- Od początku XXI wieku liczba zachorowań u młodych Polek wzrosła o 63 proc
- Według eClinicalMedicine każde 5 proc. dodatkowej masy ciała zwiększa ryzyko nowotworu o 3 proc
- Najszybciej przybywa zachorowań na nowotwory układu pokarmowego, szczególnie jelita grubego oraz odbytnicy
- Wyższe statystyki wynikają częściowo z lepszego dostępu do nowoczesnych badań obrazowych i endoskopowych
- Kluczowym elementem ochrony zdrowia jest regularne wykonywanie badań przesiewowych oraz obserwacja zmian w organizmie
Nowotwory przed 50. rokiem życia: co oznacza „wczesny początek” i kogo dotyczy
Nowotwory o wczesnym początku to te diagnozowane przed 50. rokiem życia. Dane pokazują, że coraz częściej dotyczą młodszych osób, choć przez lata kojarzono je głównie z seniorami. Według informacji opublikowanych w serwisie NIZP PZH–PIB, w 2022 roku współczynniki zachorowań u kobiet w wieku 20–44 lat były niemal dwukrotnie wyższe niż u mężczyzn w tej samej grupie.
W Polsce szczególnie widoczny jest wzrost zachorowań u młodych kobiet: od początku XXI wieku liczba przypadków zwiększyła się o 63 proc. U mężczyzn wzrost jest mniejszy, ale także zauważalny w ostatnich dwóch dekadach. Najczęściej rozpoznawane nowotwory u młodych dorosłych w Polsce to:
- nowotwór piersi (najczęstszy u kobiet)
- nowotwór jądra (najczęstszy u mężczyzn)
- nowotwór jelita grubego
- czerniak
- nowotwór szyjki macicy
- nowotwór jajnika.
Jakie nowotwory najczęściej rosną u osób poniżej 50. roku życia
Niektóre nowotwory częściej niż dawniej rozpoznaje się u młodych dorosłych. Według danych opublikowanych w Journal of the National Cancer Institute, największy wzrost zachorowań dotyczy nowotworów układu pokarmowego oraz narządów rodnych. Szczególnie dotyczy to raka jelita grubego i odbytnicy, gdzie odnotowano wzrost o ponad 7 proc. w ostatnich latach.
Podobne trendy opisują także analizy American Cancer Society. Przykładowo zachorowalność na raka tarczycy u osób w wieku 20–39 lat rosła o prawie 3 proc. rocznie. Do nowotworów, których przybywa najszybciej w grupie poniżej 50. roku życia, należą:
- nowotwór jelita grubego i odbytnicy
- nowotwór jajnika
- nowotwór żołądka
- nowotwór wątroby i dróg żółciowych
- nowotwór tarczycy.
Otyłość a ryzyko nowotworów przed 50. rokiem życia: co mówią dane
Masa ciała ma znaczenie dla ryzyka nowotworów diagnozowanych w młodszym wieku. W badaniu opisanym w eClinicalMedicine wykazano, że ryzyko rośnie wraz z przyrostem masy ciała. Dane wskazują, że każdy 5-procentowy przyrost masy wiąże się z 3-procentowym wzrostem ryzyka nowotworu o wczesnym początku.
Naukowcy wskazują, że nadmiar masy ciała od okresu dojrzewania do dorosłości jest powiązany z wieloma nowotworami. Otyłość jest czynnikiem ryzyka m.in. dla:
- nowotwór przełyku i żołądka
- nowotwór piersi (po menopauzie)
- nowotwór wątroby i pęcherzyka żółciowego
- nowotwór trzustki i nerek
- nowotwór macicy i jajników
- szpiczak mnogi.
Dlaczego rośnie wykrywalność nowotworów u młodszych osób: rola badań obrazowych i endoskopii
Wzrost liczby rozpoznań może wynikać nie tylko ze zmian stylu życia, ale także z lepszej diagnostyki. OECD wskazuje, że znaczenie mają postęp technologiczny i łatwiejszy dostęp do opieki zdrowotnej. Coraz częściej stosuje się badania obrazowe i endoskopowe, dzięki którym lekarze wykrywają zmiany wcześniej niż kiedyś.
W przypadku raka jelita grubego znaczenie ma upowszechnienie kolonoskopii oraz testów na krew utajoną w kale. Dzięki nim u młodszych pacjentów częściej wykrywa się nowotwór na wcześniejszym etapie, co zwiększa szanse skutecznego leczenia. Lepsza diagnostyka może podnosić statystyki zachorowań, ale jednocześnie pozwala szybciej reagować.
Profilaktyka nowotworów przed 50. rokiem życia: nawyki, obserwacja objawów i badania
Nie trzeba być bezradnym wobec rosnącej liczby rozpoznań. Kluczowa jest obserwacja organizmu i nielekceważenie sygnałów takich jak nagła zmiana rytmu wypróżnień, przewlekłe zmęczenie czy nietypowe znamiona na skórze. Wczesne wykrycie zwiększa szanse skutecznego leczenia.
Zdrowe nawyki żywieniowe i regularna aktywność fizyczna to podstawowe działania, które pomagają obniżać ryzyko nowotworów. Warto też korzystać z dostępnych programów badań przesiewowych, nawet bez objawów. Profilaktyka wymaga regularności, dlatego raz w roku zaplanuj podstawowe badania krwi i USG.
7
Źródła:
