ZESPÓŁ ASPERGERA: objawy, rozpoznanie i metody terapii zespołu Aspergera

maska dr Joanna Ławicka
Konsultant: dr Joanna Ławicka
20 komentarze
Autor: Aleksandra Urbaniak

Zespół Aspergera to nie choroba, której objawy można wyleczyć. Terapeuci radzą, by postrzegać zespół Aspergera jako odmienny wzorzec budowania relacji z otoczeniem. Może on dotyczyć nie tylko dzieci i młodzieży, ale także dorosłych. Nierzadko rozpoznaje się go u w pełni dojrzałych osób, które przez większość życia musiały same zmagać się ze skutkami swojej przypadłości. Takie osoby również mają szansę, aby poprzez terapię zrozumieć istotę swoich zaburzeń i rozpocząć życie w zgodzie ze sobą i innymi ludźmi.

Zespół Aspergera to stosunkowo nowa jednostka diagnostyczna, której kryteria diagnozy opracowano w 1992 roku (wtedy też wprowadzono ją do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10). Jednak przypadki tego łagodnego zaburzenia ze spektrum autyzmu opisywano już kilkadziesiąt lat wcześniej.

W 1944 roku Hans Asperger, austriacki lekarz pracujący w dziecięcej klinice psychiatrycznej w Wiedniu, zauważył, że kilkoro jego pacjentów odbiega zachowaniem od reszty grupy. Cechowały ich wysoki poziom inteligencji, ciekawe zainteresowania, posługiwanie się bogatym słownictwem, ale też trudności w nawiązywaniu kontaktów z rówieśnikami, problemy z komunikacją pozawerbalną i niezdarne ruchy. Na określenie zespołu wymienionych objawów Asperger użył terminu „psychopatia autystyczna”.

Prace austriackiego lekarza nie były znane w środowisku psychiatrycznym aż do lat 80., kiedy to Lorna Wing, angielska lekarz, na nowo je odkryła i spopularyzowała. Wing zaliczyła przypadki opisywane przez Hansa Aspergera do zaburzeń ze spektrum autyzmu i opatrzyła terminem Asperger syndrome (dosłownie „syndrom Aspergera”).

Zespół Aspergera a autyzm – różnice

Zespół Aspergera jest łagodnym zaburzeniem rozwoju, które mieści się w spektrum autyzmu. Oba rodzaje zaburzeń łączy występowanie trzech podstawowych objawów:

1. problemy w nawiązywaniu relacji międzyludzkich;

2. trudności z komunikowaniem się;

3. niezwykłe zainteresowania oraz nadmiernie usztywnione, stereotypowe wzorce działań.

Zespół Aspergera i autyzm dzieli jednak zasadnicza różnica: osoby z Aspergerem ZAWSZE od urodzenia prawidłowo rozwijają mowę i nie mają problemów z procesami myślowymi; są całkowicie sprawne intelektualnie i rozumują prawidłowo. Natomiast osoby z autyzmem mogą mieć opóźniony rozwój mowy i niepełnosprawność intelektualną, która najczęściej ujawnia się jeszcze przed 3 rokiem życia.

Zespół Aspergera – objawy

W przypadku zespołu Aspergera wymienione powyżej objawy mają łagodniejszy przebieg niż w autyzmie. Nadal jednak są na tyle poważne, że utrudniają osobom z ZA funkcjonowanie w społeczeństwie.

Wśród szczegółowych zachowań typowych dla zespołu Aspergera można wyróżnić:

  • trudności z poznawaniem nowych osób i poszerzaniem kręgu znajomych – osoby z ZA zazwyczaj nie mają wielu przyjaciół. Nie oznacza to, że nie mają potrzeby kontaktu z drugim człowiekiem – swoje relacje z innymi opierają jednak nie na poczuciu bliskości i więzi emocjonalnej, lecz wspólnych pasjach i zainteresowaniach. Ponieważ interesują się bardzo specyficznymi, wąskimi dziedzinami wiedzy (często naukami ścisłymi i przyrodniczymi), trudno znaleźć im osoby, które podzielają ich entuzjazm dotyczący np. astronomii czy paleontologii.
  • trudności z podtrzymywaniem kontaktu – dla otoczenia osoby z ZA mogą wydawać się zarozumiałe, niedostępne, a nawet wyniosłe. Wynika to z faktu, że mają problemy z komunikowaniem się na poziomie pozawerbalnym. Nie umieją poprawnie interpretować gestów i min swojego rozmówcy, często nie rozumieją ironii, gier słownych, metafor, rozbudowanych porównań itp. Przekaz słowny rozumieją bardzo dosłownie, dlatego preferują jasne, zwięzłe, konkretne komunikaty. Podczas bezpośredniej rozmowy rzadko wysyłają sygnały służące podtrzymaniu kontaktu z drugą osobą i zapewniające o swoim zainteresowaniu (np. potakiwanie, zadawanie pytań, kontakt wzrokowy) – wszystko dlatego, że skupiają się przede wszystkim na temacie rozmowy, a nie kontakcie z drugim człowiekiem. Z tego powodu zachowanie osób ZA często błędnie odczytuje się jako wyraz zarozumiałości, przez co spychane są na margines oraz pozostają w izolacji od grupy.
  • nadmiernie usztywnione, stereotypowe zachowania – polegają na powtarzaniu tych samych czynności za każdym razem w ten sam sposób, co daje osobie z ZA poczucie komfortu psychicznego. Stereotypowe zachowania mogą na przykład dotyczyć chodzenia do pracy zawsze tą samą drogą, mimo że istnieje wiele innych i szybszych; wchodzenia po schodach tak, aby zawsze podnosić tę samą nogę; mycia naczyń zawsze w tej samej kolejności (garnki, talerze, sztućce, nigdy inaczej). Zachowań tego typu może być tyle, ile osób z syndromem Aspergera.
  • zachowania kompulsywne - jest to odczuwanie przymusu powtarzania danej czynności, co służy wyładowaniu napięcia. Osoby dotknięte syndromem Aspergera często odczuwają na przykład potrzebę gryzienia czegoś, liczenia gromadzonych przedmiotów, obsesyjnego porządkowania i układania ich w równe rzędy, częstego mycia rąk itp. Są to objawy typowe także dla zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych, które diagnozuje się u ok. 25% cierpiących na zespół Aspergera.
  • nieprawidłowości percepcyjne – dotyczą głównie nadwrażliwości bądź niedowrażliwości na bodźce. U osób z ZA często obserwuje się zaburzenia czucia głębokiego, co przekłada się na problemy z utrzymaniem równowagi (stąd postrzegane są jako „niezdary”). Mogą również w odmienny sposób odbierać bodźce wzrokowe – np. nadmiernie skupiać się na szczegółach i stale szukać stymulacji wzrokowej (wypatrywać poruszających się obiektów, intensywnie patrzeć na kolory i desenie) albo odwrotnie – preferować widoki statyczne, spokojne. Nierzadko wykazują nadwrażliwość na hałas, wówczas męczy ich głośna muzyka, rozmowy, śmiech, gwar uliczny; z drugiej strony mogą odczuwać dyskomfort przebywając w zupełnej ciszy i potrzebować dużej stymulacji dźwiękami.
  • zaburzenia pamięci proceduralnej – pamięć proceduralna polega na wykonywaniu codziennych czynności w sposób wyuczony i automatyczny, bez zaangażowania umysłowego. Osoby z ZA zazwyczaj mają kłopoty z działaniem w ten sposób, muszą bardzo skupiać się na wykonywanej czynności, nawet jeśli dotyczy prostego zapinania guzików.

Ważne

Ważne

Terapeuci apelują, aby nie traktować zespołu Aspergera jak choroby. Taki stereotyp umacnia przekonanie, że osoby z ZA są inne, gorsze albo wprost przeciwnie - są wyjątkowe i wymagają specjalnego traktowania. Oba podejścia są błędne i nie pomagają w zrozumieniu osób dotkniętych tym zaburzeniem.

W nowoczesnych publikacjach na temat zespołu Aspergera sugeruje się, by syndrom ten traktować jako odmienny wzorzec budowania relacji z otoczeniem. Odmienny nie znaczy gorszy albo lepszy - po prostu inny, jednak nadal mieszczący się w granicach norm.

Zespół Aspergera u dzieci – jak rozpoznać?

Zespół Aspergera można zdiagnozować na każdym etapie życia, mimo to najczęściej rozpoznaje się go u dzieci w wieku 7-8 lat. Wynika to z faktu, że w tym czasie dziecko idzie do szkoły i wyraźniej widać u niego problemy z funkcjonowaniem w grupie rówieśniczej. Objawy do 7 roku życia mogą nie budzić podejrzeń rodziców – dzieci z ZA z reguły zaczynają mówić i czytać w takim samym czasie jak rówieśnicy, mają ciekawe zainteresowania i chętnie rozmawiają z dorosłymi używając bogatego słownictwa. Takie zachowania częściej cieszą rodziców niż budzą u nich niepokój.

Sytuacja zmienia się jednak po wysłaniu pociechy do przedszkola lub do szkoły. Wówczas pojawia się szereg niepokojących sygnałów, które powinny zwiększyć czujność opiekunów.

Oto objawy, na które warto zwrócić szczególną uwagę:

  • dziecko słabo integruje się z grupą rówieśniczą, woli trzymać się na uboczu;
  • nie bierze udziału we wspólnych zabawach – albo bawi się samo, albo chce przewodzić grupie i rozdzielać role. Jeśli nie ma wystarczająco silnej pozycji w grupie, woli się izolować niż dostosować do innych;
  • ma trudności z zachowaniem się adekwatnie do sytuacji – nie umie okazać szacunku nauczycielowi, jest głośne na lekcjach, zadaje pytania nie na miejscu, wierci się i rozrabia gdy wymaga się od niego spokoju i stania w miejscu;
  • woli przebywać wśród dorosłych niż dzieci w podobnym wieku, łatwiej też znaleźć mu język ze starszymi do siebie osobami.

Mimo trudności z dostrzeżeniem jednoznacznych objawów zespołu Aspergera u dzieci poniżej 7 lat, zaburzenie to można, a nawet trzeba diagnozować wcześniej. Czekanie z diagnozą jest błędem, niekiedy popełnianym nawet przez psychologów. W razie podejrzenia ZA specjalista powinien jak najszybciej zlecić odpowiednią terapię - im szybsza reakcja, tym większe szanse, że młody człowiek nabędzie odpowiednie umiejętności, które pomogą mu lepiej funkcjonować w społeczeństwie.

Zespół Aspergera u nastolatków

Na etapie dojrzewania osoby z zespołem Aspergera mogą odczuwać najpoważniejsze skutki trudności z budowaniem relacji społecznych. Mogą stać się one przyczyną obniżonego nastroju, a nawet depresji. W wieku 12-18 lat młodzież wykazuje silną potrzebę identyfikacji z grupą rówieśników, woli spędzać czas we własnym gronie i stopniowo uniezależnia się od dorosłych. Nastolatki z ZA najczęściej takiej potrzeby nie mają i nie rozumieją jej. Bunt i sprzeciwianie się rodzicom uznają za niepotrzebne łamanie zasad, a zasady dają przecież poczucie bezpieczeństwa i komfortu psychicznego. Jeszcze bardziej pogłębia się więc przepaść pomiędzy nimi a kolegami i koleżankami z klasy.

Młoda osoba z ZA szuka jednak kontaktu z innymi ludźmi i najczęściej robi to za pośrednictwem Internetu. Poprzez fora dyskusyjne i portale społecznościowe łatwiej jej znaleźć osoby z podobnymi pasjami i zainteresowaniami. Także komunikowanie się przebiega w dużo łatwiejszy sposób – liczy się przede wszystkim przekaz słowny, więc nie trzeba interpretować skomplikowanych gestów i dwuznaczności.

Psychologowie podkreślają, że w przypadku dzieci z zespołem Aspergera ich rodzice nie powinni za wszelką cenę odciągać dziecka od komputera. Oczywiście należy kontrolować, na jakie strony wchodzi nastolatek, ale trzeba jednocześnie zrozumieć, że świat wirtualny to czasem jego jedyna szansa, aby zawiązać przyjaźnie w świecie realnym. Warto być otwartym na możliwość przeniesienia znajomości internetowych do „reala”, zachowując przy tym konieczną ostrożność.

Ważne

Ważne

Zespół Aspergera u dorosłych

Często powtarzany mit to przekonanie, że zespół Aspergera dotyczy tylko dzieci i młodzieży. Tymczasem istnieją przypadki, i to wcale nie rzadkie, że osoby 20-, a nawet 30-letnie dowiadują się o swoim zaburzeniu. Dopiero wtedy przekonują się, że poczucie izolacji i odmienności, które towarzyszy im od najmłodszych lat, nie jest ich winą i nie czyni z nich „dziwolągów”. Mają także szansę zmienić swoje zachowanie oraz sposób myślenia, który często był przyczyną ich obniżonego nastroju, kompleksów i braku pewności siebie.

Taką możliwość daje psychoterapia – dla dorosłych z zespołem Aspergera niestety dużo trudniej dostępna niż dla dzieci i nastolatków. Istnieją jednak ośrodki, które oferują pomoc wszystkim osobom dotkniętym ZA, bez względu na wiek. Jednym z nich jest fundacja Prodeste, której terapeuci służą pomocą także dorosłym.

Gdzie szukać pomocy

Gdzie szukać pomocy

Fundacja Prodeste prowadzi zajęcia terapeutyczne dla dzieci, młodzieży i dorosłych z zespołem Aspergera. Aby skorzystać z pomocy, należy wysłać mail na adres prodeste@prodeste.pl i umówić się na konsultację wstępną. Na podstawie rozmowy ze specjalistą zaproponowana zostanie właściwa metoda terapeutyczna.

Zespół Aspergera – metody terapeutyczne

W terapii zespołu Aspergera stosuje się następujące metody:

terapia metodą kognitywną - proponowana przez Fundację Prodeste. Opiera się na założeniu, że rozwój człowieka postępuje według określonych i powtarzalnych etapów, a rozwój człowieka ze spektrum autyzmu charakteryzuje się poważną dysharmonią. W postępowaniu terapeutycznym należy wspierać osobę z ZA w odbudowywaniu najwcześniej utraconych funkcji tak, by stwarzać możliwość naturalnego odbudowania się kolejnych, wyższych rozwojowo. W terapii kognitywnej szczególny nacisk kładziony jest na rolę terapeuty-przewodnika, czyli osoby akceptującej, a nie zmuszającej do zachowań "pożądanych" społecznie, ale nieuwzględniających potrzeb indywidualnych danego człowieka.

terapia behawioralna - służy zmianie zachowań na społecznie pożądane poprzez naukę schematów zachowań. Nauka prowadzona jest w systemie nagród i kar (częściej nagród, jako że lepiej motywują). Stosuje się różne techniki behawioralne mające pomóc osobom z ZA lepiej funkcjonować w społeczeństwie oraz wykonywać codzienne czynności (np. tworzenie harmonogramów zajęć tak, aby pamiętać o tym, co ma się do zrobienia). Wadą tej terapii jest jednak schematyzm – nie wszystkie wzorce postępowania można zastosować do wszystkich sytuacji. Poza tym metoda ta uczy tylko mechanicznych zachowań, ale nie uświadamia osobom z zespołem Aspergera, jak rozumieć potrzeby i intencje drugiego człowieka.

trening umiejętności społecznych (TUS) – zajęcia w ramach terapii behawioralnej, dedykowane przede wszystkim dzieciom i młodzieży. Uczą, jak zachowywać się w ściśle określonych sytuacjach takich jak zawieranie znajomości, dyskutowanie, wyrażanie krytyki (najczęściej metodą odgrywania scenek).

zajęcia z integracji sensorycznej (IS) – przeznaczone dla dzieci, mają wspierać analizę i syntezę bodźców oraz przeciwdziałać nieprawidłowościom sensorycznym. Do ich przeprowadzenia wykorzystuje się rozmaite sprzęty i przedmioty – huśtawki, hamaki, podwieszane platformy, trampoliny, piłki, tunele itp., a także materiały różnej faktury i w różnych kolorach używane do stymulacji zmysłów. Efektem terapii jest poprawa motoryki i koordynacji ruchowej dziecka.

psychoterapia metodą behawioralno-poznawczą – opiera się na przekonaniu, że zachowanie człowieka zależy od tego, co myśli i jakie czuje emocje, dlatego terapia ma na celu zmianę sposobu myślenia o sobie, świecie i innych ludziach. Dzięki niej można oduczyć się schematów myślowych, które utrudniają osiągnięcie celu i nauczyć się takich, które motywują, zmieniają spojrzenie na świat.

Wybór metody terapeutycznej jest zależny od indywidualnych cech pacjenta. Zawsze należy konsultować go z terapeutą.

 

Bibliografia:

J. Ławicka, Nie jestem kosmitą. Mam zespół Aspergera, Wrocław 2016.

Polecamy
ADHD u dorosłych: objawy i leczenie

ADHD u dorosłych: objawy i leczenie

Zachowanie osoby dorosłej cierpiącej na ADHD może irytować obserwatorów, czasem nawet wywoływać u nich poczucie zagrożenia. Dlatego warto poświęcić chwilę ...

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
ZESPÓŁ ASPERGERA: trudne dzieci

ZESPÓŁ ASPERGERA: trudne dzieci

Geek syndrom – czy umysły ścisłe częściej chorują na zespół Aspergera?

Geek syndrom – czy umysły ścisłe częściej chorują na zespół Aspergera?

Zdjęcia: Thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 30.08.2016

Komentarze (1 - 10 z 20)
joanna ławicka, 26.08.2016 12.36
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
dzień dobry, Panie Krzysztofie - proszę o kontakt mailowy: j.lawicka@prodeste.pl
 
monika, 25.05.2016 15.02
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Prosze sie dowiedziec o nauczanie indywidualne. Nalezy sie jesli macie orzeczenie o niepelnosprawnosci
 
MikołajM., 01.04.2016 10.47
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Pani Ewa Gordziej-NIewczyk (pani psycholog z Poznania) baaardzo nam pomaga... rewelacyjna kobieta. myślę, że dobry specjalista, to bardzo ważny krok.
 
mama , 29.06.2015 15.50
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Witam mój syn ma 10 lat ma cechy zespołu aspergera, zdarzyło nam się że panie w PPP zrobiły mu test teoriu umysłu i pomimo cech autystycznych zteirdziły na podstawie testu że to chyba adhd. w końcu poszliśmy do jednego psychiatry (kilkanaście wizyt) diagnoza AS, potem do drugiego psychiatry w ośrodku ten też stwierdził AS. Jak to jest możliwe, że psycholodzy badają narzędziami testami, a psychiatrzy kryteriami. Przecież są dzieci z pogranicza o których tyle nadmienia Tony Atwood co z nimi. One z tymi swoimi lękami , izolacją mają radzić sobie same?
 
Toastmasters Aspergers, 07.05.2015 09.36
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Osoby dorosłe z zespołem Aspergera zapraszamy do organizacji Toastmasters w celu ćwiczenia sztuki przemówień publicznych. Nasi eksperci służą cennymi radami z zakresu mowy ciała, dykcji a także powiedzą, jak uporać się z lękiem towarzyszącym przemówieniom publicznym. Kim jesteśmy? Toastmasters International to międzynarodowa organizacja non-profit, która uczy przemawiać publicznie i rozwija umiejętności przywódcze poprzez ćwiczenie na regularnych spotkaniach. Powstaliśmy w 1924 r. w Kaliforni i jest nas ponad 280 000 zrzeszonych w 13 500 klubach w 116 krajach. Przyłącz się jako obserwator goszcząc bezpłatnie na spotkaniu jednego z naszych klubów. Wybierz jeden z listy wszystkich klubów w Polsce.
 
sloneczne, 20.03.2015 18.32
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
nie koniecznie są dzieci z bardzo wysokim iloraem inteligencji ale są też takie które lubią jeden przedmiot bądz odpowiada jego zainteresowaniom i w nim są najlepsze reszta to ''nuda'' ,często też przez nadpobudliwość psycho-ruchową mają problemy z koncentracją i to też przez to nie potrafią się skupić i nauczyć ,no bo jak skupić się na czymś skoro w głowie chaos i sto tyś rzeczy do zrobienia
 
Grze, 27.11.2014 09.27
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Emocje w ZA: http://youtu.be/O0FcPVT49DE - warto zobaczyć.
 
Angela, 10.10.2014 13.06
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Witam! mam 19 lat. Obecnie uczę się w szkole policealnej w kierunku Terapeuty zajęciowego. Na zajęciach z podstaw psychologii mówiliśmy o AS i praktycznie wszystkie objawy pokrywają się z tym, co obserwuje od wczesnego dzieciństwa u siebie. Czy jest to możliwe, aby żaden psycholog u którego nie zdiagnozował tego poprawnie? W grę wchodzi jeszcze to, że przy porodzie doznałam lewostronnego porażenia, głównie splotu barkowego ale było to też porażenie mózgowe dziecięce - obecnie nie mam zmian w mózgu, które zwykle występują przy Autyzmie, jednak chciałabym się dowiedzieć, czy samo porażenie mózgowe również mogło spowodować tę chorobę? Tak jak pisałam wcześniej - objawy pasują idealnie, jednak zmian w mózgu nie mam. Czy ktoś może mi pomóc i powiedzieć mi, co mogłabym z tym dalej zrobić?
 
krzysztof, 18.10.2013 15.37
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
tglSzanowna pani Anno, mam tez 16 letniego chlopca z za , przestal chodzic do liceum , strasznie boimy sie roznego rodzaju konsekwencji za niechodzenie do szkoly , wszedzie jestesmy straszeni karami , prosze nam pomoc , co my jako rodzice mozemy jeszcze cos zrobic aby dziecku pomoc , doszlo juz do tego ze ja jako ojciec dziecka prawie nie spie a jesli juz zasne , mam sny ze nam zabieraja dziecko do osrodka , a wiemy ze dziecko w zadnym takim osrodku nie wytrzyma tak fizycznie jak i psychicznie , jesli zechcialaby pani laskawie do nas zadzwonic na tel prywatny 505 580 572 bylibysmy bbbbbbb wdzieczni , poniesiemy tez rzecz jasna KOSZTY TELEFONICZNE, ba chcialbym jeszcze dodac , ze jestem juz tak zdeterminowany , iz aby chronic dziecko gotowy jestem rozwazyc sprawe rezygnacji z obywatelstwa polskiego a to w tym celu aby dziecko podlegalo prawu unijnemu w zatresie obowiazku szkolnego , np nw Anglii jest to podobno max granica 16 lat ,
 
Ania, 17.10.2013 11.54
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Dziś mój już 17 letni syn, u którego w wieku 15 lat stwierdzono zespół Aspergera, przechodzi istny koszmar na płaszczyźnie szkolnej. Przez gimnazjum dosłownie przebrnęliśmy, wielokrotnie borykamy się z prześladowaniem w szkole mimo alarmów do pedagogów nauczycieli, którzy rozkładają ręce a niekiedy nawet zarzucają mi, że za bardzo chronię swoje dziecko. Jest chłopakiem samodzielnym, w domu jest całkowicie normalny, mam na myśli nasze relacje, rozmowy i wszelkie skrypty społeczne, które może ma i wyuczone ale pozwalają mu funkcjonować i odnaleźć się w codziennym życiu, pod warunkiem że nie jest to szkoła i grono negatywnie nastawionych rówieśników. Uważam że w naszym kraju te dzieci nie mają zbyt wielkich możliwości, że problem zespołu Aspergera jest zbyt mało naświetlony.
 
następne »
strona 1 z 2
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Nerwica lękowa: objawy. Boisz się czegoś czy masz już nerwicę lękową? Nerwica lękowa: objawy. Boisz się czegoś czy masz już nerwicę lękową?

Nerwica lękowa jest dość częstą postacią nerwicy. Nerwicę lękową ma dziś jedna na 50 osób....

więcej

29263

Nerwica serca - objawy, przyczyny, leczenie Nerwica serca - objawy, przyczyny, leczenie

Nerwica serca to odmiana nerwicy lękowej, która objawia się pod postacią zaburzeń w rytmie serca,...

więcej

22406

Nerwica - objawy. Czy to, co czujesz i robisz jest objawem nerwicy? Nerwica - objawy. Czy to, co czujesz i robisz jest objawem nerwicy?

Nerwica ma różnorodne objawy. Daje znać o sobie przez ciało, emocje i zachowania. Objawy nerwicy...

więcej

22173

Nerwica - leczenie. W jaki sposób leczyć nerwicę? Nerwica - leczenie. W jaki sposób leczyć nerwicę?

Leczenie nerwicy wymaga czasu, ale warto podjąć ten wysiłek. Nerwica bowiem może całkowicie...

więcej

21926

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Nie zajmuję się snami i ich analizą więc w tej kwestii nie jestem w stanie Panu pomóc. Myślę jednak, że przechodzi Pan żal po stracie. Jest Pan w trakcie godzenia się z odejściem swojej byłej...

Żeby postawić diagnozę, potrzebowałabym jeszcze wielu dodatkowych informacji, m.in. takich, czy są podstawy do tego, czy rzeczywiście mogą to być zaburzenia na tle nerwowym, ponieważ rzeczywiście...

Determinacja w zdobywaniu wiedzy i dążeniu do rozwoju jest niezwykle cenną cechą jednak, kiedy Pani sama czuje, że konsekwencje potrzeby ciągłego uczenia się negatywnie na Panią wpływają, warto...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.