Współczesna medycyna coraz mocniej zwraca uwagę na długoterminowe skutki zdrowotne, które dotyczą kobiet po pięćdziesiątce. Zmiany hormonalne, jakie zachodzą podczas menopauzy, wpływają na codzienne funkcjonowanie, ale coraz częściej stają się także przedmiotem szeroko zakrojonych badań neurologicznych. Najnowsze projekty badawcze, obejmujące tysiące kobiet w różnym wieku, próbują odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób menopauza oddziałuje na mózg, zdolności poznawcze oraz ogólne ryzyko rozwoju demencji.
Menopauza a mózg: nowe badania o wpływie menopauzy na szarą substancję i pamięć
Menopauza jest przełomowym momentem w życiu kobiety, który kojarzy się najczęściej z objawami takimi jak uderzenia gorąca czy nocne poty. Coraz więcej badań wskazuje jednak, że wpływa ona nie tylko na zdrowie reprodukcyjne, lecz także na kondycję mózgu. Najnowsza analiza zespołu z Uniwersytetu Cambridge, opublikowana w czasopiśmie „Psychological Medicine”, objęła prawie 125 tysięcy kobiet z bazy UK Biobank i pozwoliła przyjrzeć się rzeczywistym zmianom zachodzącym w mózgach kobiet przed i po menopauzie, zarówno u tych stosujących hormonalną terapię zastępczą (HRT), jak i niekorzystających z tej formy leczenia.
Menopauza a pamięć: skutki dla funkcji poznawczych
Przejście przez menopauzę oznacza nie tylko spadek poziomu estrogenów i progesteronu, ale także zauważalne zmiany w pamięci, szybkości przetwarzania informacji oraz nastroju. Uczestniczki badania – podzielone na grupy przed menopauzą, po menopauzie bez terapii oraz po menopauzie z HRT – przeszły szczegółowe testy pamięci, reakcji i ankiety dotyczące stylu życia, nastroju, jakości snu oraz poziomu lęku. Okazało się, że zarówno kobiety po menopauzie, jak i stosujące HRT, wypadały w testach poznawczych gorzej niż grupa przedmenopauzalna. Pogorszeniu ulegały pamięć oraz szybkość myślenia, choć reakcje kobiet stosujących terapię hormonalną były nieco szybsze niż u tych, które z niej nie korzystały. Co istotne, w grupie HRT częściej obserwowano zaburzenia lękowe i depresyjne, jednak badacze ustalili, że większość tych problemów występowała już przed menopauzą.
Szara substancja w mózgu po menopauzie: wyniki badań MRI
Kluczowym elementem badania były wyniki rezonansu magnetycznego, które ujawniły, że po menopauzie dochodzi do zauważalnego zmniejszenia objętości szarej substancji w istotnych obszarach mózgu. Dotyczyło to hipokampa oraz kory entorynalnej, odpowiedzialnych za pamięć, a także przedniego zakrętu obręczy, który ma znaczenie dla regulacji emocji i funkcji poznawczych. Te obszary są jednocześnie szczególnie wrażliwe na zmiany prowadzące do rozwoju choroby Alzheimera. Zespół badaczy zauważył, że u kobiet po menopauzie korzystających z HRT redukcja objętości szarej substancji była jeszcze bardziej wyraźna. Badacze sugerują, że menopauza może być jednym z czynników, dla których u kobiet częściej diagnozuje się demencję niż u mężczyzn.
Jak chronić mózg po menopauzie: profilaktyka i zalecenia ekspertów
Mimo niepokojących wyników, specjaliści podkreślają, że można działać profilaktycznie. Dr Sherry Ross, ginekolożka z Providence Saint John’s Health Center, zwraca uwagę na rolę zdrowego stylu życia: „Genetyka ładuje broń, a styl życia pociąga za spust. To oznacza, że nawet jeśli mamy predyspozycje do niektórych chorób, właściwe nawyki mogą ograniczyć skutki starzenia się mózgu”. Wśród najważniejszych czynników ochronnych wymienia się regularną aktywność fizyczną, zbilansowaną dietę, unikanie palenia oraz dbanie o odpowiednią ilość snu. Dr Tommy Wood, neurobiolog z University of Washington, potwierdza, że aktywność aerobowa, np. szybki marsz, jogging czy jazda na rowerze, może zwiększać objętość hipokampa nawet u osób starszych. Dodatkowo trening siłowy wspiera strukturę mózgu i poprawia funkcje poznawcze kobiet po menopauzie. Specjaliści podkreślają, że menopauza, mimo powiązania ze zmianami w mózgu, nie musi nieuchronnie prowadzić do demencji. Kluczowa pozostaje profilaktyka i codzienne dbanie o zdrowie na wszystkich płaszczyznach.
