Czystek (zioło) - właściwości lecznicze i zastosowanie

2019-09-25 11:37 Monika Majewska

Czystek (Cistus) to bardzo popularne zioło. Jednak opinie dotyczące jego właściwości zdrowotnych są podzielone. Herbata z czystka znalazła zastosowanie w medycynie naturalnej jako środek w walce z wieloma dolegliwościami. Niektórzy bowiem przekonują, że picie herbaty z czystka pomaga na odchudzanie, przenoszoną przez kleszcze boreliozę, a nawet leczy choroby nowotworowe. Czy jednak czystek na pewno posiada tyle właściwości leczniczych? Jakie są opinie specjalistów na temat tego zioła?

CZYSTEK (zioło) - właściwości lecznicze i zastosowanie
Autor: Poradnikzdrowie.pl

Czystek (Cistus) to bardzo popularne zioło. Jednak opinie dotyczące jego właściwości zdrowotnych są podzielone. W internecie można znaleźć informacje, że herbata z czystka, której bazę stanowi ziele tej rośliny, jest skuteczne w walce z wieloma chorobami i znajduje coraz szersze zastosowanie w medycynie naturalnej. Wszystko dzięki zawartości polifenoli - silnych antyoksydantów, które mają dobroczynny wpływ na zdrowie. Czy czystek rzeczywiście ma działanie lecznicze i jest "antidotum" na większość chorób, jak przekonują niektórzy?

Spis treści

  1. Czystek - rodzaje. Czystek szary, ladanowy i nie tylko
  2. Czystek - efekty
  3. Czystek a odchudzanie
  4. Herbata z czystka - jak parzyć i pić czystek?
  5. Czystek a kleszcze i borelioza
  6. Czystek a cukrzyca
  7. Czystek - właściwości antybakteryjne i przeciwwirusowe
  8. Czystek - właściwości przeciwbólowe
  9. Czystek na kaszel, katar, a nawet na raka

Czystek - rodzaje. Czystek szary, ladanowy i nie tylko

Czystek to roślina z rodziny czystkowatych (Cistaceae). Należy tu kilkanaście gatunków występujących dziko w południowej Europie, głównie w basenie Morza Śródziemnego i Wysp Kanaryjskich. Większość czystków rośnie na Półwyspie Pirenejskim (w Portugalii i Hiszpanii). Siedliskiem ich są najczęściej suche, skaliste zbocza. Stanowią ważny składnik kolczastych zarośli (frygany) oraz lasów sosnowych i dębowych. W naszym kraju czystek rośnie tylko w uprawie.

gdzie rośnie wygląd
czystek szary, siwy

w zachodniej części
Morza Śródziemnego
ma kwiaty koloru
różowego
Czystek kreteński w rejonie 
Morza Śródziemnego i Czarnego
kwiaty koloru różowego
czystek ladanowy Europa
południowo-zachodnia
ma wyjątkowo duże kwiaty o
średnicy do 10 cm, o białych
płatkach, często z ciemnoczerwonymi
plamkami u  nasady
czystek szałwiolistny w zachodniej części obszaru
śródziemnomorskiego
kwiaty ma białe,
o średnicy 3-5 cm
czystek purpurowy na Wyspach Kanaryjskich,
Portugalia, Hiszpania
Półwysep Apeniński
ma purpurowe kwiaty

Czystek - efekty

Czystek charakteryzuje się wysoką zawartością polifenoli (podobno nawet większą niż czerwone wino) - silnych przeciwutleniaczy. Są to substancje, które:

  • mają właściwości antyoksydacyjne, tzn. neutralizują wolne rodniki, które mogą się przyczynić do powstania wielu chorób, w tym tych nowotworowych
  • hamują powstawanie i rozwój stanów zapalnych w organizmie
  • wzmacniają, dodają energii
  • ochraniają naczynia krwionośne i hamują utlenianie się "złego" cholesterolu LDL, zapobiegając tworzeniu się blaszek miażdżycowych
  • wspierają także funkcjonowanie układu odpornościowego i walczą z drobnoustrojami i grzybami
  • działają antyalergicznie, gdyż hamują uwalnianie histaminy

Za sprawą polifenoli czystkowi przypisuje się wiele właściwości leczniczych. Jednak często są one nadinterpretowane, a co za tym idzie - nieprawdziwe. Istnieje wiele rodzajów czystka, jednak największą popularnością cieszy się czystek szary (Cistus incantus).

Czytaj także:

Czystek a odchudzanie

Wbrew powszechnie panującej opinii herbata z czystka nie ma właściwości odchudzających. Picie jej wprawdzie lekko przyśpiesza przemianę materii (dzięki zawartości polifenoli) i zmniejsza obrzęki, ale nie jest lekiem na nadwagę i nie powinna wpłynąć na znaczny spadek masy ciała.

Polecamy
Jesz co lubisz - banner kwadrat

Autor: Time S.A.

Indywidualnie dobrana dieta pozwoli Ci schudnąć, utrzymać wagę lub zapobiec chorobom dietozależnym, a przy tym jeść zdrowo i smacznie. Skorzystaj z Jeszcolubisz, innowacyjnego systemu dietetycznego online Poradnika Zdrowie i zadbaj o swoje zdrowie i dobre samopoczucie. Ciesz się świetnie dobranym menu i stałym wsparciem dietetyka już dziś!

Herbata z czystka - jak parzyć i pić czystek?

Źródło: Youtube.com/Czajnikowy.pl - dobra herbata!

Czystek a kleszcze i borelioza

Czystek to także sposób na boreliozę i kleszcze - przekonują zwolennicy tego zioła. Czy jednak są na to dowody naukowe?

Na stronie PubMed - największej bazy wyników badań naukowych z całego świata - można zaleźć informację, że do tej pory przeprowadzono tylko jedno badanie, którego celem było sprawdzenie, czy czystek ma wpływ na bakterię Borrelia burgdorferi.4

Zostało ono przeprowadzone przez niemieckich naukowców z University of Leipzig, a jego wyniki opublikowano w 2010 roku w piśmie "Pharmazie". W badaniach in vitro (a więc w laboratorium) okazało się, że olejek eteryczny czystka kreteńskiego (Cistus creticus L.) hamował wzrost bakterii Borrelia burgdorferi, która jest odpowiedzialna za rozwój boreliozy. Podczas badania największą siłą przeciwbakteryjną odznaczały się następujące składniki lotnego olejku czystka kreteńskiego - manoyl oxide, 13-epi-manoyl oxide, 3-acetoxy-manoyl oxide, carvacrol, 3-hydroxy-manoyl oxide.

Czystek na komary i kleszcze

Źródło: Youtube.com/Czajnikowy.pl - dobra herbata!

Zdaniem eksperta
Iza Czajka, dietetyk

Czystek a wrzody żołądka i refluks

Czy poniższe produkty są polecane czy też zakazane przy wszelkich problemach wrzodowych, refluksowych itp. Chodzi mi o: białko kulturystyczne w proszku, nie sojowe, mleczne, glutamina (podobno zdrowa na jelita), frytki (z moich doświadczeń wynika, że frytki bardzo mi pomogły, a są bardzo nie polecane, jednak jako produkt mączny i lekko tłusty sprawiały się wyśmienicie w łagodzeniu stanów wrzodowych, a jednocześnie są lekkostrawne, o dziwo!), kasza gryczana, otręby - znalazłem bardzo sprzeczne odpowiedzi w internecie w tym względzie, aloes w postaci soku, sok z kokosa, olej lniany, olej kokosowy, olej z czarnuszki, kminek, kmin rzymski, budyń - działa u mnie tak samo wyśmienicie jak frytki, żurawina - podobno naturalny lek na Helicobacter, herbata z czystka, grejpfruty i soki z nich, sok z kapusty, kapusta kiszona.

mgr Iza Czajka, fizjolog żywienia: nie ma badań, które potwierdzają: te produkty spożywcze zobojętniają nadmiar kwasu solnego w żołądku, a te nie. Nie ma również badań określających produkty spożywcze, które zabijają Helikocacter pylori. Również nie ma badań, które opisują, jak działają na chorą śluzówkę przewodu pokarmowego: oleje, aloes, sok z kokosa, frytki, budyń (cukier i mleko) czy przetwory z żurawiny, owoce cytrusowe, kwaszonki czy czystek.

Czystek a cukrzyca

Czy czystek pomaga chorym na cukrzycę? Naukowcy z Gazi University w Turcji prowadzili badania nad właściwościami przeciwcukrzycowymi wyciągów z czystka laurolistnego in vitro i in vivo. Wykazali działanie hipoglikemiczne oraz właściwości blokujące aktywność enzymów (α-glukozydazy i α-amylazy) trawiących polisacharydy do glukozy.5

Czystek - właściwości antybakteryjne i przeciwwirusowe

Z internetu można się dowiedzieć, że "czystek blokuje wzrost wszystkich rodzajów wirusów, np. wirusa ptasiej grypy", a także, że "niszczy wirusy jelitowe i opryszczki". Do tej pory nie przeprowadzono badań, które potwierdzałyby właściwości przeciwwirusowe czystka. Jednak greccy naukowcy wykazali, że olejek eteryczny z liści czystka kreteńskiego wykazuje właściwości przeciwbakteryjne,¹ zarówno na bakterie Gram-dodatnie, jak i Gram-ujemne. Jednak były to jedynie badania in vitro.

Z kolei portugalscy naukowcy z University of Beira Interior odkryli, że ekstrakt z czystka ladanowego wykazał hamujący wpływ na grzyba Candida tropicalis, bakterie Helicobacter pylori i Klebsiella pneumoniae (pałeczka zapalenia płuc). Badania potwierdziły także hamujący wpływ wobec gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus), opornego na metycylinę.²

Uczeni z Hiszpanii i Portugalii potwierdzają, że czystek ladanowy ma potencjalne właściwości grzybobójcze. Wykazali, że ekstrakt wodno-alkoholowy z Cistus ladanifer L. hamuje rozwój takich grzybów, jak Candida albicans, C. glabrata, C. parapsilosis i C. tropicalis (w stężeniu 0,05 mg/ml już hamował rozwój C. albicans czy C. glabrata – MIC < 0.05 mg/ml).³

Zdaniem eksperta
dr n. med. Barbara Grzechocińska, ginekolog położnik, adiunkt I Katedry i Kliniki Położnictwa i Ginekologii WUM

Czystek a tabletki antykoncepcyjne

Czy herbatka ziołowa z czystka może osłabiać działanie tabletek antykoncepcyjnych?

dr n. med. Barbara Grzechocińska, ginekolog: Nic nie wiadomo, aby herbata z czystka zmniejszała skuteczność tabletek antykoncepcyjnych.

Czystek - właściwości przeciwbólowe

Czystek ma także potencjalne właściwości przeciwbólowe. Tureccy naukowcy z Gazi University wyodrębnili substancje odpowiedzialne za efekt przeciwbólowy oraz przeciwzapalny czystka laurolistnego; są to 3-O-methylquercetin, 3,7-O-dimethylquercetin i 3,7-O dimethylkaempferol.6

Czystek na kaszel, katar, a nawet na raka

Czystek może mieć postać nie tylko herbaty, lecz także tabletki do ssania lub kapsułki. Wówczas ma pomóc w chorobach gardła i na kaszel. Z kolei herbata z czystka może być stosowna na biegunkę, alergie, choroby skóry i półpasiec - tak twierdzą zwolennicy tego zioła. Jednak nie ma dowodów naukowych, które to potwierdzają. Podobnie, jak to, że czystek może pomóc w przypadku chorób serca czy raka.

Pamiętaj! Czystek jest jedynie suplementem diety i nie leczy żadnych chorób!

Ważne

Czystek - prawdziwe właściwości czystka

Właściwości czystka do tej pory były badane głównie na zwierzętach (myszy, szczury), ponadto na modelach tkankowych i komórkowych, wreszcie na bakteriach i grzybach in vitro. Nie można na ich podstawie jednoznacznie stwierdzić, że czystek potrafi zwalczyć boreliozę czy inne choroby. Nie można bowiem bezpośrednio tych wyników odnosić do chorego człowieka i oczekiwać, że roślina poradzi sobie z nowotworem, ciężkim zakażeniem bakteryjnym czy wirusem. Dlatego czystek należy traktować jedynie jako suplement diety, a picie herbaty z czystka jako uzupełnienie diety w cenne dla organizmu polifenole, co z pewnością wzmocni organizm, poprawi jego funkcjonowanie i ogólne samopoczucie.

To ci się przyda
  • Herbata z czystka jest suplementem (środkiem uzupełniającym dietę), a nie lekiem! W związku z tym nie można zrezygnować z terapii zaleconej przez lekarza. Może mieć to bardzo niebezpieczne skutki zdrowotne.
  • Osoby, które zmagają się z jakimiś chorobami i przyjmują leki, przed spożyciem czystka powinny skonsptować się z lekarzem. Mieszanie niektórych ziół z lekami niekiedy może mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Zioła mogą zmienić działanie leków - wzmocnić lub osłabić zaleconą dawkę i wywoływać szkodliwe działanie zapisanego lekarstwa. Ponadto każde zioła, przyjmowane nawet przez zdrowe osoby, mogą zaszkodzić, jeśli będą używane niewłaściwie.
  • Czystka, jak wszystkie inne zioła, lepiej kupować w sklepach zielarskich i aptekach (a nie np. na bazarach).

Źródło:

1. Composition and antimicrobial activity of the essential oil of Cistus creticus subsp. eriocephalus. Dostępny w internecie [dostęp 25.03.2016] http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9342956

2. Screening of antimicrobial activity of Cistus ladanifer and Arbutus unedo extracts, www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22077559

3. Antifungal activity and detailed chemical characterization of Cistus ladanifer phenolic extracts, www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0926669012001884

4. Growth inhibiting activity of volatile oil from Cistus creticus L. against Borrelia burgdorferi s.s. in vitro. Dostępny w internecie [dostęp 25.03.2016] http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/?term=cistus++Borrelia

5. In vivo and in vitro antidiabetic effect of Cistus laurifolius L. and detection of major phenolic compounds by UPLC-TOF-MS analysis, www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23462413

6. Flavonoids with anti-inflammatory and antinociceptive activity from Cistus laurifolius L. leaves through bioassay-guided procedures, www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17540523

O autorze
Monika Majewska - właściwe zdjęcie
Monika Majewska
Dziennikarka specjalizująca się w tematyce zdrowotnej, a zwłaszcza obszarach medycyny, ochrony zdrowia i zdrowego odżywiania. Autorka newsów, poradników, wywiadów z ekspertami i relacji. Uczestniczka największej Ogólnopolskiej Konferencji Medycznej "Polka w Europie", organizowanej przez Stowarzyszenie "Dziennikarze dla Zdrowia", a także specjalistycznych warsztatów i seminariów dla dziennikarzy realizowanych przez Stowarzyszenie.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Gość
|

Z moich obserwacji wynika, że jednak kobiety dentystki są dokładniejsze, niż mężczyźni.

Gość
|

Bo wyczyściłaś wszystko, te dobre mikroelementy też. Nie wolno tak długo pić czystka. Teraz należy uzupełnić witaminy i mikroelementy.

xxx
|

Jarun - skoro najlepiej napić się czystej wody - to zalecam, abyś sam również to uczynił. Napij się zimnej wody, ochłoń i przestań wypisywać bzdety...

Artykuł moim zdaniem lichy - wszelkie wypowiedzi "ekspertów" w stylu: nie ma badań, nie wiadomo, nie potwierdzono, nie ma naukowych dowodów... Co to za "eksperci", którzy nie posiadają żadnej własnej wiedzy, bazując wyłącznie na wynikach badań robionych przez nie wiadomo kogo... Eksperci z googla...

Ala W.
|

Również uważam, że tego typu zioła są bardzo potrzebne dla naszego organizmu.

Edi
|

Tu nie chodzi o leczenie a wzmocnienie odpornosci po to zeby choroba nie wracala tak jak przy zwyklych chemicznych lekach

Ewa
|

Na podstawie własnych doświadczeń z czystkiem mogę potwierdzić jego dobroczynne działanie. Chorowałam od 30 lat, kilka razy w roku, od zwykłych przeziębień przechodziło do zapalenia oskrzeli i płuc. Od dwóch lat piję czystek, zachorowałam tylko raz, przeziębienie trwało trzy dni.

Ewelina
|

Czytaj ze zrozumieniem, to nie jest lek wiec nie pisz glupot! Nigdzie nie jest napisane ze czystek kogos wyleczyl z jakiej choroby. A piszesz bzdety jakich malo. Podjarales sie za bardzo i glupota wyszla z Ciebie.

Napar
|

Jako że szybko rośnie dostarcza tlen no i może niwelować szkwały czy nawet intensywność nawałnic

jarun
|

Nie ma cudownych leków ! A czystek to takie "siano" . Pij czystą wodę z rana i będzie to samo. Podobnie jak Żyworódka Daigremonta, która jest lekko trująca, a używana i sprzedawana jest jako żyworódka pierzasta (lecznicza). Czytamy też, że już starożytni Chińczycy używali...itd, chociaż jej nie znali , gdyż rośnie na Madagaskarze. W zasadzie znana jest od 1960 roku. Jak dowodzą badania to czystek jest...żadnych badań nie robili. Określą skład chemiczny i tyle. Wszystko to pic na wodę, chwyt marketingowy. " Moja ciocia chorował wypiła czystka i wyzdrowiała-komu czystek, komu czystek"

majka
|

Czystek jest naprawdę bardzo skuteczny, razem z moim tatą czystek piliśmy chyba ze dwa lata. Oczyszcza i regeneruje organizm i wpływa pozytywnie na odporność. I rzeczywiście zauważyłam że nie zdarza mi się łapać bakterii tak szybko jak kiedyś.