Zielona herbata - właściwości lecznicze i przyrządzanie

2019-10-09 11:45 Anna Guttman |Iwona Krupa |Monika Majewska | Konsultacja: Regina Olędzka, kierownik Zakładu Bromatologii AM w Warszawie

Właściwości zielonej herbaty i jej lecznicze działanie są doceniane od tysiącleci. Zielona herbata największą popularność zdobyła jako środek na odchudzanie i oczyszczenie organizmu z toksyn. Jakie jeszcze właściwości ma zielona herbata? Jakie są jej wady? Jak przebiega parzenie zielonej herbaty? Ile pić, by przyniosła korzyści zdrowotne?

Zielona herbata to pojęcie, pod którym kryją się różne rodzaje herbat. Gatunki zielonej herbaty różnią się między sobą wyglądem liści, kolorem naparu, jego smakiem, zapachem, a także zawartością kofeiny. Wszystko zależy od pory roku i pory dnia, w czasie której zbiera się liście herbaty (podobno najdroższe gatunki zielonych herbat pochodzą z liści zbieranych o świcie i zroszonych poranną rosą), wieku zbieranych liści, ich walorów smakowych, a także od sposobu ich zwijania. Duże znaczenie ma także rejon świata, z którego pochodzi zielona herbata (a co za tym idzie - strefa klimatyczna, w której jest uprawiana).

Zdaniem Japończyków, regularne picie zielonej herbaty wspomaga leczenie ponad 60 schorzeń.

By powstała herbata zielona, liście przerabia się najpóźniej w godzinę po ich zerwaniu, nim zaczną fermentować. Dzięki temu, że listki herbaty zielonej nie są poddawane fermentacji, zachowują się w nich niemal wszystkie cenne substancje. A jest ich niemało. To przede wszystkim wyjątkowy zestaw polifenoli o różnorodnym działaniu oraz katechiny, silne antyoksydanty. Są też garbniki, alkaloidy, lipidy, aminokwasy, teina, witaminy (A, B, C, E), liczne mikroelementy (wapń, potas, miedź, cynk, mangan, fluor). Ten bogaty zestaw składników sprawił, że zielona herbata zyskała uznanie w oczach naukowców, którzy wciąż odkrywają jej nowe właściwości.

Zielona herbata a odchudzanie

Zielona herbata jest polecana na odchudzanie, zwłaszcza pita na noc, przed snem. Jeśli jednak pijemy zieloną herbatę na noc, wybierzmy tę z drugiego parzenia. Wtedy ma właściwości uspokajające i relaksujące. Ta z pierwszego parzenia działa pobudzająco i orzeźwiająco.

Zielona herbata swoje właściwości odchudzające zawdzięcza katechinom, a szczególnie substancji o nazwie galusan epigallokatechiny (EGCG). Katechiny zawarte w zielonej herbacie mają istotny i wielokierunkowy wpływ na redukcję tkanki tłuszczowej. Hamują one wchłanianie tłuszczów z pożywienia i nasilają ich zużycie przez organizm. Ponadto zielona herbata zwiększa aktywność niektórych enzymów biorących udział w trawieniu, korzystnie wpływa na metabolizm wątrobowy, nasila termogenezę i przyśpiesza utlenianie tłuszczów. Potwierdzają to zarówno eksperymenty prowadzone na liniach komórkowych, jak i modelach zwierzęcych,

Katechiny EGCG zawarte w zielonej herbacie wykazują istotny wpływ na zmniejszenie liczby i objętości komórek tkanki tłuszczowej.

Jednocześnie naukowcy zaznaczają, że wnioski płynące z doświadczeń na modelach in vitro i zwierzętach laboratoryjnych nie zawsze da się odnieść do organizmu ludzkiego. Stosowanie używek, takich jak papierosy i alkohol, ma znaczący udział w obniżaniu potencjału przeciwutleniającego organizmu, w tym w ograniczaniu antyoksydacyjnego wpływu katechin z zielonej herbaty. Jeśli więc chcemy odchudzać się z pomocą zielonej herbaty, lepiej unikać używek.

Wypróbuj
Jesz co lubisz - banner kwadrat

Autor: Time S.A.

Indywidualnie dobrana dieta pozwoli Ci z łatwością schudnąć, a przy tym jeść zdrowo, smacznie i bez wyrzeczeń. Skorzystaj z JeszCoLubisz, innowacyjnego systemu dietetycznego online Poradnika Zdrowie i zadbaj o swoje zdrowie i dobre samopoczucie. Ciesz się świetnie dobranym menu i stałym wsparciem dietetyka już dziś!

Zielona herbata przedłuża życie i chroni przed demencją

Japończycy uważają, że wypicie od 4 do 10 filiżanek tego napoju dziennie korzystnie wpływa na zdrowie i przedłuża życie człowieka średnio o 3 lata. Holendrzy twierdzą, że cztery filiżanki dziennie zmniejszają zachorowalność na miażdżycę. Naukowcy zalecają więc wypijanie każdego dnia kilku szklanek zielonej herbaty dla przyjemności i zdrowia.

W Japonii, przed wysuszeniem, herbaciane liście są blanszowane parą wodną. W Chinach suszy się je przez 4-5 minut na ogrzewanych słońcem lub podgrzewanych nad ogniem bambusowych tacach, a następnie poddaje się dalszej obróbce w zwijarkach lub w gorących kotłach.

Wyniki prowadzonych obecnie badań wskazują, że zielona herbata może chronić mózg przed różnymi formami starczej demencji. Wykazano bowiem, że polifenole wiążą się z toksycznymi składnikami (nadtlenkiem wodoru i beta-amyloidem), odgrywającymi istotną rolę w rozwoju choroby Alzheimera. Po wchłonięciu przez organizm polifenole rozkładają się, przeobrażając się w nieszkodliwą mieszankę związków.

Zielona herbata zmniejsza ryzyko rozwoju raka

Międzynarodowe badania nad właściwościami zielonej herbaty wykazały jej antynowotworowe działanie. To zasługa m.in. bardzo silnych przeciwutleniaczy, które chronią DNA przed działaniem substancji kancerogennych i zmianami mogącymi prowadzić do rozwoju nowotworów. Dobrze udokumentowane jest zwłaszcza ich ochronne działanie przed rakiem skóry, wywoływanym głównie przez promieniowanie UV. Stwierdzono, że regularne picie zielonej herbaty wyraźnie zmniejsza prawdopodobieństwo zachorowania na ten nowotwór, a ponadto zapobiega poparzeniom słonecznym.

Ważne

Zielona herbata - parzenie

Do przygotowania naparu najlepsza jest woda miękka, uboga w wapń i niechlorowana. Niestety, w naszych kranach płynie woda twarda, o dużej zawartości chloru. Jeżeli nie ma możliwości przefiltrowania jej, należy korzystać z mineralnej, niegazowanej, o niewielkiej zawartości wapnia. Napar sporządza się następująco: łyżeczkę suszu zalewa się szklanką wody o temp. 80 st. C. Zielonej herbaty nie zalewa się wrzątkiem! Powinna to być za każdym razem woda świeża, raz gotowana. Herbatę należy parzyć nie dłużej niż 3-4 minuty. Zbyt mocna ma posmak szpinaku lub alg. Wystarczy ją wtedy rozcieńczyć wodą, a zyska na smaku.

Czy zieloną herbatę można parzyć wielokrotnie?

Pierwsze parzenie powinno się wylać, gdyż obmywa ono liście z zanieczyszczeń. Jednak bez obaw, liście zielonej herbaty można zaparzać kilkakrotnie. Robią tak najwięksi smakosze, czyli Chińczycy i Japończycy. Ponownie parzona herbata jest równie bogata, a nawet bogatsza w składniki mineralne niż ta z pierwszego naparu. Chodzi tu zwłaszcza o rzadko występujący w pożywieniu mangan i fluor. Warto jednak pamiętać, że wilgotnych liści zielonej herbaty nie można przechowywać dłużej niż 12 godzin, ponieważ później rozwijają się na nich grzyby. Warto wiedzieć, że im lepsza jakość liści herbaty, tym lepszy smak naparu i tym więcej parzeń można wykonać.

Do zielonej herbaty nie powinno się dodawać cytryny! Wówczas napar staje się kwaśny, a przez to glin dostaje się z liści do naparu. Nie powinno się jej pić także z mlekiem, gdyż osłabia ono aktywność i wchłanianie dobroczynnych polifenoli.

Zielona herbata - doping dla mózgu

Herbata pobudza i orzeźwia dzięki dużej zawartości teiny działającej tak samo jak kofeina znajdująca się w kawie.

Doświadczenia wykazały, że herbata na tyle pobudza umysł, iż podczas różnego rodzaju testów popełniamy znacząco mniej błędów, nawet do 25 proc.

Liście herbaty, zarówno czarnej, jak i zielonej, mają od 2,5 do 4 procent teiny, z której około 80 procent przechodzi do naparu podczas parzenia. Filiżanka herbaty zawiera od 30 do 100 mg teiny. Po jej wypiciu zwiększają się zdolności umysłowe i fizyczne organizmu, a uczucie senności, znużenia i wyczerpania mija. Teina nie tylko ułatwia proces uczenia się i poprawia zdolność kojarzenia, ale reguluje też pracę jelit, a u niektórych osób łagodzi różnego rodzaju bóle. Pobudza jednak tylko świeży napar i to uzyskany najwyżej po 3 minutach. Herbata parzona dłużej działa relaksująco.

Zielona herbata wspomaga układ krążenia

Wyjątkowy zestaw cennych substancji sprawia, że zielona herbata jest nieoceniona w profilaktyce chorób układu krążenia. Przeciwdziała odkładaniu się złogów na ścianach naczyń krwionośnych, przez co zwiększa się ich przepuszczalność. Hamuje wchłanianie cholesterolu do krwiobiegu, zmniejsza lepkość płytek krwi, zapobiegając tworzeniu się skrzepów. W rezultacie picie zielonej herbaty zapobiega nadciśnieniu, obniża ryzyko zawału serca, choroby wieńcowej, udaru mózgu.

Warto wiedzieć

Zielona herbata - wady

Zielona herbata nie jest bez wad. Ma także negatywne właściwości. Zielona herbata spożywana w nadmiarze  może:

  • powodować anemię - katechiny zawarte w zielonej herbacie osłabiają wchłanianie żelaza z pożywienia przez organizm
  • negatywnie wpływać na rozwój płodu w czasie ciąży oraz noworodków podczas laktacji - zwarta w zielonej herbacie tanina w nadmiernych ilościach może zaszkodzić dziecku
  • powodować problemy żołądkowe - taniny zawarte w zielonej herbacie podrażniają żołądek, dlatego nie powinno się jej pić na czczo, na pusty żołądek
  • wchodzić w interakcje z lekami, np. może osłabiać działanie leków na nadciśnienie
  • powodować osteoporozę - zielona herbata wypłukuje wapń z organizmu, dlatego jej nadmierne spożycie może doprowadzić do osteoporozy

Zielona herbata zapobiega paradontozie

Zawarte w zielonej herbacie związki neutralizują bakterie bytujące w jamie ustnej, które mogłyby przyczynić się do zapalenia dziąseł i rozwoju paradontozy. Jednocześnie przeciwdziałają powstawaniu nieprzyjemnego zapachu. Co więcej – zielona herbata ma również właściwości przeciwpróchnicze. To zasługa antybakteryjnego działania polifenoli oraz wysokiej zawartości fluoru. Warto więc herbaciany napar nie tylko pić, ale i stosować do płukania ust.

Zielona herbata poprawia wygląd skóry

Zielona herbata jest bardzo atrakcyjnym składnikiem kosmetyków. Ponieważ dostarcza licznych antyoksydantów niwelujących niszczące działanie wolnych rodników, kremy z jej dodatkiem chronią skórę przed fotostarzeniem – opóźniają pojawienie się zmarszczek i przebarwień. Dzięki zaś właściwościom antybakteryjnym i przeciwzapalnym wyciągi z zielonej herbaty stosuje się w kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji skóry przetłuszczającej się i trądzikowej.

Zielona herbata przeciwdziała cellulitowi

Napar z zielonej herbaty działa moczopędnie, co przyczynia się do likwidowania obrzęków. Jednocześnie ma właściwości oczyszczające – usuwa toksyny, nagromadzone w tkankach. Dzięki temu jest skuteczną bronią przeciw cellulitowi, zapobiega jego powstaniu i wygładza skórę.

Cudowne właściwości zielonej herbaty

Źródło: x-news.pl/Agencja TVN

Kto nie może pić zielonej herbaty?

Ograniczyć picie mocnej herbaty, zarówno zielonej, jak i czarnej powinny osoby:

  • starsze
  • chore na serce
  • z nadciśnieniem tętniczym
  • z jaskrą

Nie jest to też najlepszy napój dla rozwijającego się organizmu. Dlatego dzieciom do 10. roku życia, w ogóle nie należy dawać herbaty. Starsze od czasu do czasu mogą wypić szklankę słabego herbacianego naparu. Herbata zielona powinna być drugiego lub trzeciego parzenia. Ważną zaletą przemawiającą za tym, by piły ją starsze dzieci, jest zawartość taniny i fluoru zapobiegającego próchnicy. W sklepach można kupić zieloną herbatę pozbawioną teiny i taką każdy może pić bez ograniczeń.

Warto wiedzieć

Zielona herbata - najpopularniejsze gatunki na świecie

Najpopularniejsze zielone herbaty pochodzą z Chin i Japonii. W Chinach zbierane są one w 18 regionach, np. Syczuan, Yunnan, Anhui, Fujian, Hunan i Zhejiang. Te wywodzące się z Kraju Kwitnącej Wiśni uprawiane są na wyspach Kiusiu i Sikoku oraz w środkowej partii wyspy Honsiu. Poza tym zielona herbata jest uprawiania także w Indiach, Kenii, na Sri Lance, w Indonezji, Turcji, Wietnamie, Argentynie i Iranie.

Zdecydowanie najpopularniejszym rodzaj zielonej herbaty na świecie jest pochodząca z Japonii Sencha. Jej napar posiada żywo zielony kolor i charakteryzuje się wyrazistym, choć delikatnym smakiem. Herbatę parzy się przez 2 minuty w temperaturze 65-70 st. C.

Kolejny popularny rodzaj zielonej herbaty - Gunpowder (proch strzelniczy) - pochodzi z chińskiej prowincji Anhwei. Listki tej herbaty są zwinięte bardzo ciasno na kształt bardzo małych kulek, stąd jej potoczna nazwa. Zaparzona daje złocisty, bursztynowy napar o bardzo mocnym, cierpkim smaku. Herbatę parzy się przez 3-4 minuty w temperaturze 80-90 st. C.

Innym bardzo dobrze znanym gatunkiem zielonej herbaty jest uprawiana w Kraju Kwitnącej Wiśni Kukicha. Wytwarzana jest ona nie tylko z liści krzewu herbacianego, lecz także z ich łodyżek (kuki to po japońsku łodyga). Jasnożółty napar charakteryzuje się łagodnym smakiem, gdyż zawiera mało kofeiny. W związku z tym można podawać go dzieciom. Herbatę należy parzyć przez minutę w temperaturze do 90 st. C.

Na liście najpopularniejszych zielonych herbat na świecie znajduje się także Longjing (inaczej także Lung Ching). Smocza Studnia (ang. Dragon Well) - bo tak dosłownie tłumaczy się jej nazwę -  pochodzi z chińskiej prowincji Zhejiang i jest najstarszym i najpopularniejszym gatunkiem zielonej herbaty w tym kraju. Ma ona jasny, słomkowy kolor oraz łagodny aromat. Tego typu herbatę parzy się przez 3 minuty w temperaturze 65-80 st. C.

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Kamil Modlinski
|

Nie ma wątpliwości co do zdrowotnych zalet zielonej herbaty, warto ją pić

prolife
|

Zgadzam się, super Sencha dobrej jakości. Polecam spróbować "białe" herbaty.

prolife
|

To zależy... Ja piłem Matcha przez dwa lata, prawie codziennie. Rzeczywiście, działa i na mnie rewelacyjnie, ale od kilku tygodni przeszedłem na białą i zieloną, ale podkreślam nie w torebkach (!) = saszetkach z "supermarketu"; bardzo dobrej jakości liściastą. Mogę się nie zgodzić, choć to sprawa indywidualna, ale biała i zielona działają również rewelacyjnie. Trzeba jednak wybierać eco (bio) i naprawdę, nie za 20 zł .... Więc nie przeceniałbym tylko zielonej w formie Matcha ;)

prolife
|

Też można ;)

Yooka
|

ja bardzo lubie sobie zaparzyc matche. Ma baaaaardzo specyficzny smak, ale czuje sie po niej o wiele lepiej niz po zwyklej zielonej.

Paweł Malinowski
|

Zieloną herbatę piję, bo jest smaczna i to samo zdrowie. Ostatnio podpasowała mi herbata z Malwy. Dobra jakość w dobrej cenie. Nie odstaje od droższych firm, a naprawdę jest dobra.

Kinga
|

Moją zieloną "faworytką" jest niezmiennie herbata zielona z pigwą od malwy, z odrobiną soku malinowego jest najlepsza.

Dominik
|

Na jakich badaniach, książkach czy opini jaki osób jest oparty ten artykuł?

Marta Siwiec
|

Zielona herbata świetna sprawa, ja najbardziej lubię te od teekanne z cytrusową nutą ;) ale jest jeszcze wiele smaków, które chciałabym spróbować

Adam Adam
|

Artykuły pomocny sporo się dowiedziałem na temat tych gatunków cherba. PS. Laik w tych tematach.