Toksokaroza - przyczyny, objawy i leczenie

2017-12-08 15:15 Monika Majewska

Toksokaroza to jedna z najgroźniejszych odzwierzęcych chorób pasożytniczych. Larwy będące przyczyną choroby umiejscawiają się nie tylko w przewodzie pokarmowym, lecz także w różnych narządach, np. oku lub mózgu, doprowadzając do ich uszkodzenia. Jakie są przyczyny i objawy toksokarozy? Na czym polega leczenie?

Toksokaroza to jedna z najczęściej diagnozowanych odzwierzęcych chorób pasożytniczych, która wywoływana jest przez larwy nicieni jelitowych z rodzaju Toxocara. Po dostaniu się do organizmu człowieka nie kończą one swojego rozwoju w przewodzie pokarmowym, jak np. tasiemiec, tylko wędrują po całym organizmie i przenikają do różnych narządów wewnętrznych i tkanek, doprowadzając ich uszkodzenia.

Toksokaroza - przyczyny

Przyczyną choroby są larwy nicieni jelitowych - glista psia (Toxocara canis) lub glista kocia (Toxocara cati). Samice pasożytów, które bytują w przewodach pokarmowych kotów i psów, składają nawet do 200 000 jaj na dobę, które dostają się do środowiska wraz z kałem psa lub kota, a następnie dojrzewają do postaci, która zawiera w środku larwy (jest to tzw. jajo inwazyjne). Odpowiednie warunki do ich rozwoju to wilgotna gleba oraz temperatura sięgająca 10-35 stopni. Jajo staje się zdolne do zakażenia po upływie 6 - 15 dni.

Toksokaroza - jak można się zarazić?

Pasożyty dostają się do organizmu człowieka drogą pokarmową. W związku z tym do inwazji może dojść w wyniku spożycia zanieczyszczonej żywności lub wody (np. owocu lub warzywa zabrudzonego jajami glist).

Przebywające w glebie jaja mogą zachowywać zdolność do zakażenia przez kilka lat, gdyż są odporne na niekorzystne warunki środowiska.

Możliwe jest także bezpośrednie przeniesienie jaj do ust za pomocą brudnych rąk - dotyczy to zwłaszcza dzieci, które bawią się w piaskownicy, na placach zabaw, terenach rekreacyjnych, trawnikach, skwerach i podwórkach. Do zakażenia może dojść także podczas zabawy z pupilem. Jaja pasożyta są małe i lepkie, dlatego łatwo przyczepiają się do futra zwierzęcia.

Ważne

Jak wynika z danych Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w Polsce stopień skażenia gleby jajami tych pasożytów jest duży. W Krakowie obecność jaj wykazano w 28-61,9 proc. badanych próbek gleby pobranych z podwórek oraz skwerów i trawników. Z kolei w Warszawie w 11,8-26,1 proc. badanych próbek gleby, a w Bytomiu w 12,7-17,9 proc., a w Poznaniu w 8-27 proc.

Badania piaskownic, które mogą stanowić największe zagrożenie inwazją dla małych dzieci, wykazały znaczne skażenie tych miejsc (10 proc. na terenie Warszawy).

Toksokaroza - objawy

Po dostaniu się jaj do przewodu pokarmowego wylęgają się z nich larwy, które początkowo przyczepiają się do ścian jelita cienkiego, a następnie wędrują z krwią do wątroby. Większość z nich pozostaje w tym narządzie. Jednak niektóre larwy wydostają się z wątroby i wędrują dalej - aż do płuc, skąd tylko nieliczne trafiają z krwią do tzw. organów końcowych - ośrodkowego układu nerwowego (mózg, rdzeń kręgowy czy móżdżek), na dno oka, mięśnia sercowego czy mięśnia szkieletowego. W związku z tym objawy chorobowe zależą od umiejscowienia się larw w organizmie, a także od intensywności inwazji i reakcji układu odpornościowego osoby zakażonej.

Pomimo mechanizmów obronnych żywiciela, pasożyty mogą przeżyć w organizmie człowieka, tj. zachować zdolność do dalszych wędrówek, nawet przez 10 lat!

  • toksokaroza uogólniona (zespół larwy trzewnej wędrującej) - ogólne osłabienie i złe samopoczucie, gorączka, powiększenie wątroby, kaszel i duszności przypominające napad astmy oskrzelowej, bóle stawów i mięśni, drgawki, wysypka o charakterze pokrzywki, powiększenie węzłów chłonnych w różnych rejonach ciała (rzadko). Sporadycznie obserwuje się przypadki zapalenia mięśnia sercowego, mózgu oraz stawów. Postać ta ma  burzliwy przebieg i prawdopodobnie jest następstwem zarażenia się dużą dawką jaj inwazyjnych;
  • toksokaroza oczna (larwa wędrująca oczna) - pojawiają się objawy ze strony zajętej gałki ocznej, spowodowane tworzeniem się zmiany guzowatej, czyli ziarniniaka, wokół larwy osiadłej na dnie oka - tzw. leukokoria, czyli objaw białej źrenicy. Pojawiają się także zaburzenia widzenia, które wynikają z odwarstwienia siatkówki oraz zmiany wysiękowe i zapalne w obrębie siatkówki, naczyniówki oraz samego nerwu wzrokowego. Rzadko występują objawy ogólne, takie jak złe samopoczucie i ogólne osłabienie, gorączka, kaszel, bóle brzucha;
  • toksokaroza ośrodkowego układu nerwowego (neurotoksokaroza) - dominujące są objawy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Rzadko obserwuje się zaburzenia świadomości, napady drgawek, zaburzenia chodu, czucia oraz osłabienie siły mięśniowej;
To ci się przyda

U dzieci (do 1. do 7. r.ż.) najczęściej rozwija się toksokaroza trzewna. Postać oczna zwykle dotyka starsze dzieci i dorosłych. Rzadko spotykaną postacią jest neurotoksokaroza.

Toksokaroza ma różny przebieg, często najpierw jest rozpoznawana jako astma oskrzelowa lub alergia (z powodu wysypki alergicznej).

Niepodjęcie leczenia lub zbyt późna interwencja lekarska może doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń tkanek, w których doszło do inwazji larw.

Toksokaroza - diagnoza

W celu zdiagnozowania choroby przeprowadza się badania krwi. W przypadku toksokarozy dochodzi do podwyższenia stężenia immunoglobulin klasy IgG, IgM oraz IgE (poszukuje się ich w surowicy krwi i/lub w płynie mózgowo-rdzeniowym, a nawet w płynie pochodzącym z komory przedniej oka - jeśli jest taka potrzeba), eozynofilów (granulocytów kwasochłonnych) oraz białych krwinek (12,0–80,0 x 109/l).

Badaniem potwierdzającym rozpoznanie jest badanie serologiczne w kierunku zakażenia Toxocara cati za pomocą odczynu immunoenzymatycznego ELISA.

Toksokaroza - leczenie

Pacjentowi podaje się leki przeciwpasożytnicze, takie jak dietylkarbamazyna, fluoromebendazol, tiabendazol, mebendazol, lewamizol czy albendazol. Czas trwania kuracji waha się od 7 do 28 dni.

Leczenie toksokarozy jest bardzo trudne, czasami kurację należy powtarzać, ponieważ stosowane leki przeciwpasożytnicze z trudem przedostają się do otorbionych larw.

Ważne

Toksokaroza - jak zapobiec zakażeniu?

1. Bardzo ważne jest odrobaczanie psów i kotów - co najmniej 4 razy do roku;
2. Nie wolno dopuszczać do kontaktów dzieci z nieznanymi zwierzętami;
3. Należy zabezpieczać piaskownice (plandeki) i place zabaw dla dzieci (ogrodzenia) przed kontaktem ze zwierzętami;
4. Należy sprzątać odchody zwierząt;
5. Konieczna jest okresowa wymiana piasku w piaskownicach;
6. Sprawą kluczową jest mycie rąk przed jedzeniem, po zabawie na placu zabaw lub w piaskownicy, pracach ogrodniczych, a przede wszystkim po kontakcie ze zwierzętami,
7. Dla bezpieczeństwa lepiej używać gumowych rękawic przy wykonywaniu prac w ziemi;
8. Należy pamiętać o obcinaniu paznokci dzieciom;
9. Należy pamiętać o myciu jarzyn i owoców pod bieżącą wodą przed ich spożyciem;
10 Lepiej nie karmić dzieci na placach zabaw i w piaskownicach;

źródło: Państwowa Inspekcja Sanitarna

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE
Iwona
|

U mnie WB był ujemny, ELISA dodatni, wiec jeśli nie masz wiedzy medycznej dlaczego tak się dzieje, nie wprowadzaj ludzi w błąd. Najlepiej wykonać na wstępie obydwa testy.

wiesia
|

nie róbcie nigdy testów ELISA na poważne choroby jak np. toksokaroza
Testy elisa mają skutecznosć ok 50% tj tak jak rzucenie monetą
Osobiście przez ten test nie mogłam wykryć przez pół roku choroby.
Po trzykrotnym ujemnym teście Elisa zrobiłam western bloot i wynk wyszedł pozytywny---- szok--- Oczywiście o zrobieniu testu western bloot pomyślałam sama. Żaden lekarz tego nie podpowiedział. Zerowym poziomem lekarzy jestem załamana.
Lekarze

pytajnik
|

W jakiej temperaturze giną inwazyjne jaja? Czy ozon je zabija?