Zespół naukowców pod kierunkiem dr Marie-Christine Simon z Uniwersytetu w Bonn przeprowadził dwa badania, które rzucają nowe światło na możliwości regulowania poziomu cholesterolu za pomocą diety opartej na owsiance.
Dwudniowa dieta owsiana na cholesterol – efekty potwierdzone badaniami
Pierwsze z nich objęło osoby z zespołem metabolicznym, u których przez dwa dni zastosowano niskokaloryczną dietę składającą się głównie z 300 gramów owsianki dziennie, uzupełnianej warzywami lub owocami. Badani spożywali połowę swojej zwykłej liczby kalorii, a po zakończeniu diety wracali do normalnych nawyków żywieniowych bez owsa. Wyniki okazały się zaskakujące: poziom LDL, czyli „złego” cholesterolu, spadł o 10%, a efekt ten utrzymywał się przez kolejne sześć tygodni. Dodatkowo zauważono utratę około dwóch kilogramów masy ciała i niewielką poprawę wartości ciśnienia tętniczego.
Drugi etap badania polegał na wprowadzeniu owsa do codziennej diety poprzez zastępowanie nim jednego posiłku dziennie przez sześć tygodni. Uczestnicy wybierali spośród różnych form, takich jak owsianka, smoothie czy wypieki z dodatkiem owsa. W tej grupie nie odnotowano jednak istotnych zmian w poziomie cholesterolu LDL czy całkowitego cholesterolu. Wyniki wskazują, że kluczowe znaczenie ma nie tylko ilość spożywanego owsa, ale także intensywność i krótki czas trwania interwencji.
Owsiane fenole, mikrobiom jelitowy i mechanizmy obniżania cholesterolu
Dr Marie-Christine Simon zwraca uwagę, że intensywna, krótkotrwała ekspozycja na składniki owsa wywołuje silną odpowiedź ze strony mikrobiomu jelitowego. Wyjaśnia: „Dawka i szybkość dostarczenia fenoli owsianych, szczególnie tych metabolizowanych przez mikroflorę jelitową, mogą wywoływać silniejsze reakcje biochemiczne niż umiarkowane, codzienne spożycie”. W badaniu stwierdzono, że duża jednorazowa ilość owsa prowadzi do wzrostu poziomu mikrobiologicznie produkowanych metabolitów fenolowych, zwłaszcza dihydroferulowego kwasu, który powiązano z redukcją cholesterolu. Naukowcy zaobserwowali także szybkie zmiany w aktywności metabolicznej bakterii jelitowych, co może przekładać się na produkcję bioaktywnych związków wpływających na gospodarkę lipidową organizmu.
Według badaczy, takie zjawiska sugerują, że regularnie powtarzane krótkie interwencje wysoką dawką owsa mogą przynosić powtarzalne i trwałe efekty w zakresie obniżania poziomu cholesterolu LDL, masy ciała oraz ciśnienia krwi. Jednak, jak podkreśla dr Simon, potrzebne są kolejne badania, by potwierdzić tę hipotezę na większą skalę i w dłuższej perspektywie.
Owsianka a zdrowe serce – głos ekspertki i praktyczne zalecenia
Michelle Routhenstein, magister nauk o żywieniu i zarejestrowana dietetyczka specjalizująca się w chorobach serca, podkreśla, że regularne spożywanie umiarkowanych ilości owsa, w połączeniu z innymi źródłami błonnika rozpuszczalnego i białka roślinnego, to sprawdzona i bezpieczna droga do obniżenia poziomu LDL i poprawy zdrowia sercowo-metabolicznego. „Analizy wykazują, że około 3 gramy beta-glukanu owsianego dziennie, zwykle pochodzące z dwóch do trzech porcji owsa lub otrębów owsianych, mogą obniżyć LDL o 5–10%” – wskazuje Routhenstein. Zwraca uwagę, że owies nie jest jedynym zbożem o takich właściwościach – jęczmień, żyto oraz inne zboża bogate w błonnik lepkiego typu również mogą korzystnie wpływać na profil lipidowy.
Dietetyczka zauważa, że choć efekt dwudniowej diety owsianej jest bardziej wyraźny i natychmiastowy, w codziennych warunkach praktyczne i trwałe zmiany wynikają raczej z całościowego podejścia do zdrowego stylu życia i zbilansowanego jadłospisu. Owsiane śniadania, w połączeniu z innymi produktami pełnoziarnistymi, warzywami i owocami, to przepis na długofalową poprawę zdrowia serca.
