Rak trzustki długo nie daje objawów. Jednym z najwcześniejszych sygnałów może być świąd skóry bez wysypki. Sprawdź, jakie objawy - obok żółtaczki, bólu pleców i utraty masy ciała - powinny skłonić do pilnej konsultacji z lekarzem.
Świąd skóry a rak trzustki. Ten objaw może pojawić się najwcześniej
Rak trzustki należy do nowotworów najtrudniejszych do wykrycia. We wczesnym stadium zwykle nie powoduje żadnych dolegliwości, a pierwsze objawy pojawiają się najczęściej dopiero wtedy, gdy choroba jest bardziej zaawansowana. "Objawy, które kojarzymy z rakiem trzustki, mogą być bardzo niespecyficzne i zazwyczaj pojawiają się dopiero w bardziej zaawansowanym stadium choroby” – mówi dr Suneel Kamath, onkolog.
Jednym z najwcześniejszych sygnałów ostrzegawczych bywa żółtaczka. Pojawia się, gdy guz blokuje przewód żółciowy i uniemożliwia prawidłowy odpływ bilirubiny do jelita cienkiego. W efekcie substancja gromadzi się w organizmie, powodując zażółcenie skóry i białkówek oczu. Wzrost stężenia bilirubiny może wywoływać również intensywny świąd skóry obejmujący całe ciało. Charakterystyczne jest to, że nie towarzyszy mu wysypka. Świąd może pojawić się jeszcze przed widoczną żółtaczką. Objawom mogą towarzyszyć ciemny mocz oraz jasne lub tłuszczowe stolce.
Rak trzustki a ból pleców, utrata masy ciała i nowa cukrzyca
Powiększający się guz trzustki może powodować ból brzucha oraz ból w środkowej i górnej części pleców. „Ten typ nowotworu może wpływać na nerwy znajdujące się wokół trzustki, co może powodować ból w środkowej i górnej części pleców” – wyjaśnia dr Kamath.
Nowotwory układu pokarmowego często prowadzą także do niezamierzonej utraty masy ciała. Badania wskazują, że niemal 75 proc. pacjentów z rakiem trzustki odnotowuje znaczący spadek masy ciała w ciągu roku poprzedzającego rozpoznanie choroby. „Osoby z rakiem trzustki często mają niewielki apetyt lub nie mają go wcale. To może prowadzić do niezamierzonej utraty masy ciała, którą zawsze warto omówić z lekarzem” – podkreśla ekspert. Niepokojącym sygnałem może być również nowo rozpoznana cukrzyca po 50. roku życia.
Niektóre nowotwory trzustki uszkadzają komórki produkujące insulinę, prowadząc do rozwoju cukrzycy typu 3c. „Jeśli cukrzyca pojawia się nagle w starszym wieku, konieczna jest dalsza diagnostyka, ponieważ może być jednym z charakterystycznych objawów raka trzustki” – zaznacza dr Kamath. Podwyższony poziom glukozy może powodować częste oddawanie moczu, nasilone pragnienie i zwiększony apetyt. Czasem jednak nie daje żadnych objawów i jest wykrywany dopiero podczas badań krwi.
Nudności, wymioty i wzdęcia. Rak trzustki może dawać objawy ze strony układu pokarmowego
Nowe dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, wzdęcia, nadmierne gazy i biegunki, również mogą być związane z rakiem trzustki. „Kiedy guz blokuje żołądek, pokarm nie może swobodnie się przemieszczać. Prowadzi to do nasilonych nudności, bólu brzucha i wymiotów po posiłkach” – tłumaczy dr Kamath. Do innych objawów należą uczucie sytości po spożyciu niewielkiej ilości jedzenia, brak apetytu oraz tłuszczowe, jasne stolce.
Rak trzustki może także blokować przewód żółciowy i prowadzić do powiększenia pęcherzyka żółciowego. W przypadku rozsiewu choroby może dojść również do powiększenia wątroby. Zmiany te bywają wykrywane podczas badania lekarskiego lub badań obrazowych.
Kiedy zgłosić się do lekarza? Nie ma badań przesiewowych w kierunku raka trzustki
Obecnie nie istnieje skuteczna metoda badań przesiewowych pozwalająca wykrywać raka trzustki u osób bez objawów. „Nie dysponujemy wiarygodną metodą badań przesiewowych w kierunku raka trzustki. Dlatego tak ważne jest, aby zgłaszać lekarzowi te objawy natychmiast po ich zauważeniu” – podkreśla dr Kamath. Konsultacji lekarskiej wymagają przede wszystkim świąd skóry bez wysypki, żółtaczka, nowy ból brzucha lub pleców, niezamierzona utrata masy ciała, utrzymujące się nudności i wymioty oraz nagłe rozpoznanie cukrzycy po 50. roku życia. W diagnostyce lekarz może zlecić badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny, a następnie skierować pacjenta do dalszej diagnostyki specjalistycznej.
Znane osoby, które zmarły na raka trzustki
Rak trzustki dotyka zarówno osoby anonimowe, jak i znane postacie świata kultury, mediów i biznesu. Wśród osób, które zmarły z powodu tego nowotworu, są m.in. Patrick Swayze, gwiazda filmów Dirty Dancing i Ghost, legendarny tenor Luciano Pavarotti oraz wieloletni gospodarz teleturnieju „Jeopardy!” Alex Trebek. Z chorobą zmagała się również Anna Przybylska, która zmarła w 2014 roku w wieku 35 lat. Aktorka przez półtora roku walczyła z chorobą, a pierwsze niespecyficzne objawy – zmęczenie, bóle brzucha, pogorszenie nastroju i ból pleców – pojawiły się kilka lat przed diagnozą. Przybylska regularnie wykonywała badania i była świadoma obciążenia rodzinnego, ponieważ jej ojciec również chorował na raka trzustki.
W przypadku Steve Jobs i Aretha Franklin rozpoznano rzadki nowotwór neuroendokrynny trzustki, który różni się od najczęściej występującego gruczolakoraka trzustki. Historie znanych osób zwróciły uwagę opinii publicznej na fakt, że rak trzustki może przez długi czas rozwijać się bezobjawowo, a pierwsze sygnały choroby często są niejednoznaczne.
