Ponad jedna trzecia kobiet po 35. roku życia nie potrafi określić, czy weszła już w perimenopauzę. Najwięcej wątpliwości mają kobiety między 40. a 44. rokiem życia. Przyczyną są nie tylko niejednoznaczne objawy, lecz także braki w wiedzy i trudności z uzyskaniem pomocy.
Perimenopauza po 35. roku życia często pozostaje nierozpoznana
Perimenopauza to trwający zwykle od czterech do ośmiu lat okres poprzedzający menopauzę, którą rozpoznaje się po 12 kolejnych miesiącach bez miesiączki. Choć jest naturalnym etapem życia większości kobiet, wiele z nich nie potrafi stwierdzić, czy już się rozpoczęła. Naukowcy z Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanów Zjednoczonych przeprowadzili za pośrednictwem aplikacji Flo badanie obejmujące 7640 kobiet w wieku co najmniej 35 lat.
Wyniki opublikowane w czasopiśmie „Menopause” wykazały, że 34 proc. uczestniczek nie wiedziało, na jakim etapie życia reprodukcyjnego się znajduje. Największą niepewność odnotowano w grupie kobiet między 40. a 44. rokiem życia, gdzie odsetek ten sięgnął 42 proc. Swojego etapu nie potrafiło określić również 37 proc. badanych zgłaszających nasilone dolegliwości. „Pierwszym krokiem do poprawy edukacji, świadomości i wsparcia kobiet w tym okresie jest zrozumienie przyczyn tej niepewności” – mówi Yihan Xu, główna autorka badania.
Mindy Goldman, ginekolożka i profesorka kliniczna Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco, zwróciła uwagę, że wyników nie można automatycznie odnosić do całej populacji. Kobiety rekrutowano za pośrednictwem aplikacji poświęconej miesiączce i płodności, dlatego mogły bardziej interesować się własnym zdrowiem niż osoby, które z niej nie korzystają. „Badanie zwraca uwagę na coś, co lekarze opiekujący się kobietami w średnim wieku widzą każdego dnia: perimenopauza jest powszechna, ale jej rozpoznanie już nie" - twierdzi ekspertka.
Objawy perimenopauzy łatwo przypisać innym dolegliwościom
Najczęstszą przyczyną wątpliwości była trudność w ustaleniu, które objawy rzeczywiście wiążą się z perimenopauzą. Problem ten wskazało 56 proc. uczestniczek. „Największą zaletą tego badania jest to, że nie tylko pokazuje skalę problemu, lecz także wyjaśnia, skąd bierze się niepewność kobiet” – podkreśla Goldman. W okresie poprzedzającym menopauzę stężenia estrogenu i progesteronu mogą gwałtownie się zmieniać, powodując wiele dolegliwości o różnym nasileniu. Nieregularne miesiączki i uderzenia gorąca należą do najbardziej charakterystycznych, ale bóle głowy czy stawów mogą mieć również zupełnie inne przyczyny.
Przebieg tego etapu nie jest przy tym jednakowy u wszystkich kobiet. „W perimenopauzie najbardziej uderza to, że niektóre osoby prawie nie mają objawów, a inne mają ich bardzo wiele. To jeszcze bardziej utrudnia rozpoznanie” – zauważa Robin Noble, lekarka zajmująca się menopauzą. Drugą najczęściej wymienianą przyczyną wątpliwości był brak wiedzy o tym, jak może przebiegać perimenopauza. Wskazało ją 28 proc. badanych. Uczestniczki zgłaszały także trudności z uzyskaniem potwierdzenia swoich przypuszczeń i odpowiedniej pomocy. Niektóre słyszały, że są „za młode”, choć już odczuwały dolegliwości. Braki w wiedzy częściej dotyczyły młodszych kobiet, natomiast uczestniczki między 40. a 44. rokiem życia najczęściej wskazywały na bariery po stronie systemu ochrony zdrowia.
Jak rozpoznać perimenopauzę bez jednego rozstrzygającego badania
Nie istnieje pojedynczy test, który pozwalałby jednoznacznie potwierdzić perimenopauzę. Badania stężenia hormonów we krwi lub ślinie mają ograniczoną przydatność, ponieważ pokazują wynik tylko w danym momencie, podczas gdy poziomy estrogenu i progesteronu w tym okresie znacznie się wahają. Rozpoznanie opiera się więc na łącznej ocenie wieku kobiety, zmian w miesiączkowaniu, jej historii medycznej oraz rodzaju i nasilenia objawów.
Do częstych dolegliwości należą uderzenia gorąca, nocne poty, bóle głowy, zwiększenie masy ciała, zwłaszcza w okolicy brzucha, a także suchość i podrażnienie pochwy. Lekarz może zlecić badania krwi, aby wykluczyć inne przyczyny podobnych objawów, w tym choroby tarczycy, niedokrwistość lub cukrzycę. Ma to szczególne znaczenie, gdy problemy pojawiają się nietypowo wcześnie, na przykład przed 40. rokiem życia. Rozpoznanie perimenopauzy pozwala nazwać zachodzące zmiany i wcześniej rozpocząć leczenie.
„Musimy rozpoznawać szerokie spektrum objawów perimenopauzy, uważnie słuchać doświadczeń kobiet i opierać się na starannej ocenie klinicznej. Kluczowe jest spojrzenie na całą osobę, a nie tylko na wyniki badań laboratoryjnych” – zaznacza Goldman.
Leczenie objawów perimenopauzy może poprawić codzienne funkcjonowanie
Ustalenie, że kobieta znajduje się w perimenopauzie, może pomóc jej szybciej uzyskać wsparcie dostosowane do występujących dolegliwości. Jedną z dostępnych metod jest terapia hormonalna stosowana między innymi w postaci plastrów lub tabletek. Uzupełnia ona część estrogenu i progesteronu, których ilość w organizmie zmienia się w okresie poprzedzającym menopauzę.
Leczenie może łagodzić uderzenia gorąca i suchość pochwy, a także ograniczać utratę masy kostnej, która zwiększa ryzyko osteoporozy. „Brak świadomości oznacza utraconą szansę na realny wpływ na liczbę lat przeżytych w zdrowiu i jakość życia” – dodaje Noble. Niepewność dotycząca własnego etapu reprodukcyjnego może opóźniać zgłoszenie się po pomoc i utrudniać powiązanie objawów ze zmianami hormonalnymi.
