Śledziona: budowa i funkcje. Kiedy usuwa się śledzionę?

2015-07-16 9:46 lek. med. Grzegorz Prasałek

Śledziona to ważny i potrzebny narząd, ale nie jest niezbędna do życia. Bez śledziony można żyć - lekarze ją usuwają, gdy zagraża życiu pacjenta. Ale to nieprawda, że śledziona nie pełni istotnych funkcji w organizmie: jest to narząd, który należy do dwóch układów - limfatycznego i krwionośnego.

Śledziona przypomina połączone ze sobą cząstki pomarańczy. Wciska się między żołądek a lewą nerkę. Tuż poniżej miejsca, gdzie dotyka do żołądka, ma zagłębienie stanowiące tzw. wrota śledziony. W nich mieszczą się rozgałęzienia tętnicy oraz żyły śledzionowej, którymi krew dociera i wypływa z narządu. Kładąc na kilku ostatnich żebrach po lewej stronie otwartą dłoń, przykrywamy nią śledzionę. Gdy leżymy, jej długa oś biegnie wzdłuż dziesiątego żebra. Kiedy wstajemy, przód narządu zwrócony w stronę mostka nieco się obniża, ale u zdrowego człowieka nigdy nie wychodzi spod łuku żebrowego. Dlatego, obmacując sobie brzuch, nie wyczujemy śledziony.

Śledziona: budowa

Wielkość i kształt śledziony w dużej mierze zależą od stopnia wypełnienia jej krwią. Średnio waży ok. 150 g i mieści ok. 50 ml krwi, chociaż może jej zmagazynować kilkakrotnie więcej. Przy chorobach zakaźnych, takich jak dur brzuszny (tyfus) czy zimnica (malaria), jej waga sięga nawet kilku kilogramów. Wówczas lekarz, obmacując brzuch, wyczuwa pod palcami opór w lewym podżebrzu. Co ciekawe, powiększona śledziona zwykle nie boli. W środku narząd ten jest zbudowany z siateczkowatej tkanki łącznej. Gdybyśmy przecięli śledzionę w poprzek i przyjrzeli się powiększonemu plastrowi, zauważylibyśmy dwa dominujące kolory, biały i czerwony. Świadczą one o tym, że śledziona należy jednocześnie do dwóch układów: limfatycznego i krwionośnego. Wyraźnie widzielibyśmy wysepki tzw. miazgi białej - ta część śledziony przynależy do układu limfatycznego (chłonnego) i, mówiąc w uproszczeniu, stoi na straży naszej odporności. Białe wysepki otacza tzw. miazga czerwona, której kolor nadają różne składniki krwi: erytrocyty, leukocyty, płytki i komórki plazmatyczne.Śledzionę otacza błona surowicza i torebka włóknista. Od torebki odchodzą pasma tkanki włóknistej nazywane beleczkami. Wchodzą one w miąższ narządu w postaci pasm i błon. Beleczki są zbudowane ze sprężystych włókien i komórek mięśni gładkich. Zależnie od ruchów tych ostatnich śledziona może się kurczyć i rozkurczać, zasysając krew lub wypychając ją do krwiobiegu.

Funkcje śledziony

Jak wykazują badania, śledziona zaczyna się rozwijać już ok. 6. tygodnia życia płodu. Do czego nam służy?

  • Uprząta stare krwinki. Z zalegających w niej co najmniej 50 ml krwi śledziona wychwytuje i niszczy starzejące się krwinki czerwone i płytki krwi. Produkty ich rozpadu są przekazywane wraz z krwią do wątroby (z nich powstaje bilirubina - składnik żółci).
  • Wspiera odporność. Śledziona, jako część układu limfatycznego, bierze udział w wytwarzaniu limfocytów - komórek odpornościowych. Produkuje także przeciwciała niezbędne do walki z zakażeniami.
  • Podtrzymuje życie komórek. W śledzionie powstają substancje magazynujące energię i ułatwiające przepływ krwi. Umożliwiają utrzymanie się tkanek przy życiu w przypadku ich niedotlenienia (np. wysoko w górach).
  • Magazynuje krew. Nie zawsze cała krew znajduje się w krwiobiegu. Zdarza się (gdy np. organizm broni się przed utratą ciepła), że jej część jest magazynowana - przede wszystkim w wątrobie, ale także w śledzionie.

Kiedy usuwa się śledzionę

Operacyjnie usuwa się śledzionę np. po urazach, kiedy na skutek wypadku samochodowego albo kopnięcia w brzuch narząd pęka i dochodzi do zagrażającego życiu krwawienia do jamy brzusznej. Chory odczuwa wtedy silny ból brzucha, traci siły, robi się blady, ma przyspieszone tętno. Na skutek spadku ciśnienia tętniczego traci przytomność. Musi jak najszybciej trafić do szpitala na stół operacyjny. Życie może mu uratować usunięcie śledziony i podwiązanie jej naczyń krwionośnych.Choć wydaje się to nielogiczne, lekarze czasem celowo usuwają śledzionę. Zdarza się to u osób cierpiących na tzw. małopłytkowość (za mała liczba płytek krwi). Są one narażone na zagrażające życiu krwotoki. Jeżeli nie pomaga im leczenie farmakologiczne (zazwyczaj podaje się sterydy), usuwa się śledzionę. Operacja zwykle radykalnie poprawia stan chorych - nie mają już bowiem narządu niszczącego stare płytki krwi i wytwarzającego przeciwciała przeciwpłytkowe.To prawda, że da się żyć bez śledziony, ale człowiek pozbawiony tego narządu ma mniejszą odporność i jego układ krążenia działa gorzej - śledziona już nie magazynuje krwi ani nie niszczy niepełnowartościowych krwinek. Powinniśmy więc chronić ją przed urazami.

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Jagoda
|

Co to jest naczyniak śledziony . Badanie Tomografii Komputerowej wykazało że mam naczyniak śledziony? ok. 2cm na 1.4cm. Czy to się leczy czy należy poddać się operacji usunięcia śledziony. Proszę o odpowiedź bo wizytę u lekarza mam dopiero za miesiąc.

Gosha
|

Nie ma dwuch tylko 1 przerośniętą pewnie

Agata
|

Muj syn ma drugą śledziona czy to źle.

okrutny
|

Masz rację w tym wieku nie ma co sobie zawracać głowę takimi wynikami.

Godi
|

Informacja dla BELLA: proszę się ze mną skontaktować. Postaram się Pani pomóc w utrzymaniu zdrowia. Oczywiście bezpłatnie. Jeśli się Pani zdecyduje: potentiahydrogenii@gmail.com
Pozdrawiam i życzę zdrowia.

Ela
|

u mojego meza stwierdzono ze ma wyciek i krwiaka na śledzionie miał miec operacje ale nie moga mu zrobic operacji bo ma bardzo słabe serce i wszczepiony rozrusznik lekarze stwierdzili ze to grozi zagrozeniem zycia prosze o rade czy mozna to leczyc antybiotykami czy jest jakas szansa teraz lezy w szpitalu na chirurgi prosze o rade jezeli moze mi ktos udzielic jakiejs informacji na ten temat dziekuje ..

BELLA
|

. DO BASI ------..JESTEM PODŁAMANA ..MAM MARSKOŚĆ..CHYBA OD OK.8 LAT.. 74 TYS PŁYTEK....MYSLAŁAM ,ŻE NIE DA SIĘ DŁUGO POŻYĆTO TAKA DOBRA WIADOMOŚĆ,ZE DAJESZ RADĘ..Z TĄ MARSKOŚCIĄ ,,(JAK?!)..JAK SIĘ LECZYSZ,?ZIOŁA??. .DIETA.??....NAPISZ PROSZĘ..-BELA- MATKA 3 CÓREK.

http://www.poradnikzdrowie....

BELLA
|

..PROSZĘ SKONTAKTUJ SIĘ ZE MNĄ..JESTEM PODŁAMANA ..MAM MARSKOŚĆ..CHYBA OD OK.8 LAT.. 74 TYS PŁYTEK....MYSLAŁAM ,ŻE NIE DA SIĘ DŁUGO POŻYĆTO TAKA DOBRA WIADOMOŚĆ,ZE DAJESZ RADĘ..Z TĄ MARSKOŚCIĄ ,,(JAK?!)..JAK SIĘ LECZYSZ,?ZIOŁA??. .DIETA.??....NAPISZ PROSZĘ..-BELA- MATKA 3 CÓREK..

Anatol
|

Żyję już 77 rok. Podczas USG pęcherza radiolog stwierdził "w dolnym biegunie śledziony zwapniałą torebkę o średnicy ok 21 mm. Czy ktoś wie, czy jest sobie czym zawracać głowę (w moim wieku)? Pozdrawiam wszystkich zainteresowanych tematem śledziony.

Basia
|

Ja od roku 1993 żyję bez śledziony!! została usunięta ponieważ choruję na marskość wątroby!:(