ROZWÓJ MOWY u niemowląt - naukę mówienia można zacząć już od pierwszego miesiąca życia

2008-03-19 8:38 Danuta A. Matukiewicz, logopeda, Centrum Medyczne LIM w Warszawie

Od pierwszych chwil niemowlę intensywnie się uczy. Już wtedy możesz zrobić wiele, by ułatwić mu wypowiedzenie pierwszych słów. Prawidłowy rozwój mowy dziecka to ważny etap kształtowania i rozwoju jego osobowości. Dzięki umiejętności mówienia potrafimy opisać świat, porozumiewać się z otoczeniem, wyrażać swoje uczucia. Dlatego tak ważne jest, by od pierwszych dni dużo mówić do dziecka, ćwiczyć jego słuch i aparat mowy.

Pamiętaj, że ucho twojej pociechy pracuje po narodzeniu pełną parą. Ono trenuje jeszcze u mamy w brzuchu, kiedy to ok. 5 miesiąca ciąży zaczyna reagować na dźwięki, a nawet identyfikuje głos mamy. Trening ten trzeba kontynuować, mówiąc do maluszka, bo od początku prawidłowo usłyszane przez dziecko dźwięki nigdy nie zostaną wadliwie opanowane w późniejszym rozwoju mowy!

Pierwsza faza rozwoju mowy

Pierwsza faza rozwoju mowy to okres od 1. do 6. miesiąca życia. Pierwszym komunikatem między mamą a dzieckiem jest jego krzyk i płacz. Już w tych nieartykułowanych dźwiękach słyszysz, jak brzmią samogłoski a, u, e. W 2.–3. miesiącu życia dziecko wydaje już bardziej wyraziste dźwięki zwane głużeniem. Przybierają akustyczną postać głoski g,g,g,g, agg, uuu, eee.Uwaga: przez etap głużenia przechodzą wszystkie dzieci, nawet niesłyszące. Dlatego jeśli dziecko milknie po 3. miesiącu życia, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem audiologiem, który sprawdzi słuch malucha. Sama w warunkach domowych możesz sprawdzić, czy dziecko odwraca główkę w kierunku dźwięku.

Zrób to koniecznie

Ćwiczenia dla najmłodszych

Usprawniające wargi

  • Uderzanie palcem o wargi z jednoczesnym wydawaniem dźwięku „bu, bu”; ćwiczenie demonstruj dziecku od 2. miesiąca życia.
  • Ruchy warg z odgłosem cichym: „prr, prr” i głośnym: „brr, brr”; ćwiczenie demonstruj i wykonuj z dzieckiem od 8. miesiąca życia.
  • Chwytanie przez dziecko warg zębami – dolnej i górnej: ćwiczenie demonstruj i wykonuj z dzieckiem między 7. a 12. miesiącem życia.
  • Energiczne zaciskanie i otwieranie warg z równoczesnym wymawianiem głoski „mmm”; ćwiczcie razem między 4. a 5. miesiącem.

Usprawniające mięśnie policzków

  • Masowanie policzków przez mamę w czasie zabiegów pielęgnacyjnych. Masuj równocześnie oba policzki, od nosa w kierunku oczu, głaszcząc buzię z nieco silniejszym przyciśnięciem w okolicy kości policzkowej (masaż możesz wykonywać od 2. miesiąca).
  • Nabieranie powietrza do jamy ustnej, zamykanie warg, wydęcie policzków i energiczne uderzenie w nie piąstkami (tak, by powstał dźwięk: „pu, pu, pu”); wydychacie powietrze porcjami. Ćwiczenie demonstruj i wykonuj z dzieckiem w 4.–36. miesiącu życia.

Usprawniające żuchwę

  • Gryzienie twardych, gładkich zabawek – gryzaczków.
  • Stukanie ząbkami, gdy się pojawią.
  • Nauka przesuwania ząbków w bok, bez odrywania żuchwy od szczęki
    Ćwiczenia wykonujcie między 3. a 36. miesiącem życia.

Ćwiczenia oddechowe

  • Zabawy z dmuchaniem lekkich zabawek powieszonych na nitce w bliskiej odległości.
  • Zdmuchiwanie świeczki na torcie urodzinowym.
  • Dmuchanie piłeczki pingpongowej, piórek po powierzchni.
    Ćwiczenia te wykonujcie od 8. do 36. miesiąca życia.

Usprawniające język

  • Mlaskanie wargami i językiem.
  • Wysuwanie języka na zewnątrz i dotykanie nim brody, policzków i górnej wargi; ćwiczenia demonstruj od 3. miesiąca życia.

Rozwijanie mowy poprzez zabawę

W okresie głużenia baw się z dzieckiem, naśladując je i rozwijając jego mowę dźwiękami, które na razie są nieartykułowane. Starsze niemowlę potrafi już nucić sobie z mamą do snu: a,a,a, e,e,e. Taka zabawa samogłoskami umożliwia dziecku bezpośrednią obserwację ruchu warg i mimiki twarzy matki. Czasem podczas takiej „rozmowy” dziecko próbuje wkładać rączkę do buzi mamy – to dlatego, że chce dokładniej poznać za pomocą dotyku wydawane przez nią dźwięki. Oczywiście należy umożliwić to dziecku, gdyż odbiera ono dźwięk nie tylko za pomocą słuchu, ale także dzięki przewodnictwu kostnemu. Silnie unerwione paluszki rąk poprzez dotyk właściwie odczytają nawet najtrudniejsze dźwięki i poprawnie zarejestrują je w korze mózgowej.

Ważne

Łatwe początki

Warto pamiętać o zasadzie stopniowania trudności. Najpierw ćwicz dźwięk w formie pojedynczej samogłoski i spółgłoski, potem sylabę i wyrazy jedno-, dwu- i trzysylabowe. Ćwiczenia w początkowym okresie (2.–3. miesiąc życia) powinny być wykonywane szeptem. Potem możesz przejść do nucenia półgłosem.

Gaworzenie - kolejny etap rozwoju mowy

Na początku 5. miesiąca życia maluch zaczyna gaworzyć. Świadomie próbuje wymawiać długie ciągi sylab: „ma-ma-ma”, „ba-ba-ba”, „da-da-da”. Łatwiej się tego nauczy, gdy będzie mógł naśladować, jak robi to mama. Pod koniec 5. miesiąca życia potrafi powiedzieć mama z akcentem na pierwszej sylabie. Około 8. miesiąca życia malec zaczyna koncentrować się na rozwoju ruchowym: siada, przewraca się na boki, chwytając się rękami, staje na nóżki, zaczyna raczkować. W tym okresie kończy się ważny etap w jego rozwoju, który był przeznaczony na usprawnianie narządów mowy. Teraz już znacznie rzadziej maluch będzie leżał, spoglądając na twarz rodzica. Dlatego jak najczęściej (np. podczas rutynowych zabiegów pielęgnacyjnych) powinnaś ćwiczyć jego aparat mowy. Około 1. roku życia, gdy dziecko zaczyna chodzić, w jego słowniku znajduje się ok. 30 słów. Używa też sprawnie wyrazów dźwiękonaśladowczych, naśladując odgłosy np. zwierząt. Na każdym etapie nauki ważne jest, by dużo mówić do malca.

miesięcznik "M jak mama"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W magazynie Dziecko Zakupy i My: ponad 200 polecanych produktów dla mamy, dziecka i kobiet w ciąży, a także inspiracje i porady dla całej rodziny! Sprawdź, jak zadbać o najbliższych!

Pobierz
Dziecko zakupy i my
KOMENTARZE
gosia
|

Mam trójkę dzieci. Z moich obserwacji wynika , że im dziecko wcześniej i chętniej gważy , tym prędzej zacznie mówić. Mój syn mając rok wymawiał wyraźnie dużo wyrazów, szybko zaczął mówić całymi zdaniami (1,5). Czytał bardzo wcześnie . Drugie dziecko później zaczęło gważyć , Czytanie nie idzie mu najlepiej. Dobrze jest gdy mama dziecku śpiewa do snu, wygłupia się z nim , naśladuje jego mowę. Ważne jest również aby dziecko przebywało w towarzystwie starszych od siebie dzieci ( najlepiej szkolnych) . To jest jakaś magia , której dorośli nie są w stanie przeskoczyć. Maluchy uwielbiają przebywać w towarzystwie dzieci .

Ida
|

Idź z córką do porządnego lekarza. Z tego co piszesz to raczej nie jest to normalne, córka powinna mówić coraz więcej a nie coraz mniej i nie ma co zwlekać. Powodzenia

mama Zuzieńki
|

Moja Zuza... mówi tylko mama i to bardzo rzadko. Ma 1,5 roku. Wiem, że jest jeszcze czas na to by zaczęła mówić, ale do roku gawożyła a po ukończeniu roku spadła z łóżka. Nie było wstrząśnienia jedynie obrzęk czoła, który ustąpił po dwóch tygodniach. Czy możliwe jest, że ten upadek spowodował, że moja Zuza nie mówi?

Judytka Ostrołączkowska
|

ja mam powazny problem moja córcia ma juz 9 miesiecy i nie wypowiada zadnych słów nawet tata czy mama

mama Filipa :)
|

mój synek skończył 3 miesiące i gada już od jakiegoś czasu,ale od tygodnia zacząl gruchać jak gołąbek i strasznie mu się to podoba:)poza tym widać,ze poznaje możliwości swojego głosu czyli piszczy i wydziera się:)strasznie lubi jak się do niego gada i powtarza po nim.

mama Zuzany
|

Moja córka skończyła dwa miesiące i zaczęła etap głużenia. Jest zachwycona swoją nową umiejętnością. Często gdy trzymam ją na klanach patrzy na mnie i sama zaczepia do rozmowy. Gdy odpowiadam jej jest bardzo zadowolona i śmieje się. Dziecko na tym etapie jest bardzo rozumne, często podczas wizyty np. u babci, mówię obyśmy opowiedziały teraz co widziałyśmy lub robiłyśmy i zaczynam, a ona dopowiada, oczywiście na swój sposób i uczestniczy w tym bacznie. Gdy mówię o czymś co zrobiło na niej wrażenie lub wywołało na niej silne uczucia macha nóżkami i rączkami czasem z zadowolenia, a czasem z lęku czy złości.