Czym są wolne rodniki i jakie choroby powodują?

15 komentarze
Autor: Beata Prasałek

Po organizmie stale krążą wolne rodniki i antyoksydanty, inaczej zwane przeciwutleniaczami albo antyutleniaczami. Jeśli zachowywana jest między nimi równowaga, mamy się dobrze. Nadmiar wolnych rodników powoduje natomiast miażdżycę, raka i przedwczesne starzenie się.

Czym są wolne rodniki? To nic innego jak niesparowane atomy. Każdy atom tlenu ma na swojej ostatniej orbicie parzystą liczbę elektronów. Zdarza się jednak, że jeden elektron gdzieś się zgubi (np. w procesie przemiany tlenu w mitochondriach) i w atomie pojawia się "wyrwa". Traci on wtedy równowagę i zaczyna gwałtownie poszukiwać brakującego ogniwa. Szuka go w najbliższym otoczeniu i robi to szybko. Gdy tylko na swej drodze napotka prawidłowy atom, atakuje go, by odebrać mu potrzebny elektron. W ten sposób staje się posiadaczem parzystej liczby elektronów na ostatniej orbicie, ale napadnięty przez niego i ograbiony z jednego elektronu atom sam staje się wolnym rodnikiem "z wyrwą do zatkania". Wyrusza więc na łów. Tak koło się zamyka.

Wolny rodnik tlenowy szuka pary dla swojego samotnego elektronu w atomach dowolnych substancji. Nie musi to być atom tlenu, zadowoli się także np. atomem białka. Takie grasowanie wolnych rodników w komórkach ciała stopniowo niszczy ich strukturę (np. uszkadza błony komórkowe, DNA), przyspiesza ich śmierć, a w konsekwencji rujnuje nam zdrowie.

Wolne rodniki - skąd się biorą?

Niestety, w przyrodzie nic nie jest takie proste. Ten życiodajny tlen ma również drugie oblicze. W procesie przetwarzania go na energię część cząsteczek tlenu zupełnie wymyka się spod kontroli i uwalnia w postaci wolnych rodników tlenowych. Jaka to część? Ponad 5 proc. To niby niewiele, ale... Naukowcy obliczyli, że w ciągu 70 lat życia wdychamy średnio ok. 17 ton tlenu. A więc niemal tona zamienia się w wolne rodniki! I to nie wszystko.

Procesy powstawania wolnych rodników przyspiesza bowiem np. palenie papierosów, silny czy długotrwały stres, wdychane wraz z powietrzem spaliny, długie opalanie się, a nawet forsowny trening. Ostatnie stwierdzenie może być dla nas zaskakujące, bo przecież lekarze przekonują nas, że sport to zdrowie. A jednak. W czasie intensywnego wysiłku znacznemu przyspieszeniu ulega przemiana materii. A szybszy metabolizm, to szybsze przetwarzanie tlenu i glukozy w energię, czego efektem ubocznym jest zwiększona produkcja wolnych rodników.

Niestety, na tym nie koniec. Wolne rodniki docierają do naszego organizmu również z zewnątrz poprzez pożywienie. Znajdują się bowiem m.in. w wędzonych, smażonych czy grillowanych produktach, których sporo jest w naszej diecie.

Nie przegap

STRES OKSYDACYJNY - przyczyny i skutki stresu oksydacyjnego

Stres oksydacyjny to bardzo niebezpieczny stan, który może doprowadzić do rozwoju wielu chorób, w tym nowotworów. Na stres oksydacyjny narażone są m.in. osoby, które żyją w stresie lub źle się odżywiają. Sprawdź, czym dokładnie jest stres oksydacyjny, jakie są jego przyczyny i do rozwoju jakich chorób może doprowadzić.

Ważne

Ważne

Jak się okazuje, wolne rodniki w rozsądnej ilości są potrzebne naszemu organizmowi. Zwłaszcza systemowi odpornościowemu. Jeżeli makrofag (biała krwinka należąca do tego systemu) zobaczy np. chorobotwórczego wirusa, który wtargnął do organizmu, pochłania go i uruchamia w swoim wnętrzu produkcję wolnych rodników. One tak wytrwale kradną elektrony białkom oraz DNA wirusa, że ten w końcu ginie.

Wolne rodniki powodują miażdżycę, raka, starzenie się

Wolne rodniki są np. praprzyczyną miażdżycy. Nie tylko uszkadzają ściany naczyń krwionośnych, ale dodatkowo utleniają lipidy (tłuszcze) LDL. Tłuszcze wraz z cholesterolem i wapniem zaczynają osiadać na ścianach tętnic w postaci blaszki miażdżycowej. Jeśli jest jej dużo, a ścianki naczynia zostają uszkodzone, wówczas powstają niebezpieczne skrzepy. Gdy taki skrzep "się urwie", może powędrować naczyniami krwionośnymi w kierunku serca (wtedy grozi nam zawał) lub mózgu (wówczas narażeni jesteśmy na udar). Nie są to jedyne choroby, w powstaniu których mają udział krążące w organizmie niesparowanie atomy tlenu. Wolny rodnik niszczy wszystko, co napotka na swojej drodze. Sięgając po elektrony, często atakuje DNA.

W ten sposób zmienia strukturę naszego kodu genetycznego, a to z kolei powoduje mutacje DNA. Zmutowane komórki zaczynają się mnożyć jak oszalałe, nie zważając na żadne bariery. Tak powstaje nowotwór. Naukowcy są pewni, że wolne rodniki mają mniejszy lub większy wpływ na rozwój wszystkich nowotworów, na jakie chorujemy.

Wolne rodniki szkodzą też naszej urodzie. Niszcząc lipidy (tłuszcze) naskórka, uszkadzają jego naturalną barierę ochronną. Skóra staje się sucha i skłonna do podrażnień. Naruszone zostają również włókna kolagenowe i elastynowe skóry właściwej, a to prowadzi do zmniejszenia jej elastyczności i przyspiesza powstawanie głębokich zmarszczek. Ale na tym nie koniec. W skrajnych przypadkach dochodzi do uszkodzenia kwasów nukleinowych, odpowiedzialnych za prawidłową budowę komórek, co może prowadzić do rozwoju raka skóry.

Tego nie rób

Tego nie rób

Naukowcy są zdania, że wolne rodniki szybciej powstają w naszym organizmie, jeżeli:

  1. palimy papierosy,
  2. żyjemy w zanieczyszczonym środowisku,
  3. dużo przebywamy na słońcu,
  4. często łapiemy infekcje wirusowe i bakteryjne,
  5. nadużywamy alkoholu,
  6. zażywamy dużo leków,
  7. żyjemy w ciągłym stresie,
  8. zbyt mało wypoczywamy,
  9. często jadamy potrawy wędzone i grillowane.

Inne choroby powodowane przez wolne rodniki

Wolne rodniki obarczamy winą za zmarszczki, wiotczenie skóry, słabszą odporność. To prawda, jednak są one współodpowiedzialne za znacznie więcej spustoszeń w naszym organizmie.

Polecamy
Dieta bogata w ANTYOKSYDANTY wymiata WOLNE RODNIKI

Dieta bogata w ANTYOKSYDANTY wymiata WOLNE RODNIKI

Dieta bogata w antyoksydanty jest dobra dla każdego, bo wolne rodniki uszkadzają komórki organizmu, są jedną z przyczyn starzenia się ...

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 16.06.2015

Komentarze (1 - 10 z 15)
bioloszka, 21.02.2017 13.08
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Biotechnologowi serce krwawi gdy to widzi. ..
 
Wojtek Ch, 05.12.2016 14.49
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Czyli "wolne rodniki" to to samo, co jony ujemne, czyli aniony tlenu? Niesparowany tlen atomowy powstaje z rozpadu ozonu, co by oznaczało, że burza i ozonowana woda w kranie powinna sprzyjać rakowi. Zbyt proste to tłumaczenie. A może chodzi o to, że każde życie biologiczne zmierza nieuchronnie do śmierci?
 
Onieznajomy, 25.09.2016 14.08
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
doczytalem do "atomu bialka", kto umieszcza takie teksty?
 
Lapart, 21.09.2016 17.28
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Teoria antyoksydantów wolnych rodników jest dawno obalona i to przez samego twórcę - to mit - szereg badań przeprowadzonych przez samego twórcę teorii wolnorodnikowej oraz Arlana Richardsona, Rochelle Buffenstein czy dawida gemsa ukazują jej wady. Zresztą wystarczą słynne badania gryzoni zwanych golcami maja bardzo niski poziom antyoksydantów niż myszy, uszkodzenia tkanek następuje u nich wcześniej i w większym stopniu niż u innych gryzoni. Jednak, paradoksalnie, do samej chwili zgonu w bardzo zaawansowanym wieku żyją niemal w pełnym zdrowiu a ile lat taki kretoszczurek? A no TRZYDZIEŚCI LAT.
 
chester, 01.09.2016 06.51
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Lobo w jaki to sposob duze ilosci silnych antyoxydantow spowoduja efekt odwrotny? Po sparowaniu wszystkich elektronow i uspokojeniu atomu tlenu jaki stan odwrotny masz na mysli? Picie alkoholu w wiekszych ilosciach powoduje uwalnianie sie rodnikow tlenowych bardzo szybko. Wez to pod uwage zanim sie znowu upijesz i bedziesz pisal takie bzdury.
 
Karola, 09.08.2016 12.36
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
W artykule chyba jest błąd. Zamiast kod genetyczny powinno być informacja genetyczna.
 
mz, 25.03.2016 20.40
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Polecam EXO na stronie nowoczesnesuplementy.pl
 
nici , 25.02.2016 20.39
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
mam pytanie a gdzie pani kupuje ten specifik
 
Konczyna, 03.11.2015 09.49
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
otoz to:) tez sie usmialam:)
 
90, 20.05.2015 11.34
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Polecam tołpa expert immuno
 
następne »
strona 1 z 2
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
OBRZĘKI - o czym świadczą? Czy to objaw choroby? OBRZĘKI - o czym świadczą? Czy to objaw choroby?

Masz spuchnięte stopy i nie możesz włożyć pantofli. Przeraża cię odbicie w lustrze, bo masz worki...

więcej

326

Ból brzucha z lewej strony. Jakie są przyczyny bólu brzucha z lewej strony? Ból brzucha z lewej strony. Jakie są przyczyny bólu brzucha z lewej strony?

Ból z brzucha z lewej strony może być objawem poważnej choroby trzustki lub zapaleniem jajników....

więcej

309

Świąd: jakie choroby objawiają się swędzeniem skóry Świąd: jakie choroby objawiają się swędzeniem skóry

Lekarze twierdzą, że świąd skóry jest o wiele bardziej dokuczliwy niż ból. Może być spowodowany...

więcej

306

O czym świadczą szumy uszne? Jakie choroby mogą być przyczyną szumów usznych? O czym świadczą szumy uszne? Jakie choroby mogą być przyczyną szumów usznych?

Szumy uszne nie są wywoływane przez żadne dźwięki, nie mają wpływu na stan słuchu, nie pogarszają...

więcej

303

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Na temat tego, co to oznacza i jakie leki powinna Pani stosować, powinna Pani rozmawiać wyłącznie z lekarzem prowadzącym. Zespół policystycznych jajników należy leczyć, ale nie można go wyleczyć....

W przypadku alergii zawsze istnieje ryzyko uczulenia na kolejny czynnik, czyli po jakimś czasie po zrobieniu tatuażu, np. na barwniki. Odradzam wykonywanie u osób z potwierdzoną alergią tego typu...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.