Rak jądra - przyczyny, profilaktyka, objawy

2019-09-05 13:27 Monika Majewska

Rak jądra występuje rzadko i stanowi około 1 proc. wszystkich nowotworów złośliwych u mężczyzn, jednak jego częstość rośnie - w ciągu ostatnich 40 lat  zaobserwowano podwojenie liczby zachorowań. Jakie są przyczyny i czynniki ryzyka raka jądra? Jak rozpoznać objawy raka jąder? Na czym polega diagnostyka i leczenie?

Spis treści

  1. Rak jądra: przyczyny i czynniki ryzyka
  2. Rak jądra: objawy
  3. Rak jądra: diagnostyka
  4. Rak jądra: leczenie
  5. Samobadanie jąder

Rak jądra atakuje głównie ludzi młodych przed 40. rokiem życia. W Polsce wykrywa się co roku ok. 700 przypadków zachorowań na nowotwór jądra.

Męskie gruczoły płciowe, czyli jądra znajdują się w worku mosznowym. Jedno waży 10,5-14 gramów. W miąższu obu jąder jest blisko 200 tzw. zrazików. Każdy z nich wytwarza plemniki - komórki rozrodcze, które wędrują do najądrzy, gdzie dojrzewają i przygotowują się do dalszej drogi.

W trakcie stosunku płciowego plemniki wydostają się na zewnątrz przez nasieniowód i cewkę moczową. Po połączeniu się plemnika z dojrzałą komórką jajową (zwykle dochodzi do tego w organizmie kobiety, w jajowodach) powstaje zygota - prapoczątek nowego życia. Niestety, mężczyzna, który nie ma jąder, jest niepłodny.

Największą grupę nowotworów jądra stanowią nasieniaki i nienasieniaki. Nasieniaki dotyczą zwykle mężczyzn między 25. a 45. rokiem życia, a nienasieniaki występują najczęściej w wieku 15-30 lat.

Rak jądra: przyczyny i czynniki ryzyka

Podobnie jak w przypadku innych chorób nowotworowych, nie do końca wiadomo, co sprzyja rozwojowi raka jądra. Z pewnością ma to związek z dziedziczeniem. Jak się jednak okazuje, wystąpieniu nowotworu sprzyjają też:1

  • wnętrostwo (niezstąpienie jądra do moszny) - wnętrostwo (10–40-krotnie  większe ryzyko; zachoruje 1-5%  chłopców z wnętrostwem) - orchidopeksja zmniejsza ryzyko, zwłaszcza jeśli jest wykonana przed 6. rokiem życia

  • wcześniejsze zachorowanie na raka jądra (raka in situ stwierdza się w drugim jądrze u 2-5 proc. chorych)

  • zespół Klinefeltera (nowotwory pozagonadalne)

Nie wykazano związku pomiędzy zachorowaniami na nowotwory zarodkowe i infekcjami wirusowymi, urazami lub stosowaniem estrogenów.1

Rak jądra: objawy

  • powiększenie części lub całego jądra (jednostronne i stopniowe)
  • powiększone jądro jest
    - twarde
    - wyraźnie cięższe
    - niebolesne

Jedynie  u 25 proc. chorych w chwili rozpoznania występują objawy stanu zapalnego lub bolesność.

Obrzęk jądra: przyczyny

Ważne

Nie każdy guzek w jądrze wskazuje na nowotwór. Istnieje wiele chorób wywołujących obrzęk i zapalenie jądra, np. wodniak, czyli nagromadzenie się płynu w mosznie między jądrem a samą moszną. Wodniaki takie mogą być bardzo duże. Nie są niebezpieczne. Leczy się je operacyjnie bez szkodliwych następstw zabiegu.

W każdym przypadku wykrycia guzka czy powiększenia się jądra należy szybko zwrócić się do lekarza, który postawi diagnozę i wybierze terapię.

Niektóre guzy nasilają cechy męskie (zwiększa się owłosienie skóry, zwłaszcza twarzy, oraz objętość mięśni), mogą również powodować feminizację organizmu (powiększa się objętość gruczołów piersiowych, podwyższa się wysokość głosu).

Rak jądra: diagnostyka

Doświadczony lekarz może z dużym prawdopodobieństwem rozpoznać nowotwór w czasie badania palpacyjnego (poprzez dotyk).

Potwierdzeniem diagnozy jest wynik USG. Badanie  ultrasonograficzne charakteryzuje się doskonałą czułością w wykrywaniu raka jadra. Uważa się, że należy je wykonać u każdego mężczyzny, u którego  stwierdza się guz jądra.

Niezwykle ważną rolę w rozpoznawaniu raka jądra i leczeniu chorych dotkniętych tym nowotworem odgrywają znaczniki biologiczne. U każdego chorego na TC należy oznaczyć stężenie poniższych związków:

Czasem zleca się dodatkowo tomografię komputerową jamy brzusznej.

Zrób to koniecznie

Jak najszybciej zgłoś się do lekarza rodzinnego lub urologa - jeżeli:

  1. wyczuwasz jakiekolwiek stwardnienie w jądrze (rak występuje najczęściej w jednym gruczole)
  2. zauważysz powiększenie lub obrzęk jądra
  3. jądro jest twarde, a jego powierzchnia gładka lub podejrzanie chropowata
  4. czujesz ciężar w mosznie i dyskomfort w podbrzuszu
  5. jądra są bolesne w czasie dotykania (często chory nie odczuwa bólu i lekceważy inne objawy. To błąd!)

Rak jądra: leczenie

Jedyny skuteczny sposób terapii to usunięcie jądra (orchidektomia) i - jeśli trzeba - okolicznych węzłów chłonnych.

Potem usunięty guz bada się histopatologicznie pod mikroskopem i zaleca ewentualną dalszą kurację.

Czasem jako leczenie uzupełniające potrzebna jest jeszcze chemioterapia lub/i radioterapia.

Wcześnie wykryty rak jądra jest dzisiaj niemal w 100 proc. uleczalny. Dlatego nie należy zwlekać z rozpoczęciem leczenia.

Usunięcie jednego jądra nie wpływa istotnie na płodność mężczyzny. Drugie jądro potrafi wyprodukować wystarczającą do zapłodnienia ilość plemników.

Mężczyzna po operacji może też prowadzić życie seksualne. Jedynym widocznym efektem zabiegu jest brak jądra.

Jeśli mężczyźnie to przeszkadza, może poddać się operacji wszczepienia sztucznego jądra do worka mosznowego. Zabieg nie jest refundowany przez NFZ, a za protezę trzeba zapłacić ok. 1000 zł.

Chemioterapia może wywołać zaburzenia erekcji i niepłodność - zwykle przejściową, która ustępuje zazwyczaj w ciągu 2 lat od zakończenia kuracji.

Nieco gorzej bywa z radioterapią. Jej skutkiem może być trwała niepłodność. O takim następstwie leczenia musi być poinformowany każdy pacjent. Może bowiem wcześniej, przed zabiegiem, skorzystać z tzw. banku nasienia i zdeponować swoje komórki rozrodcze nawet na wiele lat.

Samobadanie jąder

Rak jądra to nieprawidłowy rozrost komórek tego gruczołu. Ponieważ w tym przypadku łatwo dochodzi do przerzutów nieprawidłowych komórek przez naczynia krwionośne oraz chłonne do odległych narządów (np. płuc, wątroby, kości), bardzo ważne jest, by nie lekceważyć żadnych zmian, jakie zachodzą w obrębie jąder, i szybko rozpocząć leczenie.

Każdy mężczyzna powinien co miesiąc sam badać sobie jądra (jak to robić - czytaj niżej) i przynajmniej raz w roku chodzić na badania kontrolne do urologa. Trzeba wykonywać je co miesiąc. Na badanie wystarczy poświęcić ok. 3 minut.

  • Badaj jądra pod prysznicem lub biorąc ciepłą kąpiel. Skóra worka mosznowego jest wtedy miękka i rozluźniona, łatwiej więc wyczuć wszelkie nieprawidłowości.

  • Badaj każde jądro osobno.

  • Najpierw przetaczaj jądro delikatnie między kciukiem a palcem wskazującym, sprawdzając, czy wyczuwasz pod skórą jakiekolwiek zgrubienia, grudki.

  • Zwracaj uwagę na to, czy od czasu poprzedniego samobadania jądra nie zmieniły swego wyglądu, np. czy któreś się nie powiększyło, czy skóra nie jest napięta albo jej powierzchnia chropowata.

  • Teraz uciśnij delikatnie palcami jądro - zdrowe będzie w dotyku miękkie i gładkie. Twarde i chropowate wymaga konsultacji lekarskiej.

  • Nie wpadaj w panikę, jeżeli na tylnej ścianie wyczujesz małe, twarde zgrubienie połączone z jądrem - to najądrza oraz nasieniowód

Nowotwory jąder i prostaty to temat tabu. Polscy mężczyźni zbyt rzadko się badają

Źródło: biznes.newseria.pl

Źródło:

  1. Jaszczyński J., Fijuth J., Potemski P., Nowotwory złośliwe jądra, Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych 2013
O autorze
Monika Majewska - właściwe zdjęcie
Monika Majewska
Dziennikarka specjalizująca się w tematyce zdrowotnej, a zwłaszcza obszarach medycyny, ochrony zdrowia i zdrowego odżywiania. Autorka newsów, poradników, wywiadów z ekspertami i relacji. Uczestniczka największej Ogólnopolskiej Konferencji Medycznej "Polka w Europie", organizowanej przez Stowarzyszenie "Dziennikarze dla Zdrowia", a także specjalistycznych warsztatów i seminariów dla dziennikarzy realizowanych przez Stowarzyszenie.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE
Facet35
|

Witam, podzielę się swoim doświadczeniem na ten temat. Jakiś czas temu wykryłem sobie na jądrze coś w rodzaju guzka. Dodatkowo jądro to (lewe) było bardziej wrażliwe na dotyk, natomiast w prawym powrózku nasiennym od bardzo dawna czułem małą twardą kulkę. Długo zwlekałem aby iść z tym do lekarza. Bardzo długo. Stresowałem się tym i czytałem o różnych przyczynach takiego stanu rzeczy. W końcu zapisałem się do urologa i dzisiaj jestem już po badaniu. Zrobił mi podczas wizyty USG i okazało się, że są tam niewielkie torbiele (ta kulka) i żylaki, które jeszcze nie wymagają leczenia. Ulga i niepotrzebny stres z tak długim czekaniem. Moja rada - jeśli tylko zauważycie u siebie jakiekolwiek niepokojące objawy - od razu zgłaszajcie się do lekarze, na 99% nie będzie to coś groźnego. A po co się stresować. Pozdrawiam

Małgorzata
|

Witam. Mój mąż ma problemy z jednym jądrem znajduje sie w nim dziwna kaszka a przy dotyranii za mocno to go boli. A do lekarza nie chce iść poradzcie co robic?

Tomi
|

Strasznie swędza mnie jądra musze się co chwile poprawiać no i jewr jądro jest 3 razy większej lekarz 1 temu mówił ze to Wodnak a ja i tak się boję.

Groszek
|

WItam mam 13 lat i mam problem Duzo problemow z czlonkiem i jadrami
1. dziwne chrostki które wyskoczyły kolo napletka na skórze
2. Mam wrazenie jakby 1 jadro bylo przedzielone na 3 czesci moze 4 czesci
3.nad tym peknietym jadrem jest jakby 3 jadro ale 4x mniejsze od tego normalnego chodzi mi o to ze jest tam jakas kuleczka ale naprawde mala

maturzysta
|

Witam, mam pewien problem. Ostatnimi czasy często bolą mnie pachwiny. Podczas grania w piłkę jedno jądro robi się dwa razy większe niż drugie, występuje na nim coś twardego, jednak po cieplej kąpieli jest to nie wyczuwalne. Co to może być? Dziękuję z góry za odpowiedź

Magi
|

Witam Pania Pauline , po przeczytaniu pani kilku slow i wnioskujac z tego , ze maz juz was zostawil na "Laske Boza" to ja na pani miejscu bym nie trzymala jego choroby w sekrecie jak on zada ! jezeli on nie ma sumienia dla swoich dzieci i zony , to z jakiej racji ma pani miec wobec niego LITOSC zatrzymujac ten (sekret) dla siebie , najpierw powiedzialabym jego rodzinie i nastepnie swojej i jak to sie mowi (jak Kuba Bogu tak Bog Kubie ) zobaczy pani jak zaraz pani ulzy !!! prosze sie "zatruwac" swoich nerwow takim samolubem ! niech pani raczej patrzy na przyszlosc dzieci i swoja

Malgosia
|

Paulino , nie rozumie Twego meza ! jest po prostu (nie dijzaly do ojcostwa i malzenstwa) poprostu "wypieszczony dzieciak" od tego raku sie nie umiera , chyba ze on do tego dazy To jest osoba "niedorozwineta ! teraz MLODZI sa o byle co obrazeni i zaraz (rozwod) ,lub jak w Waszym przypadku WSTYD , jaki wstyd ? choroba nie wybiera , nasz syn mial tego gatunku raka , majac 19-scie lat i zyje , lecz teraz gdy ma prawie 38-em lat ma problemy z zalozeniem rodziny , poniewaz zaauwzono za pozno jego chorobe i prosze przekazac mezowi , ze jezeli chce widziec na jakie osoby Wasze dzieci wyrosna to niech jak najszybciej podda sie operacji , poniewaz ten rak bedzie inne organy atakowal jak u naszego syna , z ta roznica , ze on nie wiedzial , ze ma raka w przeciwienstwie u Pani meza ! wytna mu jedno jadro i po wszystkim , nastepnie czeka go radio-terapia , lub chemio-terapia , to zalezy w jakim stopniu jest juz skazony ? Ja wnioskuje z Pani opisu , ze on nie kochl ani Pani ani swoich dzieci jak i swoich bliskich to typowy EGOISTA , jezeli ma Pani jakis wplyw na niego i jezeli on ma jakies uczucia wobec Pani i dzieci to prosze dopoki jest czas zanim sie nie rozpowszchni dalej meza wciaz namawiac , poniewaz pozniej bedzie przchodzil OKROPNE meczarnie jak pewne osoby ktore poznalam , prosze mu wytlumaczyc , ze byc chorym to nie jest WSTYD , bo choroba nie wybiera !!! zycze Pani duzo odwagi i powodzenia na ktore (ten DZIECIAK° sobie nie zasluzyl , czytajac Pani komentarz .

paula
|

maz mnie zostawil z 2 dzieci bo dowiedzial sie ze ma raka jadra najgorsz jest to ze nikt o tym niewie i on prosil mnie bym nikomu nie mowila bo on niechce litosci i niechce tez podjac sie jakiego kolwiek leczenia jest mi zle z tym faktem ze mimo wszystko nie moge mu pomoc

Malgosia
|

Witam , chce sie podzielic z wami nasza historia otoz , nasz syn zachorowal na raka jadra majac 19-cie lat to jest choroba CICHA MESKA choroba , on nawet nie wiedzial i nie czul zadnego bolu , az pewnego dnia maz prosil go o pomoc , by unosl razm z nim duzy kawal betonu i w tym momencie mial taki bol , ze nie wiedzaial co to jest ? poszlismy do lekarza i on poczatkowo przypuszczal , ze to CYSTA , ale po 1-szej operacji stwierdzili , ze to cos powaznego (to byl 1993 rok) , dzis ma 38 lat zycie seksualne ma normalne , lecz problem z zamlozeniem rodziny (chemi nie mial lecz RADIOTERAPIE , na dodatek w tych dniach robil USG i przy tym ostatnim jadrze ma CYSTE , ktora trzega obserwowac (pod lupa) , ten "dzieciak" naprawda nie ma szczescia i jest osoba bardzo lubiana przez wszystkich , nie tylko nas , ale i swoja dziewczyne i jego otoczenie , ale jak on to mowi (nie poddaje sie ) , teraz nie ma takiego problemu jak w tamtych latach i prosze nie zapomnie to sie dotyczy mezczyzn od 18- 45 lat , kazdy z was moze ta chorobe miec , nawet nie wiedzac , ze ja ma ,u naszego syna to byla juz ostatnia chwila wedlug lekrza on mial do zycia jeszcze dwa miesiace , wiec chlopcy uwazajcie na siebie , to mowi mama JEDYNAKA .

Bedzieokej
|

Z tego co wiem wczesne usunięcie jądra i zabieg chemii wylecza, badać się trzeba,bo szanse na powodzenie leczenia naprawę są prawie 100%. Ważne jest aby było szybko. Przeszczep nie jest konieczny. Można się kochać, mieć dzieci, zawsze istnieje ryzyko, może bariera psychiczna. Nie wpływa to zupełnie na pożycie, chyba ze ktos ma jakeis uprzedzenie to mógłby wstawic sobie implant ;)