Borelioza - objawy i leczenie

Konsultant: Beata Kowalska-Werbowy, specjalista medycyny rodzinnej
112 komentarze
Autor: Justyna Nowicka - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

Borelioza znana jest od niedawna, ale niestety zbiera coraz większe żniwo. Lekarze wciąż jednak nie są zgodni, jak powinno przebiegać leczenie. W dodatku mają też kłopoty z rozpoznawaniem boreliozy. Borelioza to choroba odkleszczowa, której pierwszymi sygnałami mogą być rumień i dolegliwości jak przy grypie. Sprawdź, jakie są inne objawy boreliozy i jakie metody leczenia antybiotykami się stosuje.

Borelioza, inaczej choroba z Lyme, krętkowica kleszczowa, jest stosunkowo nową chorobą – rozpoznaje się ją od drugiej połowy lat 80. XX wieku. Wywołują ją bakterie Borrelia burgdorferi – odkryte w 1982 roku przez W. Burgdorfera. Bakterie te mogą występować w kilku postaciach – jako krętki, a także w formach przetrwalnikowych (m.in. cysty). Krętki są bardzo ruchliwe, natomiast formy przetrwalnikowe nieruchome, za to są odporne na niektóre antybiotyki niszczące krętki. Borrelia może przenikać do komórek ludzkich (makrofagów, limfocytów, fibroblastów) i tam przeżyć. Niektóre odmiany boreliozy wywołują dolegliwości stawowe, inne neurologiczne. Istnieją też bakterie powodujące zmiany skórne.

Jakie są objawy boreliozy?

Generalnie borelioza atakuje tkankę łączną, mięśniową i nerwową. Choroba rozwija się w ciągu 1–3 tygodni od ukąszenia. Może pojawić się tzw. rumień wędrujący – zaczerwienienie o średnicy od kilku do kilkunastu centymetrów, może być lekko wypukłe, ciepłe, bolesne przy dotyku. Typowy rumień po ukąszeniu kleszcza jest jaśniejszy od środka.

Uwaga: rumień wędrujący występuje w ok. 30 proc. przypadków boreliozy (u dzieci tylko w 10 proc.). W tej fazie mogą pojawić się objawy grypopodobne. Jeśli nie zostaną podane antybiotyki, borelioza przechodzi w fazę rozsianą. W ciągu 2 tygodni do kilku miesięcy pojawiają się objawy wtórne. Może to być zapalenie stawów, zaburzenia neurologiczne i kardiologiczne.

Po roku od zakażenia borelioza przechodzi w postać przewlekłą. Lista objawów tej fazy jest długa. Pojawia się gorączka, dreszcze, bóle głowy, gardła, stawów, tiki mięśni, sztywność stawów. Chory może potrójnie widzieć, mieć paraliż mięśni twarzy, zawroty głowy, problemy z mówieniem, orientacją przestrzenną.

Leczenie boreliozy - kontrowersje

Boreliozę leczy się antybiotykami. U niektórych chorych leczenie boreliozy trwa półtora roku, a u innych zaledwie kilka tygodni. Skąd ta różnica? Powodem nie jest postać boreliozy, ale fakt, ile czasu trwa choroba, nim została postawiona prawidłowa diagnoza. Według obowiązującej u nas procedury (wg IDSA – Amerykańskiego Towarzystwa Chorób Zakaźnych) uważa się, że po krótkiej antybiotykoterapii borelioza jest raz na zawsze zwyciężona. Jeśli pacjent nadal źle się czuje, to po prostu cierpi na tzw. zespół poboreliozowy. Nie ma wtedy wskazań do leczenia antybiotykiem. Gdy jest uparty, prowadzi się leczenie objawowe.

Przeciwnego zdania są lekarze zrzeszeni w innym stowarzyszeniu – ILADS. Uważają, że boreliozę należy leczyć długą i złożoną antybiotykoterapią, a czas leczenia ustala się indywidualnie. Krótka seria antybiotyków tylko uodparnia bakterie.

Borelioza jest stosunkowo młodą jednostką chorobową, nie została jeszcze do końca poznana. Często chorego od lat borykającego się z boreliozą (zaleczoną lub wcale niezdiagnozowaną) wysyła się do psychiatry (niekiedy zdarza się, że ten specjalista wykrywa prawdziwą przyczynę cierpień – boreliozę). W najlepszym razie pacjent słyszy, że jest hipochondrykiem, ma urojenia. Tacy chorzy znajdują ratunek u lekarzy specjalizujących się w boreliozie, bo... sami wcześniej doświadczyli tej choroby i na sobie wypróbowali terapię.

Zdaniem eksperta
maska Beata Kowalska-Werbowy, lekarz leczący boreliozę według ILADS
Beata Kowalska-Werbowy, lekarz leczący boreliozę według ILADS

Co zrobić, gdy ukąsi cię kleszcz?

Mitem jest, że od momentu ugryzienia musi upłynąć jakiś czas, by doszło do zakażenia. Mam pacjentów, którzy usunęli kleszcza na etapie jego wbijania się w skórę. Mieli szczęście, bo powstał rumień – jednoznaczny wykładnik boreliozy. Szczęście w tym sensie, że sugerując się standardowymi opisami, gdyby nie rumień, ryzyko boreliozy zostałoby wyeliminowane przez standardowo patrzących na tę chorobę lekarzy. Kleszcz nie musi wbić się w ciało, wystarczy, że na skórze złoży swoje odchody i to już może spowodować zakażenie. Siedliskiem bakterii jest treść przewodu pokarmowego kleszcza. Jeśli nas ugryzie, wyjmijmy go np. specjalną strzykawką wytwarzającą podciśnienie (z apteki). Jeśli ktoś nam go usuwa ręcznie, niech włoży jednorazowe rękawiczki, by sam się nie zakaził. Kleszcza można wysłać na badanie metodą PCR na boreliozę (lub panel pełny: borelioza plus koinfekcje) do CB DNA w Poznaniu. Wtedy możemy poczekać na wynik badania kleszcza lub do momentu uzyskania negatywnego wyniku włączyć antybiotykoterapię, która nie jest błędem, ponieważ cała Polska jest uznana za teren endemiczny dla boreliozy. Jeśli wynik okaże się negatywny, leczenie odstawiamy; jeśli jest pozytywny, kontynuujemy: według standardu – do 3 tygodni łącznie, a według lekarzy leczących zgodnie z ILADS – dużo większą dawką do co najmniej 6 tygodni. W dwie doby po ugryzieniu można też wysłać krew na badanie PCR w kierunku boreliozy. Jeśli wystąpi rumień, czas tego leczenia wydłuża się do 6–8 tygodni.

Borelioza - diagnostyka. Testy wykrywające boreliozę

Niestety, żaden z dostępnych testów nie może w 100 proc. wykluczyć ani potwierdzić boreliozy. Badania serologiczne krwi polegają na wykrywaniu przeciwciał IgM i IgG przeciw Borrelii. Niestety, przeciwciała pojawiają się w surowicy dopiero kilka tygodni po zakażeniu, gdy choroba dawno się rozwija. W dodatku bakterie mogą się przenosić (z krwi do płynu stawowego lub centralnego układu nerwowego), a wtedy stężenie przeciwciał we krwi spada. Zdarza się więc, że u chorych, mających żywe krętki w organizmie, wynik badania jest ujemny.

W Polsce najpopularniejszy test ELISA – często wychodzi fałszywie ujemnie – jest wiarygodny w 30 proc. przypadków. Czulszym badaniem (70 proc. wiarygodności) jest test Western Blott, ale można go zrobić po minimum 3 tygodniach od ukąszenia. Najdokładniejszą diagnozę daje PCR, czyli badanie polegające na poszukiwaniu (we krwi lub moczu, płynie stawowym lub mózgowo-rdzeniowym) DNA bakterii. Można je zrobić w kilku miejscach w Polsce już kilka dni po ukąszeniu, nie ma ono bowiem związku z przeciwciałami.

UWAGA. Wynik negatywny któregoś z badań nie wyklucza boreliozy. Najczęściej diagnoza stawiana jest na podstawie objawów klinicznych, po wykluczeniu innych schorzeń. Często borelioza, zwłaszcza przewlekła, jest mylona ze stwardnieniem rozsianym, nerwicą, reumatyzmem, fibromialgią, toczniem rumieniowatym.

Niezawodna diagnostyka sprawiłaby, że niezwłocznie można by leczyć boreliozę. Im wcześniej zacznie się terapię, tym jest krótsza i daje większą szansę na całkowite wyleczenie. Szybko wyleczona choroba nie zostawia szkód w organizmie. Na razie nie ma co liczyć na szczepionkę przeciw tej chorobie. Gorzej: po przejściu boreliozy nie nabywa się odporności. Pozostaje jedynie chronić się przed kleszczami wszelkimi dostępnymi metodami (ubranie, repelenty).

Borelioza: diagnoza i leczenie [wideo]

W jaki sposób diagnozuje się boreliozę i czy można ją skutecznie wyleczyć? Posłuchaj naszego eksperta.

PRAWDY I MITY O KLESZCZACH

PRAWDY I MITY O KLESZCZACH

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Shutterstock

Aktualizacja: 05.08.2016

Komentarze (1 - 10 z 112)
Aisha, 29.09.2016 19.51
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Do Adam Piech: mam tak samo jak Ty, rok chodzenia po lekarzach, szpitalach i w końcu po prywatnych badaniach Western Blot dodatni w klasie Igm...a wcześniejsza Elisa mimo zaawansowanych objawów ujemna...dziś byłam zrobić panel konifekcji i Candidę, zobaczymy co będzie dalej... Do cwietok: to może być borelia, zrób córce badania prywatne Western Blot w klasach Igg, Igm, jeśli wyjdą ujemne to PCR, KKI lub LTT, te ostatnie dosyć drogie, ale co poradzić...
 
ADAM PIECH, 29.09.2016 11.02
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Mnie ugryzł pająk i mam bolerioze i czuje się kiepsko: bóle stawów, kości głowy,mieśni ,karku, kołatanie serca,zaniki widzenia , rozdrażnienie , nielogiczne myślenie i mowa.STRASZNA CHOROBA KTÓRA MNIE WYNISZCZA
 
cwietok, 07.09.2016 21.06
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
moja corka ma uszkodznie nerwow strzalkowych w obu nogach bol miesni drzenie miesni do tego doszedl bol barku i dzenie reki,byla w szpitalu badali ja w kierunku boleriozy i badanie nie jest jednoznaczne,dostala skierowanie do poradni chorob zakaznych pilne.czesto ma zapalenie spojowek i jest ciagle zmeczonaboli ja tez glowa,rehabilitacja nie daje rezultatow,stawiali wsepna diagnoze neuropatia obwodowa tylko brak jest podloza,czy to moze byc bolerioza ,jak myslicie,teczka badan pecznieje a diagnozy nie ma,jakie jeszcze badanie wykonac?
 
Iv, 15.08.2016 14.26
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Ja mialam pobierany płyn z kregosłupa dwa razy. Badanie w moim wypadku bardzo bolesne. Test pcr wyszedl ujemny, mimo, ze mialam zapalenie opon mozgowych, od ugryzienia kleszcza. Boreliiza podobno nie lubi plynow, wiec trudno o wynik dodatni (dlatego trzeba otruc kretki, zeby toksyny trafily do krwi, badz plynu rdzeniowo mozgowego) Po przyjmowaniu citroseptu, wyszly mi dopiero dodatnie wyniki w obu klasach Western Blot.
 
Wyjątkowa_bajeczka, 10.08.2016 15.28
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Zapraszam: http://kulinariaborelli.blogspot.com/ Aktualnie już drugi raz rozpoczęłam walkę z boreliozą. Po nawrocie postanowiłam, że musi wyniknąć z tego coś dobrego. Założyłam więc bloga i na bieżąco uzupełniam go o treści z zakresu diety podczas leczenia i nie tylko. Prowadzony pozytywnie, solidnie i ciekawie. Przepisy sprawdzone, smaczne oraz stosowne do diety w leczeniu boreliozy. Cały repertuar dań dziewczyny leczącej się metodą ILADs- od śniadań na dobry początek dnia przez sycące obiady oraz desery na poprawę humoru. Trzymam za Was wszystkich kciuki!
 
kas, 13.07.2016 01.44
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Czy miał ktoś z Państwa robiona punkcje?
 
Agnes, 01.07.2016 22.05
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Kleszcze są nośnikiem bakterii, wirusów i innych mikroorganizmów chorobotwórczych i niebezpiecznych dla człowieka i zostało to potwierdzone w badaniach laboratoryjnych. Przenoszą m in. wirusa odkleszczowego zapalenia mózgu, bakterię bartonellę, borelię, jersinię, mykoplasmę, chlamydię, pierwotniaka powodującego babeszjozę i wiele innych. Zazwyczaj częstują całym zestawem powodując, obok boreliozy również ko-infekcje. Borelioza jest chorobą odzwierzęcą!
 
Lolek, 29.06.2016 12.41
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Kazdego kleszcza, który ugryzł można zbadać za pomoca niemieckich testów diagnostycznych. Jeśli wynik jest pozytywny można szybko udac się do lekarza i zapobiegać rozwojowi choroby. info na botick.pl
 
Lolek, 29.06.2016 12.37
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Kleszcze można samemu badać czy nie są nosicielami boreliozy. Wyjętego kleszcza można zbadać i jeśli był chory to szybko udać się do lekaża i zacząć leczenie zanim choroba się rozwinie. info na botick.pl
 
honka, 27.06.2016 20.23
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Moja mama ma też tą boleriozę dzisiaj była u lekarza i skierował ją na wyniki zobaczymy ale lekarz powiedzał że to ta choroba ale lekarz się chyba nie myli ,
 
następne »
strona 1 z 12
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Borelioza - objawy i leczenie Borelioza - objawy i leczenie

Borelioza znana jest od niedawna, ale niestety zbiera coraz większe żniwo. Lekarze wciąż jednak nie...

więcej

91756

Półpasiec - choroba zakaźna. Przyczyny, objawy, leczenie półpaśca Półpasiec - choroba zakaźna. Przyczyny, objawy, leczenie półpaśca

Półpasiec, ostrą chorobę zakaźną, wywołuje ten sam wirus co ospę wietrzną. Objawy półpaśca to...

więcej

89857

Mononukleoza: objawy, badania, leczenie, powikłania Mononukleoza: objawy, badania, leczenie, powikłania

Mononukleozą najłatwiej zarazić się przez pocałunek, dlatego często nazywana jest właśnie chorobą...

więcej

60908

Gronkowiec: charakterystyczne objawy i leczenie zakażenia gronkowcem Gronkowiec: charakterystyczne objawy i leczenie zakażenia gronkowcem

Gronkowiec atakuje zarówno ludzi jak i zwierzęta. Czasem wystarczy chwilowe obniżenie odporności i...

więcej

60340

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Ogólne zalecenia dotyczą tylko kwasu foliowego, który powinien być przyjmowany w dobowej dawce 400 mcg.

Niestety bez badania lekarskiego nie jest możliwe ustalenie jednoznacznego rozpoznania. W diagnostyce różnicowej opisywanych zmian nalezy uwzglednić między innymi: łupież pstry, bielactwo rzekome,...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.