Nadciśnienie tętnicze to jedno z najczęściej diagnozowanych zaburzeń układu krążenia, które przez wiele lat może przebiegać bezobjawowo, prowadząc stopniowo do uszkodzeń serca, nerek i mózgu. Szacuje się, że niemal co drugi dorosły cierpi na zbyt wysokie ciśnienie krwi, co czyni je najważniejszym czynnikiem ryzyka zawału, udaru i przewlekłej niewydolności nerek. Właściwa kontrola ciśnienia — zarówno farmakologiczna, jak i związana ze stylem życia — jest kluczowa dla zapobiegania powikłaniom i poprawy jakości życia pacjentów. Regularne pomiary, zdrowa dieta i aktywność fizyczna stają się dziś nie tylko zaleceniem, ale koniecznością w obliczu rosnącej liczby przypadków.
Nowe wytyczne dotyczące nadciśnienia 2025
American Heart Association oraz American College of Cardiology po raz pierwszy od 2017 roku ogłosiły aktualizację wytycznych dla pacjentów z nadciśnieniem. Jak podkreślił Daniel W. Jones, MD, dziekan i profesor emerytowany Uniwersytetu Medycznego Mississippi, „aktualizacja z 2025 roku to wynik nowej wiedzy, która daje ludziom szansę na dłuższe i zdrowsze życie”. Kluczowe pozostają znane dotąd progi: ciśnienie prawidłowe to mniej niż 120/80 mm Hg, podwyższone – między 120 a 129/80 mm Hg, a nadciśnienie zaczyna się od 130/80 mm Hg. Nowe rekomendacje wprowadzają jednak szereg zmian w zakresie terapii, stylu życia i prewencji powikłań, takich jak udar, zawał czy niewydolność nerek.
Jak obniżyć ciśnienie krwi?
Jedną z najważniejszych zmian w wytycznych jest zalecenie wcześniejszego włączania farmakoterapii. Jeżeli w ciągu 3 do 6 miesięcy modyfikacji stylu życia nie nastąpi obniżenie ciśnienia, lekarz ma przepisać leki bez dalszej zwłoki. Podstawą tej decyzji są nowe badania wskazujące na związek między nadciśnieniem a pogorszeniem funkcji poznawczych. Jednocześnie – jak zaznaczył Scott Jerome, MD, dyrektor ds. usług ambulatoryjnych i kardiologii na Uniwersytecie Maryland – równolegle z leczeniem farmakologicznym powinno się wdrażać codzienną aktywność fizyczną i zbilansowaną dietę, by skutecznie kontrolować ciśnienie.
Ile soli dziennie przy nadciśnieniu?
Nowe zalecenia podtrzymują wcześniejszy limit 2300 mg sodu dziennie, ale jako cel terapeutyczny wskazują już tylko 1500 mg – czyli mniej niż jedna płaska łyżeczka soli. Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne rekomenduje sprawdzanie etykiet produktów spożywczych, ponieważ większość sodu pochodzi z gotowych potraw i dań restauracyjnych. W domowej kuchni warto korzystać z zamienników soli zawierających potas oraz zwiększyć spożycie produktów bogatych w ten pierwiastek – jak banany, szpinak, pieczarki czy melon miodowy.
Wpływ alkoholu na ciśnienie krwi?
Nowe wytyczne zalecają całkowitą rezygnację z alkoholu. Jeżeli jednak ktoś decyduje się na jego spożycie, nie powinien przekraczać jednej porcji dziennie w przypadku kobiet i dwóch w przypadku mężczyzn. Przegląd siedmiu badań opublikowany w 2023 roku w czasopiśmie „Hypertension” wykazał, że każda dodatkowa porcja alkoholu może przyczyniać się do wzrostu ciśnienia krwi – także u osób dotąd zdrowych. Z tego powodu aktualne zalecenia wyraźnie odchodzą od wcześniejszych zaleceń umiarkowanego picia.
Czy stres podnosi ciśnienie krwi?
Stres psychiczny pozostaje jednym z czynników ryzyka chorób serca i nadciśnienia. Wytyczne 2025 roku zachęcają do stosowania technik redukujących napięcie – takich jak joga, oddychanie przeponowe, medytacja czy ćwiczenia uważności. Utrzymano również zalecenie dotyczące aktywności fizycznej: minimum 75 minut intensywnych ćwiczeń tygodniowo lub 150 minut aktywności o umiarkowanej intensywności, w tym trening siłowy z wykorzystaniem taśm lub ciężarków.
Odchudzanie przy nadciśnieniu
Utrata co najmniej 5% masy ciała może prowadzić do znacznego obniżenia ciśnienia, zwłaszcza u osób z nadwagą i otyłością. Autorzy wytycznych podkreślają, że redukcja masy ciała powinna być prowadzona we współpracy z lekarzem. Do rozważenia są zmiany żywieniowe, aktywność fizyczna, leki takie jak Wegovy lub Zepbound, a w niektórych przypadkach – leczenie bariatryczne.
Dieta DASH w nadciśnieniu
Zaktualizowane zalecenia po raz kolejny promują dietę DASH jako wzorzec żywieniowy obniżający ciśnienie. Główne zasady to ograniczenie soli, a także zwiększenie spożycia warzyw, owoców, pełnoziarnistych zbóż, roślin strączkowych, orzechów, nasion oraz niskotłuszczowych produktów mlecznych. Dodatkowo dieta powinna zawierać chude mięsa drobiowe i ryby, przy jednoczesnym ograniczeniu tłuszczów nasyconych i przetworzonej żywności.
Jak mierzyć ciśnienie w domu?
Allen Taylor, MD, przewodniczący kardiologii w MedStar Heart and Vascular Institute w Waszyngtonie, zachęca do regularnych pomiarów domowych z użyciem certyfikowanego ciśnieniomierza. Warto zapisywać wyniki i omawiać je z lekarzem przy każdej wizycie. Nagłe zmiany wartości mogą wymagać korekty zarówno w stylu życia, jak i leczeniu farmakologicznym. Znajomość własnych wartości ciśnienia to podstawowy warunek skutecznego przestrzegania wytycznych i prewencji groźnych powikłań.
