Szczepionka DTP – błonica, tężec i krztusiec pod kontrolą

2021-03-26 11:32 Marta Uler

DTP to szczepionka skojarzona przeciw trzem chorobom: błonicy, tężcowi i krztuścowi. W Polsce szczepionkę DTP podaje się dzieciom już w drugim miesiącu życia. Jakie są rodzaje tej szczepionki? Czy każde dziecko może być nią zaszczepione? I jak należy przygotować je do szczepienia?

Szczepionka DTP ma zabezpieczyć przed trzema chorobami: błonicą, tężcem i krztuścem, które szczególnie w przypadku małych dzieci, są bardzo niebezpieczne.

Błonica, tężec i krztusiec są dziś chorobami bardzo rzadkimi, prawdopodobnie dzięki powszechności szczepień, jednak przypadki zachorowań wciąż występują – szczególnie jeśli chodzi o krztusiec. Na koklusz chorują zwykle dorośli i nastolatki (w Polsce notuje się ok. 3 tys. zachorowań rocznie), u których wygasła nieco odporność po szczepieniu, a choroba przybiera u nich postać przewlekłego kaszlu.

Szczepionki DTP nie dają odporności na całe życie, a tylko na kilka lat. By ta odporność trwała, trzeba systematycznie się doszczepiać (szczepionką DTaP). Szczepionka DTaA ze zmniejszoną zawartością składnika krztuścowego zalecana jest wszystkim dorosłym, w szczególności osobom mającym kontakt z noworodkami i niemowlętami, osobom w podeszłym wieku, kobietom w ciąży (po 28 tygodniu), a także osobom opiekującym się chorymi przewlekle.

Spis treści

  1. Rodzaje szczepionek DTP (przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi)
  2. Szczepionka DTP: przygotowanie do szczepienia
  3. Szczepionka DTP: możliwe skutki uboczne
  4. Szczepionka DTP: przed czym chroni?
  5. Szczepienia ochronne dzieci – przeciwwskazania

Rodzaje szczepionek DTP (przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi)

Szczepionka skojarzona DTP to tzw. szczepionka nieżywa. Ma ona za zadanie spowodować, by organizm dziecka wytworzył przeciwciała, które będą chronić go przed zachorowaniem na błonicę, tężec i krztusiec. Zawiera nieaktywne toksoidy - błoniczy i tężcowy - oraz:

  • DTwP - całe, zabite bakterie krztuśca (szczepionka bezpłatna);
  • DTaP - tylko oczyszczone białka bakterii krztuśca (szczepionka płatna, refundowana jedynie dla dzieci z zaburzeniami neurologicznymi).

Wcześniakom oraz dzieciom z niską masą urodzeniową podaje się szczepionkę DTaP i cały cykl szczepień należy kontynuować tym typem.

Istnieje też szczepionka DT, przeciwko tężcowi i błonicy (np. dla tych osób, które już przechorowały krztuśca lub z innych wskazań medycznych nie mogą przyjąć szczepionki DTP) oraz szczepionka bezkomórkowa (popularny Boostrix), tzw. przypominająca – polecana osobom, które chcą zwiększyć swoją odporność, choćby ze względu na wykonywaną pracę (robotnicy, personel medyczny), gdyż skuteczność podstawowej szczepionki z czasem się zmniejsza.

Warto wiedzieć

W każdym kraju szczepienia przebiegają według nieco innego schematu. Zgodnie z obowiązującym w Polsce kalendarzem szczepień, DTP podaje się:

  • w 2 miesiącu życia - pierwsza dawka (DTwP),
  • w 3-4 miesiącu życia - druga dawka,
  • w 5-6 miesiącu życia - trzecia dawka,
  • w 16-18 miesiącu życia - czwarta, uzupełniająca, dawka,
  • w 6 i 14 roku życia podaje się szczepionkę DTaP, przypominającą.

Szczepionka DTP: przygotowanie do szczepienia

O zaszczepieniu dziecka w każdym przypadku decyduje lekarz. Zanim poda szczepionkę musi się upewnić, że dziecko jest zdrowe, że od ewentualnej poprzedniej infekcji upłynęło odpowiednio dużo czasu, organizm się zregenerował i prawidłowo zareaguje na szczepienie. Niektóre dzieci, obciążone innymi chorobami, np. cukrzycą lub z niewydolnością nerek nie mogą być zaszczepione w ogóle. Ale już te, np. z dobrze kontrolowaną padaczką, mózgowym porażeniem dziecięcym czy zespołem Downa – mogą.

Jeśli przy podaniu pierwszej dawki szczepionki wystąpiła jakaś reakcja niepożądana, np. nadwrażliwość na jakiś składnik*, kolejnej już dziecko nie powinno dostać. Rodzice, którzy chcą oszczędzić dziecku bólu i stresu towarzyszącego przy iniekcji, mogą ok. godzinę wcześniej zastosować krem znieczulający z lidokainą (np. Emla).

*nadwrażliwość na składniki szczepionki może przejawiać się w następujących formach:

Szczepionka DTP: możliwe skutki uboczne

NOP czyli niepożądany odczyn poszczepienny dotyczyć może każdego leku, na ulotce szczepionki DTP również znajdziemy całą listę możliwych objawów niepożądanych, które pojawiają się od 48 godzin do 7 dni po podaniu szczepionki, m.in.:

  • obrzęk i zaczerwienienie w miejscu iniekcji – jest to dość częsta reakcja, występująca mniej więcej u połowy dzieci;
  • wysoka gorączka – występuje u 1-3% dzieci w ciągu 48 godzin po szczepieniu;
  • senność albo przeciwnie – nadmierne pobudzenie, niepokój;
  • nudności, wymioty;
  • drgawki z gorączką lub bez gorączki – w ciągu 24 godzin po szczepieniu;
  • tzw. nieutulony płacz przez co najmniej 3 godziny wciągu 48 godzin od szczepienia;
  • epizod hipotoniczno-hiporeaktywny – dziecko jest blade, wiotkie, nieobecne;
  • wstrząs anafilaktyczny;
  • zaburzenia neurologiczne;
  • bladość, sinica;
  • utrata pragnienia.

Ze względów bezpieczeństwa, przez 30 minut po szczepieniu dziecko powinno pozostawać pod kontrolą lekarza.

Ważne

Szczepionka DTP zawiera tiomersal (środek konserwujący), który może powodować reakcje alergiczne. Jeśli u dziecka występowały lub występują reakcje alergiczne, trzeba koniecznie powiedzieć o tym lekarzowi. Należy go również poinformować, jeśli występowały zaburzenia stanu zdrowia po wcześniejszym podaniu szczepionki.

Wszelkie NOP-y należy zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, e-mail: ndl@urpl.gov.pl.

Szczepionka DTP: przed czym chroni?

  • Błonica

Błonica, inaczej dyfteryt, wywoływana jest przez bakterię o nazwie maczugowiec błonicy. Prowadzi do zapalenia krtani i znacznie utrudnia oddychanie i połykanie w związku z obrzmieniem węzłów chłonnych podżuchwowych. W gardle pojawia się nalot, który może przybrać postać błony, a wokół niej powstają przekrwienia. Mowa staje się kluskowata, a podbródek i szyja opuchnięte i nabrzmiałe - tzw. szyja cesarza. Ponadto cały organizm może ulec zatruciu toksyną błoniczą, zwiększa się tętno, pojawiają się zaburzenia pracy serca i zapalenie mięśnia sercowego, uszkodzenie nerwów, co może prowadzić nawet do śmierci. Mimo leczenia, 10-20% dzieci umiera.

  • Krztusiec

Krztusiec, zwany też kokluszem, wywołują pałeczka krztuśca. Choroba objawia się charakterystycznym, napadowym, męczącym kaszlem, czasem prowadzącym do wymiotów. W wieku dorosłym choroba jest niewątpliwie uciążliwa, może np. niemal zupełnie uniemożliwiać spanie, ale jednak "do przejścia" – po ok. 6 tygodniach ustępuje. Jednak u dzieci, szczególnie małych, niemowląt, jest bardzo niebezpieczna. Z wyczerpania mogą pojawić się u nich drgawki, uporczywy kaszel powoduje krztuszenie się, wymioty, bezdech. Niedotlenienie prowadzi do uszkodzenia układu oddechowego, a także mózgu, i niestety, czasem do śmierci.

  • Tężec

Tężec wywołuje laseczka tężca, która produkuje silną toksynę. Przetrwalniki tej bakterii znajdują się w ziemi, w kurzu, w mule rzek i stawów, na starych, zardzewiałych przedmiotach. Małe, raczkujące np. w ogrodzie, dziecko jest narażone na zranienie, a przez uszkodzoną skórę bakterie mają możliwość wniknąć do organizmu. Choroba powoduje początkowo szczękościsk, a następnie silne skurcze innych mięśni ciała, czasem prowadzące nawet do złamań kości. Śmiertelność w przypadku tej choroby wynosi 30%.

Szczepienia ochronne dzieci – przeciwwskazania

Przeciwwskazań do szczepień jest niewiele. Jednym z nich jest czynna gruźlica, zakażenie wirusem HIV, wrodzone zaburzenia odporności. Jednak często zdarza się tak, że i przy takich chorobach przeciwskazania do szczepień mogą być czasowe lub dotyczyć tylko niektórych rodzajów szczepionek.

Szczepienia ochronne dzieci – przeciwwskazania
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE
Onaaaa
|

Witam szczepiła Pani jeszcze synka?

Ja
|

Nie chce Cie straszyć ale moje dzieci też idealnie zniosiły każde szczepienie totalnie żadnych skutków ubocznych nawet nie było pogorszenia nastroju, wszystko fajnie pięknie, ale mój synek rozwijał sie normalnie przez pierwsze póltora roku zycia, zanim skończył dwa lata zauważyliśmy ze cos jest nie tak, wcale nie reagował na swoje imie ani na otoczenie. Niestety nasz bląd polegał na tym ze słuchaliśmy jak mówią ze z tego wyrośnie... ostatecznie okazało się ze mały ma autyzm... Dopiero kiedy Cię dotyka ten problem zaczynasz zagłębiać się w to jak to wszystko sie dzieje i dowiadujesz sie ze przyczyną mogło byc m in zatrucie metalami ciezkimi... wniosek z tego ze szczepionka która dostał a która nie zrobiła krzywdy jego starszej siostrze u niego spowodowała zaburzenia neurologiczne którym jest autyzm. Zaburzenia neurologiczne są jednym ze skutków ubocznych szczepień na dtp(błonnica, tęźec, krztusiec)...to była 4 dawka żadna wczesniejsza nie spowodowała zmiany w jego zachowaniu. Nie pisze tego po to zeby kogokolwiek nastraszyć, ani wmówić ze Ciebie tez to na pewno spotka chodzi mi tylko o to zeby uważnie obserwować swoje dziecko zeby móc zareagowac od razu na każde nieprawidłowości czego my nie zrobiliśmy...nasz syn czekał ponad rok zanim zareagowaliśmy być może gdybyśmy zaczeli od razu jego terapia była by już na pewnym etapie a nie dopiero na starcie.

Monika
|

Tiomersal to związek rtęci, a każdy kto skończył szkołę podstawową wie, że jest to metal ciężki, szkodliwy dla organizmu. Każda kolejna dawka powoduje kumulację rtęci w organizmie i szereg uszkodzeń neurologicznych. Warto czytać charakterystyki produktu leczniczego , a nie te śmieszne ulotki, które często są skrócone. Ciekawe dlaczego? Jak wystąpi NOP to rodzice muszą walczyć o zgłoszenie, bo lekarze robią z tym problem. Zaszczepić, odhaczyć, zapomnieć - to jest strategia lekarzy. A i zaświadczeń o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym i wykluczeniu przeciwwskazań do szczepienia nie wydadzą. Choć to ich obowiązek... Takie wykluczenie przeciwwskazań "na oko".

szerla
|

Szczepiliśmy się na DTP tydzień temu - córka akurat 7 miesięcy miała, syn 6 lat i oboje dostali szczepionkę skojarzona przeciw
tężcowi, krztuścowi, błonicy. Żadnych działań niepożądanych nie mieli, żadnych gorączek, odczynów nic. Moje dzieci bardzo dobrze znoszą szczepienia.