Dieta planetarna EAT-Lancet, bogata w warzywa, produkty pełnoziarniste i rośliny strączkowe, a ograniczająca białko zwierzęce, skutecznie zmniejsza ryzyko przewlekłej choroby nerek. Eksperci Amerykańskiej Fundacji Nefrologicznej podkreślają znaczenie świadomych wyborów żywieniowych i regularnych badań w profilaktyce.
Czym jest dieta planetarna?
Dieta planetarna, opracowana przez naukowców z komisji The EAT-Lancet Commission on Food, Planet, Health, to innowacyjny model żywienia, który ma na celu nie tylko zaspokojenie potrzeb szybko rosnącej globalnej populacji, ale też minimalizowanie negatywnego wpływu działalności człowieka na środowisko. Twórcy diety planetarnej opracowali kompleksowe wytyczne, które pozwalają komponować pełnowartościowe, zdrowe posiłki z myślą o przyszłych pokoleniach oraz kondycji planety. W centrum tej koncepcji znalazła się potrzeba radykalnego ograniczenia spożycia czerwonego mięsa, zwłaszcza w krajach wysoko rozwiniętych, takich jak Stany Zjednoczone, gdzie naukowcy zalecają zmniejszenie jego konsumpcji aż o 84%. Jednocześnie model ten zakłada wzrost spożycia warzyw, owoców, orzechów i nasion roślin strączkowych nawet sześciokrotnie. W Europie, według zaleceń, konieczne byłoby ograniczenie mięsa o 77% i piętnastokrotne zwiększenie spożycia orzechów i nasion, aby osiągnąć założenia diety planetarnej. Główne założenia tego modelu żywieniowego opierają się na redukcji mięsa i cukru przy jednoczesnym zwiększeniu ilości roślinnych składników odżywczych, co ma pozytywny wpływ zarówno na zdrowie, jak i na środowisko naturalne.
Dieta chroniąca nerki – przełomowe badania i zalecenia specjalistów
Wyniki szeroko zakrojonego badania opublikowanego przez Kanadyjskie Towarzystwo Medyczne, obejmującego blisko 180 tysięcy dorosłych bez wcześniejszych chorób nerek, nie pozostawiają złudzeń: osoby stosujące dietę planetarną (EAT-Lancet), bazującą na pełnoziarnistych produktach, warzywach, owocach, orzechach i roślinach strączkowych, a jednocześnie ograniczające mięso, ryby i nabiał, rzadziej zapadały na przewlekłą chorobę nerek. Po 12 latach obserwacji chorobę rozpoznano u 4819 osób, jednak ryzyko było wyraźnie niższe wśród tych, którzy trzymali się zasad diety roślinnej. W analizie uwzględniono nie tylko deklarowane nawyki żywieniowe, ale także szczegółowe badania krwi – w tym poziomy białek i metabolitów obrazujących kondycję nerek.
Dieta planetarna w praktyce
Dr Shivam Joshi, członek zarządu Amerykańskiej Fundacji Nefrologicznej i adiunkt w NYU Grossman School of Medicine, podkreśla, że to badanie wyróżnia się skalą, długością trwania oraz nowoczesnymi metodami diagnostycznymi. Eksperci zaznaczają, że dieta oparta na produktach roślinnych nie tylko chroni przed chorobami nerek, ale także spowalnia starzenie się organizmu, wspiera metabolizm, pomaga utrzymać prawidłową masę ciała i zmniejsza ryzyko cukrzycy typu 2. Ryan Woolley, dyrektorka ds. edukacji zdrowotnej w fundacji American Kidney Fund (AKF) tłumaczy: „Nerki filtrują produkty przemiany materii z krwi. Dieta, która im sprzyja, pomaga utrzymać prawidłową wagę, ciśnienie tętnicze i obniża ryzyko cukrzycy typu 2, będącej najczęstszą przyczyną przewlekłej choroby nerek”.
Najważniejsze zasady diety wspierającej zdrowie nerek
W codziennym jadłospisie powinny dominować warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste i rośliny strączkowe, bogate w błonnik i składniki mineralne korzystne dla nerek. Ograniczenie soli – typowe dla diety planetarnej – pozwala zmniejszyć ryzyko nadciśnienia, jednego z głównych wrogów nerek. Eksperci zwracają uwagę na konieczność zmniejszenia ilości białka zwierzęcego, szczególnie u osób z już rozpoznaną chorobą nerek, gdyż białko pochodzenia roślinnego zawiera mniej fosforu, który w przypadku niewydolności nerek jest trudny do usunięcia. Ryan Woolley podkreśla: „Dieta oparta na warzywach i roślinach strączkowych skutecznie chroni nerki przed przeciążeniem”.
Profilaktyka chorób nerek – praktyczne kroki i regularne badania
Specjaliści przypominają, że najważniejsze czynniki ryzyka przewlekłej choroby nerek to nadciśnienie tętnicze i cukrzyca typu 2. Odpowiednio skomponowana dieta, ruch oraz unikanie używek to podstawa profilaktyki. Dr Shivam Joshi zaznacza: „Produkty roślinne są jednymi z najzdrowszych dostępnych na świecie, dlatego ich obecność w diecie wyraźnie wspiera prawidłową pracę nerek”. Niezwykle istotne są również regularne badania – przesączanie kłębuszkowe (eGFR) i oznaczenie albumin w moczu (uACR). Ryan Woolley zaleca: „Jeśli planujesz zmianę diety lub masz wątpliwości, czy wybrany model żywieniowy jest dla ciebie odpowiedni, skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem”.
Inne korzyści z diety planetranej
Z naukowego punktu widzenia dieta planetarna przynosi wymierne korzyści. Badania wykazały, że osoby przestrzegające jej zasad są mniej narażone na choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory, choroby układu oddechowego czy neurodegeneracyjne, a także rzadziej umierają przedwcześnie z powodu nieprawidłowego odżywiania. Model ten został także powiązany z niższą emisją gazów cieplarnianych i mniejszym obciążeniem środowiska. Według szacunków globalne wdrożenie diety planetarnej mogłoby każdego roku uchronić nawet 11 milionów ludzi przed przedwczesną śmiercią, a jednocześnie skutecznie hamować negatywne zmiany klimatyczne. Wyniki badań prowadzonych m.in. w Hiszpanii i Szwecji potwierdzają, że dieta planetarna dorównuje korzyściami diecie śródziemnomorskiej – ogranicza ryzyko chorób przewlekłych i przedłuża życie, a przy tym jest korzystniejsza dla planety, szczególnie gdy ograniczone zostaje spożycie mięsa i nabiału.
Polecany artykuł:
