Orchidektomia (usunięcie jądra): kiedy jest zalecane? Na czym polega?

2016-07-12 9:47 Marta Uler

Usunięcie jądra, czyli orchidektomia, wiąże się dla mężczyzny ze sporym dyskomfortem natury psychicznej, jednak ze względów zdrowotnych nie należy się zastanawiać nad operacją, kiedy jest wskazana. W jakich przypadkach lekarz podejmuje decyzję o amputacji jądra?

Usunięcie jądra (orchidektomia) lub obu jąder przeprowadza się najczęściej z powodu zdiagnozowanego raka jądra, a nawet zaledwie podejrzenia nowotworu. Bo także w tym ostatnim wypadku powinno się niezwłocznie amputować jądro. Nie zaleca się np. wykonywania biopsji, gdyż to badanie niesie za sobą zbyt duże ryzyko rozsiania w zdrowych tkankach komórek nowotworowych. Zwłaszcza jeśli chodzi o usunięcie tylko jednego jądra, decyzja nie powinna być dla pacjenta trudna. Z jednym można normalnie żyć. Nie zmienia się w zasadzie nic, jeśli chodzi o sferę seksualną. Brak jednego jądra nie zaburza erekcji, ani też nie przeszkadza w planowaniu potomstwa (męski hormon płciowy testosteron, poza jądrami, produkują także nadnercza). Liczba plemników, jaką może wyprodukować jedno zdrowe jądro, w zupełności wystarcza do zapłodnienia. Ponadto, jeśli komuś bardzo zależy na walorach estetycznych, można rozważyć możliwość wszczepienia silikonowego implantu – protezy jądra. Jądra usuwa się z jeszcze innych przyczyn niż nowotwór.

Posłuchaj, kiedy i dlaczego należy się poddać operacji usunięcia jądra. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami.

Wskazania do orchidektomii

W większości przypadków operację wykonuje się, aby zmniejszyć produkcję testosteronu. Np. rak prostaty czy rak sutka mają podłoże hormonalne. Ich wzrost i przerzuty do innych narządów wywołuje właśnie testosteron. Zatem usunięcie jednego lub obu jąder daje bardzo dobre rezultaty w terapii tych chorób.

Nie związana z kolei z męskim hormonem płciowym jest orchidektomia w przypadku skrętu jądra lub jakiegoś urazu. Natomiast, w zasadzie profilaktycznie amputuje się jądro (lub oba jądra) z powodu wnętrostwa, czyli takiej wady anatomicznej, w której nie dochodzi do zstąpienia jądra do worka mosznowego. Zostaje ono w jamie brzusznej albo w kanale pachwinowym. Prowadzi to do jego przegrzania się, co z kolei skutkować może rozwojem nowotworu, albo spowolnieniem i osłabieniem produkcji plemników, a co za tym idzie – niepłodnością. Przeważnie jednak, zanim lekarz urolog zdecyduje o usunięciu takiego jądra, podejmuje się próbę wyłonienia go do worka mosznowego – również na drodze operacyjnej.

Na czym polega amputacja jądra

Orchidektomia jest to zabieg chirurgiczny, który ma kilka wersji, w zależności od rodzaju i zaawansowania choroby, jaką wywołuje:

  • orchidektomia prosta, wykonywana w przypadku urazu jądra, skrętu lub w wyniku zstępującego zapalenia jądra. Operacja polega na usunięciu tylko jednego jądra razem z najądrzami, nasieniowodami i osłonką białawą.
  • orchidektomia radykalna, czyli całkowite usunięcie jądra razem z najądrzem i powrózkami nasiennymi poprzez dostęp z jamy brzusznej (kanałem pachwinowym). Do tego rodzaju zabiegu predysponuje rak jądra. Czasem także należy usunąć oba jądra, mówimy wtedy o kastracji.
  • orchidektomia podtorebkowa, czyli amputacja samego jądra. W mosznie pozostawia się najądrza, nasieniowody i osłonkę białawą.

Zdarza się także, że w przypadku nowotworu jądra można zastosować wyłuszczenie i resekcję samego guza. Jednak jest to operacja wymagająca dużej precyzji i tylko bardzo doświadczony zespół lekarzy może się jej podjąć. Istnieje bowiem ryzyko, że nie wytnie się całego nowotworu.

Przygotowanie i przebieg zabiegu

Przed przystąpieniem do operacji usunięcia jądra pacjent powinien wykonać badania: USG moszny, EKG, grupę krwi, poziom sodu, potasu i glukozy w surowicy krwi, układ krzepnięcia, Hbs, Anty-HCV. Na dwa dni wcześniej nie wolno przyjmować aspiryny ani żadnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Trzeba być także osiem godzin na czczo, nie można nawet pić.

Do orchidektomii pacjent układany jest w pozycji leżącej. Operację przeprowadza się w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub ogólnym i trwa ona ok.30-50 minut. Usunięta tkanka wysyłana jest do badania histopatologicznego – wynik uzyskuje się po upływie 2-3 tygodni. Po wycięciu jądra lub jąder można wstawić w ich miejsca protezy.

Po zabiegu chory musi pozostać na oddziale 1-2 dni. Na drugi dzień usuwa się dren (o ile był założony), który odprowadzał zalegającą krew i surowiczy przesięk. W zależności od szpitala na ranę zakładane są szwy, które trzeba zdjąć po 7 dniach, lub rozpuszczalne. Przez pewien czas po zabiegu pacjent może skarżyć się na bolesność przy dotyku operowanych okolic.

Jeśli przyczyną orchidektomii był nowotwór i po operacji wdrożono także chemioterapię należy pamiętać, że starania o dziecko można podjąć dopiero 2 lata po tym leczeniu. Przez 5 lat po zabiegu mężczyzna powinien także regularnie się badać, by wykluczyć ewentualny nawrót raka.

Powikłania po usunięciu jądra

Każda operacja niesie ze sobą pewne ryzyko, tak jest również w przypadku orchidektomii. Niepożądanym skutkiem amputacji jądra mogą być:

  • krwiak w jamie moszny
  • krwiak w pachwinie lub krwiak zaotrzewnowy (w przypadku radykalnej orchidektomii)
  • stan zapalny w okolicy moszny, pachwiny
  • zaburzenia czucia tego miejsca
  • wznowa miejscowa nowotworu (z pozostawionych niechcący komórek)
  • bóle fantomowe

Jeśli wkrótce po powrocie do domu u mężczyzny wystąpią jakiekolwiek niepokojące objawy związane z niedawno przebytą operacją, powinien niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie! Z kodem rabatowym: "wiosna" tylko 2,50 zł za 96 stron porad o zdrowiu! Dodatkowo otrzymasz dostęp do numerów archiwalnych. W nr 4/2020 „Zdrowia m.in.: poradnik alergika, choroby zakaźne pod lupą, „młody” zawał serca, mity o recyklingu.

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 4/2020
KOMENTARZE