Szkarlatyna (płonica): przyczyny, objawy, leczenie

2019-04-16 10:29 Agnieszka Paculanka

Szkarlatyna czyli płonica to ciężka zakaźna choroba bakteryjna wieku dziecięcego. Typowe objawy szkarlatyny trudno przeoczyć, choć lekarze coraz częściej zwracają uwagę, że dziś choroba ta potrafi dawać też objawy nietypowe. Trzeba więc zachować czujność, bo nieleczona lub źle leczona szkarlatyna może być przyczyną groźnych powikłań. jakie są przyczyny i objawy płonicy? Jak wygląda leczenie szkarlatyny?

Szkarlatyna (płonica) to choroba zakaźna, którą wywołuje paciorkowiec typu A (Streptococcus pyogens), ten sam, który jest przyczyną ropnej anginy. W przebiegu szkarlatyny jednak występuje wysypka, która jest szkarłatnoczerwona i drobna, inna niż ta przy wywoływanych przez wirusy: różyczce (bladoróżowa) czy odrze, (czerwona, ale występuje też na twarzy, podczas gdy w szkarlatynie na twarzy pojawia się rumień czyli mocne jednolite zaczerwienienie).

Szkarlatyna rozprzestrzenia się drogą kropelkową - przez bezpośredni kontakt z chorym oraz dotykanie przedmiotów, których używał, a także przez kontakt ze zdrowymi nosicielami paciorkowców.

Objawy płonicy

Typowe objawy szkarlatyny to:

Pediatrzy twierdzą jednak, że dziś szkarlatyna u dzieci nie daje wszystkich typowych objawów. Szkarlatyna u dorosłych zaś bywa mylona z silną alergią.

Przy szkarlatynie powiększone i przekrwione są migdałki. Często pokrywa je biały nalot. Także język w początkowym okresie szkarlatyny jest pokryty grubym, białoszarym nalotem. Następnie nalot na języku znika, za to uwidaczniają się na nim bardzo zaczerwienione brodawki, przybiera on kolor malinowy.

Choć malinowy język uznaje się za jeden z typowych objawów szkarlatyny - dziś nie zawsze występuje. Podczas szkarlatyny wyraźnie powiększone i bolesne są węzły chłonne szyi.

Płonica o bardziej toksycznym przebiegu może powodować dodatkowo zaburzenia układu krążenia, zapalenie mięśnia sercowego, utratę przytomności, szmery skurczowe nad sercem, powiększenie wątroby i powiększenie śledziony.

Szkarlatyna może mieć też przebieg septyczny. Obserwuje się wtedy duże zmiany w gardle i zapalenie węzłów chłonnych szyjnych. Może wystąpić martwica tkanek dna jamy ustnej (angina Ludwiga), bakteriemia i posocznica (sepsa).

Specjaliści wyróżniają jeszcze jedną postać szkarlatyny, gdy do zakażenia dochodzi przez uszkodzoną skórę - to płonica przyranna. Przebiega ona jak klasyczna szkarlatyna, ale nie towarzyszy jej angina.

Przechorowanie szkarlatyny nie daje odporności. Można chorować na nią kilkakrotnie w dzieciństwie, a nawet w wieku dorosłym.

Większość zachorowań na szkarlatynę ma miejsce jesienią i zimą.

Szkarlatyna: charakterystyczna wysypka

Podczas szkarlatyny jednocześnie z gorączką, albo od jednego do trzech dni później, pojawia się wysypka. Wysypka przy szkarlatynie jest bardzo czerwona - szkarłatna i drobna. Przypomina kaszkę lub ukłucia gęstej metalowej szczotki.

Wysypka występuje głównie na tułowiu i kończynach, zwłaszcza w miejscach, gdzie temperatura jest wyższa - w zgięciach rąk i nóg, w pachwinach. Po jakimś czasie od pojawienia się może zlewać się w plamy.

Charakterystycznym objawem szkarlatyny jest mocny rumień na twarzy - zaczerwienione są policzki i czoło. Natomiast w strefie środkowej, w trójkącie wyznaczanym przez nos i kąciki ust (tzw. trójkąt Fiłatowa) - skóra pozostaje normalnego koloru.

U dorosłych czasem wysypka od razu tworzy większe wypukłe wykwity, co każe lekarzom przypuszczać, że mamy do czynienia z alergią. W takich sytuacjach czynnikiem wskazującym na szkarlatynę może być rumień na twarzy.

Równie typowe w szkarlatynie jest schodzenie wysypki. Wiąże się to z łuszczeniem się skóry (grubopłatowe łuszczenie się skóry). Początkowo schodzi ona z twarzy, potem łuszczy się na ciele, wreszcie na nogach i rękach.

Oprócz wysypki na ciele i gardle mogą pojawić się nitkowate wybroczyny (linie Pastii), bo działanie bakterii powoduje kruchość naczyń krwionośnych. Charakterystycznym objawem szkarlatyny jest pojawienie się nowej wybroczynki po uszczypnięciu skóry.

Szkarlatyna: diagnoza

Lekarz ocenia objawy przede wszystkim objawy. Istotne może być wykonanie posiewu z gardła (przy czym materiał trzeba pobrać nie tylko z migdałków, ale także z tylnej ściany gardła), by stwierdzić obecność bakterii paciorkowca typu A (Streptococcus). To najpewniejszy sposób odróżnienia szkarlatyny od różyczki czy odry, które mają podłoże wirusowe.

Pomocne jest również badanie laboratoryjne krwi. W początkowym okresie choroby w morfologii podwyższony jest poziom neutrofilów (NEU) - co może świadczyć o ostrej infekcji bakteryjnej, znacznie przyspieszony OB (odczyn Biernackiego świadczący o infekcji), a odczyn ASO jest dodatni (powyżej miana 1:200). Po kilku tygodniach we krwi pojawiają się w dużych ilościach eozynofile.

Szkarlatynę różnicuje się z takimi chorobami jak:

Płonica: leczenie

W szkarlatynie bezwzględnie trzeba podawać antybiotyki zwalczające paciorkowce.

Gdy nie było antybiotyków, szkarlatyna była chorobą bardzo groźną, nawet śmiertelną. Dlatego tak ważna jest prawidłowa diagnoza i leczenie szkarlatyny.

Lekarze zalecają zazwyczaj kurację dziesięciodniową. Antybiotyk trzeba podawać bardzo precyzyjnie, trzymając się przepisanych pór, by stężenie leku we krwi było na stałym poziomie. Należy wziąć wszystkie przepisane tabletki, nawet jeśli ustąpią objawy. Niedoleczona lub źle leczona szkarlatyna powoduje bowiem groźne powikłania:

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Jh
|

U mojego syna stwierdzil lekarz szkarlatyne bez wymazu z gardła

M.
|

Kobieto ogarnij sie- wiele dzieci w okrpesie zimowym ma sińce pod oczami i jest blada. Jakie chore nerki!? Jakby lekarz cos podejrzewał zbadałby mocz dziecka.

Halinka
|

My leczyliśmy szkarlatynę bite 10 dni. Rozpoznaliśmy ją dopiero, gdy Mareczek dostał wysypki. Porównałam ją ze zdjęciami szkarlatyny

Kasia
|

Proszę o poradę moja 14 letnia córka dostała szkarlatynę dziś jest wtorek a wysypkę zobaczyliśmy w niedzielę w poniedziałek byłam u lekarza dostała antybiotyk i leki na gorączkę ale żadnej poprawy nie ma sama nie wiem czy nie jest jeszcze za szybko na widoczną poprawę proszę jeżeli ktoś przechodził tą chorobę to ile mniej więcej dni trwa gorączka wysypka i ból gardła z góry dziękuję za pomoc

Gosia
|

Syn dostał antybiotyk i podobnie jak poprzedniczce lekarz poinformował ze bez problemu może iść do przedszkola po drugiej dawce leku, byleby tylko nie gorączkował i nie uskarżał się na inne dolegliwości.
Co ciekawsze, szkarlatynę przechodzi drugi raz w ciągu 6 miesięcy ;/

oskar
|

syn jest chory na szkarlatynę był tydzień w szpitalu dostal do domu jeszcze antybiotyk po dwóch dniach w domu znowu pojawila się wysypka na całym ciele mimo podawania antybiotyku czy może ktoś wie z czego to może być

Katia
|

Wlasnie dzisiaj bylam u lekarza z moim 5 letnim synkiem. Lekarz stwierdzil szkarlatyne i przepisal antybiotyk i najlepsze...powiedzial ze jutro lub pojutrze dziecko moze isc do szkoly ( mieszkamy w uk ) masakra...

Magda
|

Mojej siostry 4 latka wlasnie dostala antybiotyk.10 dni w domu, odpoczynek, zero kontaktu z innymi dziecmi.

Babuszka
|

Do zakażenia szkarlatyną dochodzi przez picie nieprzegotowanego mleka, nawet tego pasteryzowanego i o przedłużonej trwałości. Od kiedy zaczęłam tego przestrzegać, dzieci przestał chorować.

Kana
|

Kobieto ogarnij sie na jakiej podstawie stwierdzasz ze jest wyrodna matka jej dziecko i jej decyzja czy pojdzie do lekarza czy nie nudzi wam sie to wejscie sie za szydelkowanie i sie nie wpierdalajcie w nasze wychowywanie dzieci swój czas już mialyśćie a tesciowa to obca osoba która ma gówno do gadania