałem ludzi, aby oszacować idealną dawkę i najbardziej wskazany rodzaj kwasu tłuszczowego omega-3” – podsumowuje Rui Curi.
Badanie „Omega-3 Fatty Acids Weaken Lymphocyte Inflammatory Features and Improve Glycemic Control in Nonobese Diabetic Goto-Kakizaki Rats” opublikowano w czasopiśmie „Nutrients” w 2024 roku.
