POTWORNIAKI: NOWOTWORY, które są zlepkiem różnych tkanek

2017-06-05 13:00 Małgorzata Raczkowska | Monika Majewska

Potworniaki to guzy, które są zlepkiem różnych tkanek budujących ciało człowieka. Mogą być w nich włosy, skóra, gruczoły (łojowe, ślinianki), tkanka chrzęstna, kostna, mięśniowa, nerwowa. W tej bezładnej masie zdarzają się nawet zdeformowane zęby. Jakie są przyczyny powstawania potworniaków? Na czym polega ich leczenie?

Potworniak, czyli teratoma, to nowotwór zawierający elementy tkanek z różnych narządów. Wyróżnia się potworniaki dojrzałe (nowotwory łagodne) i niedojrzałe (nowotwory złośliwe).

1. Potworniaki dojrzałe

  • budowa - składają się z dojrzałych komórek, które tworzą tkanki podobne do prawidłowych, dobrze rozwiniętych struktur (np. skóra, włosy, zęby, kości, jelita)
  • lokalizacja - głównie jajniki/jądra
  • wzrost - powolny, może osiągać znaczne rozmiary

Najczęściej spotykany potworniak dojrzały to cysta (torbiel) skórzasta (cystis dermoidalis), która utkana jest z bezładnie przemieszanych fragmentów skóry, włosów, gruczołów, czasem także zębów i kości.

2. Potworniaki niedojrzałe

  • budowa - składające się z komórek, które jeszcze nie mają przypisanych funkcji
  • lokalizacja - głównie jajniki/jądra
  • wzrost - szybki. Powodują nacieki na sąsiadujących narządach i dają przerzuty.

Inne możliwe lokalizacje to śródpiersie, przestrzeń zaotrzewnowa, nosogardziel oraz ośrodkowy układ nerwowy (np. przysadka), wątroba, pęcherz. Mogą też występować wzdłuż kręgosłupa, tworzyć narośl w okolicy kości krzyżowej i guzicznej.

Obserwuje się dwa szczyty zachorowań na nowotwory tego typu: pierwszy u małych dzieci do 3. roku życia, u których przeważają guzy krzyżowo-ogonowe i guzy jądra, oraz drugi szczyt u młodzieży po 12. roku życia, z przewagą guzów jajnika u dziewcząt

Potworniak - przyczyny powstawania

Nie do końca wiadomo, dlaczego powstają potworniaki. Przypuszcza się, że potworniaki powstają z komórek zarodkowych (macierzystych) zdolnych do samoodnawiania i różnicowania. W normalnym procesie rozwoju organizmu dają one początek trzem listkom zarodkowym: ektodermie, endodermie i mezodermie. Z nich w dalszej kolejności powstają poszczególne komórki składające się na tkanki ustroju, a każda z nich ma swoje anatomiczne miejsce.

Tkanki tworzące potworniaki również powstają z listków zarodkowych, ale bez ładu i składu. To takie „zagubione” lub „zbłąkane” w organizmie tkanki i komórki, które znalazły się nie na swoim miejscu. W dodatku – w zależności od tego, fragmenty jakich organów znajda się w potworniaku, mogą w sposób dla nich właściwy oddziaływać na cały organizm, na przykład wydzielać hormony – najczęściej gonadotropinę, serotoninę czy hormony tarczycy.

Potworniak - objawy

Potworniaki dojrzałe najczęściej zlokalizowane są na jajnikach i jądrach. W tym pierwszym przypadku powodują:

Potworniaki niedojrzałe często są sformowane z tkanki tarczycy i tworzą tzw. wole jajnikowe (struma ovari). Wydzielają hormony i dają objawy nadczynności tarczycy. Bywa również, że wydzielają gonadotropinę lub serotoninę.

Potworniaki u mężczyzn zazwyczaj lokalizują się w jądrach i nie wywołują na ogół żadnych dolegliwości, tylko z rzadka powodują obrzęk (przez co jądro jest powiększone) i ból. Wyczuwalne są na nim stwardnienia i nierówności. Guz może być też przyczyną uczucia ciężkości w mosznie.

Potworniaki - diagnoza

Rozpoznanie potworniaka stawia się na podstawie objawów, badaniach obrazowych (RTG, USG, tomografia komputerowa), badaniach ginekologicznych (w przypadku potworniaka jajnika) i badaniach krwi.

Potworniaki - leczenie

Jedynym sposobem pozbycia się potworniaka jest jak najszybsze – zwłaszcza, gdy lekarz podejrzewa formę niedojrzałą – usunięcie guza. Zabieg przeprowadzany jest metodą laparoskopową lub podczas tradycyjnej operacji.

Po usunięciu potworniaka należy systematycznie wykonywać USG, ponieważ mają one tendencje do nawracania.

Zabieg przeprowadzany jest zazwyczaj w znieczuleniu ogólnym, w niektórych przypadkach możliwe jest znieczulenie podpajęczynówkowe. Wycięty guz zawsze badany jest histopatologicznie, ale cysty skórzaste, choć rosną czasem to rozmiaru pomarańczy, rzadko bywają złośliwe (poniżej 1 proc. przypadków). Jeśli guz jest łagodny, żadne dodatkowe leczenie nie jest potrzebne.

W przypadku potworniaków niedojrzałych po operacji konieczna może być chemioterapia lub radioterapia.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 1/2020 "Zdrowia": leczenie zimnem, pielęgnacja skóry w onkoterapii, zimowe kontuzje, odmładzanie bez skalpela, jak zwalczyć nawyk odwlekania, specjały na świąteczny stół. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i praktycznych wskazówek!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 1/2020

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Małgosia
|

Jestem po operacji guza potworniaka
Do lekarza udałam się na kontrolna wizytę lekarz stwierdzi torbiel na jajniku i zastosował trzy miesieczna kuracje lekami niestety nie pomogły od razu dostałem skierowanie do szpitala na wycięcie torbieli
W szpitalu okazało się ze to nie torbiel a guz i to właśnie potworniak został usunięty wraz z jajnikiem obawiałam się ze nie zejdę w ciążę a tak bardzo chcieliśmy drugie dziecko
Udało się dziś nasz synek ma 5 lat u mnie wszystko w porządku nie ma nawrotow synek też zdrowy pozdrawiam

kaska94584
|

Witam, ja o potworniaku dowiedziałam się w październiku 2016 r. Markery wyszły idealnie, 0 jakichkolwiek objawów. Jedynie co to bardzo obfita miesiączka. W październiku dostałam skierowanie do szpitala, w listopadzie wylądowałam na onkolgii na Szamarzewskiego w Poznaniu, onkolog potwierdził diagnoze i skierowanie na operacje. W grudniu operacja. Świetny szpital, świetna kadra lekarska i pielęgniarki. Ludzie narzekają na nasza służbę zdrowia - ale tam nie mogłam się niczego przyczepić (tak a propo gdyby ktoś kiedyś tam się wybierał). Badanie hist-pat - nowotwór niezłośliwy, potworniak o wielkości 5 cm na 4,5 na 1. A w październiku miał ok. 3 cm. W styczniu kontrola w Poznaniu - na której wszystko było ok, lekarz mówił, że jajnik zaczyna wyglądać jak powinien wyglądać. Wczoraj poszłam kontrolnie do ginekologa, który wykrył potworniak i dał skierowanie do szpitala (kazał przyjść za 3 miesiące na kontrole) i okazuje się, że na prawnym jajniku jest coś o wielkości 0,5 cm... A byłam 2 dni po miesiączce, więc nic takiego nie powinno mieć miejsca. Dostałam krążki antykoncepcyjne aby "przyhamować" działanie tego jajnika. Jestem załamana.... Wiedziałam, że to dziadostwo odrasta, ale nie sądziłam, że tak szybko.

aga
|

Pierwszy potworniak jajnika (5x12 cm) usunięty w 2012 roku, drugi potworniak (5,5x3cm) usunięty z tego samego miejsca (po prostu odrósł) w 2015 roku. Obecnie po roku od operacji, znów coś jest widoczne. Jestem pod ciągłą obserwacją ginekologiczną. Echhh, chciałabym, żeby już się to skończyło i nie było nawrotów...

wanda
|

Potworniaka wycięto mi w 1974 r. Ulokował się w jajniku.Był twardy i ruchomy, wielkości pomarańczy.Po 15 latach systematycznej kontroli usłyszałam , że nie ma nawrotu i już nie będzie.

okifoki
|

Mam 14 lat w marcu 2014 miałam usuniętą część torbieli skórzastej w kąciku oka, niestety ale nie udało sie usunąć do końca bo torbiel przykleił sie do gałki ocznej,po paru miesiącach zaczęło to odrastać . Ktoś miał może podobną sytuacje ?

KASIA
|

mialam usuniete dwa potworniaki wielkoscci 7cm na jednym i drugim jajniku.wszystko operacyjnie usuniete,minelo 2lata wszytko jest ok .kontrola jest 2x w roku i nic sie nie dzieje,zaburzenia miesiaczkowe,wszelkie bole znikly,

mela
|

16 października 2014 r zdiagnozowali mi potworniaka na prawym jajniku o wym 11x9x7cm i coś jeszcze na lewym jajniku , obecnie mam tylko pół jajnika . Do szpitala trafiłam w ostatnim momencie, potworniak zaczął pękać. Teraz żyje z strachem bardzo boje się ze to powróci i co najgorsze nigdy nie będę mogła mieć dzieci ;/

Agnieszka
|

Nasz synek urodził się z potworniakiem w noso-gardle 1x1,5 cm wykryto go 6 godzin po porodzie - prawie by go udusił, na szczęście nie był to nowotwór. Było to jakby skóra w środku tłuszcz a na wierzchu włoski całość zawieszona tak jakby na szypułce, zostało to odcięte i nie ma już po tym śladu. Synek ma już 7 miesięcy i rozwija się wzorowo :-)

Basa
|

Właśnie dzisiaj operowali córkę siostrzenicy 13/10 a w środku drugi dziewczyna ma 17 lat boimy się bardzo czy ktoś zna podobny przepadek

Ewa
|

W jakim tempie może się rozwijać potworniak dojrzały? W szczególności pod postacią torbieli skórzastej?