Stan przedcukrzycowy to etap, w którym poziom glukozy we krwi jest wyższy niż prawidłowy, ale nie osiąga jeszcze wartości diagnostycznych dla cukrzycy typu 2. Dla wielu osób jest to moment ostrzegawczy, który często przebiega bez wyraźnych objawów, a jednocześnie wiąże się z realnym ryzykiem rozwoju choroby metabolicznej. W ostatnich latach coraz więcej badań naukowych koncentruje się na roli witaminy D w regulacji gospodarki cukrowej, co znalazło odzwierciedlenie w nowych analizach klinicznych.
Witamina D a cukier we krwi u osób ze stanem przedcukrzycowym
Badanie opublikowane w lutym 2026 roku, autorstwa Korin Miller, wskazuje, że osoby ze stanem przedcukrzycowym, które przyjmowały witaminę D, rzadziej przechodziły w pełnoobjawową cukrzycę typu 2. Analiza opierała się na danych z dziesięciu badań klinicznych obejmujących niemal 4500 uczestników. Wyniki wykazały, że 18,5 procent osób suplementujących witaminę D osiągnęło prawidłowy poziom glukozy we krwi, podczas gdy w grupie placebo było to 14 procent. We wszystkich analizowanych próbach osoby przyjmujące witaminę D częściej normalizowały poziom cukru.
Badania nad witaminą D i ryzykiem cukrzycy typu 2
Nie jest to pierwsza publikacja sugerująca związek między witaminą D a metabolizmem glukozy. W 2023 roku w czasopiśmie „Annals of Internal Medicine” opublikowano analizę trzech badań klinicznych dotyczących suplementacji witaminy D u osób ze stanem przedcukrzycowym. Podczas trzyletniej obserwacji 22,7 procent uczestników przyjmujących witaminę D rozwinęło cukrzycę typu 2, w porównaniu do 25 procent w grupie placebo. Różnice były umiarkowane, jednak konsekwentnie pojawiały się w kolejnych analizach.
Jak witamina D wpływa na metabolizm glukozy i insulinooporność
Jessica Cording, R.D., autorka książki „The Little Book of Game Changers”, zwraca uwagę, że witamina D pełni w organizmie funkcję hormonu. Jej prawidłowy poziom może wspierać regulację innych hormonów i funkcjonowanie układu endokrynnego, który odpowiada za kontrolę glukozy we krwi. Zaburzenia tego układu są jednym z kluczowych mechanizmów rozwoju cukrzycy typu 2.
Ankit Shah, M.D., adiunkt w Division of Endocrinology, Metabolism, and Nutrition na Rutgers Robert Wood Johnson Medical School, podkreśla, że witamina D wiąże się również z niższym ryzykiem insulinooporności. Insulinooporność oznacza zmniejszoną zdolność komórek do reagowania na insulinę, co prowadzi do podwyższonego poziomu cukru we krwi i jest jednym z głównych etapów poprzedzających cukrzycę typu 2. Dodatkowo witamina D wykazuje działanie przeciwzapalne, a przewlekły stan zapalny uznawany jest za istotny czynnik ryzyka rozwoju tej choroby.
Niedobór witaminy D a funkcja trzustki
Sylvia Christakos, Ph.D., badaczka witaminy D i profesor mikrobiologii w Rutgers New Jersey Medical School, zaznacza, że mechanizmy odpowiedzialne za potencjalne działanie ochronne witaminy D nie są jeszcze w pełni poznane. Zwraca jednak uwagę, że dane wskazują na związek między niskim poziomem witaminy D a zaburzoną funkcją komórek beta trzustki oraz insulinoopornością. Oba te czynniki są bezpośrednio związane z rozwojem cukrzycy typu 2.
Jednocześnie David Cutler, M.D., lekarz medycyny rodzinnej w Providence Saint John’s Health Center w Santa Monica, podkreśla, że w badaniach obserwacyjnych łatwo jest wykazać korelacje, które nie zawsze przekładają się na bezpośredni związek przyczynowy. Część badań, które nie potwierdziły takiej zależności, nie została szeroko nagłośniona.
Czy suplementacja witaminy D pomaga obniżyć cukier we krwi
Obecnie nie istnieją oficjalne rekomendacje zalecające stosowanie witaminy D wyłącznie w celu kontroli poziomu glukozy u osób ze stanem przedcukrzycowym. Sylvia Christakos zaleca jednak oznaczenie poziomu witaminy D u osób z podwyższonym ryzykiem cukrzycy typu 2. W przypadku niedoboru lekarz może zalecić suplementację, która wspiera nie tylko metabolizm cukru, ale również układ kostny i odpornościowy.
Ankit Shah zwraca uwagę, że choć niedobór witaminy D i cukrzyca są odrębnymi problemami klinicznymi, ich leczenie może się wzajemnie uzupełniać. Leczenie jednego z nich może przynieść korzystne efekty także w drugim obszarze.
Dawka witaminy D i ryzyko przedawkowania
Anastassios Pittas, M.D., współautor badania i profesor medycyny w Tufts University School of Medicine, podkreśla, że witamina D powinna być traktowana jako element kompleksowego planu zapobiegania cukrzycy, a nie samodzielne rozwiązanie. W badaniach dotyczących prewencji cukrzycy uczestnicy przyjmowali średnio około 4000 IU witaminy D dziennie. Dawka ta była punktem wyjścia, który w praktyce klinicznej może wymagać indywidualnego dostosowania w zależności od masy ciała, stylu życia i ekspozycji na słońce.
Jessica Cording ostrzega jednocześnie przed nadmierną suplementacją. Nadmiar witaminy D może prowadzić do toksyczności, powodując nadmierne wchłanianie wapnia, zwiększone ryzyko kamicy nerkowej i zaparć, a w skrajnych przypadkach zaburzenia rytmu serca, niewydolność nerek oraz zgon, co potwierdzają dane National Institutes of Health.
Inne sposoby obniżania ryzyka cukrzycy typu 2
Ankit Shah podkreśla, że rozpoznanie stanu przedcukrzycowego nie oznacza nieuchronnego rozwoju cukrzycy typu 2. Ryzyko to można istotnie zmniejszyć poprzez znane strategie profilaktyczne. David Cutler wskazuje na znaczenie diety o niskim indeksie glikemicznym, kontroli masy ciała oraz regularnej aktywności fizycznej, które od lat pozostają podstawą prewencji metabolicznej.
Dodatkowo zalecane jest ograniczenie stresu oraz dbanie o sen trwający co najmniej siedem godzin na dobę. Ostatecznie każda osoba ze stanem przedcukrzycowym powinna omówić swoje wyniki i możliwości postępowania z lekarzem prowadzącym, który może zaproponować indywidualnie dopasowaną strategię postępowania.
Suplementy diety, w tym witamina D, nie są lekami i nie są przeznaczone do leczenia ani zapobiegania chorobom. Ich stosowanie, zwłaszcza w przypadku kobiet w ciąży, karmiących oraz dzieci, powinno zawsze odbywać się po konsultacji z lekarzem.
