Wstrząs toksyczny - objawy i pierwsza pomoc

2015-06-21 16:28 Monika Majewska

Wstrząs toksyczny, czyli zespół wstrząsu toksycznego, to ciężkie i zagrażające życiu powikłanie po zakażeniu. Na rozwój wstrząsu toksycznego są narażone m.in. kobiety, które używają tamponów. Jakie są przyczyny i objawy wstrząsu toksycznego? Na czym polega leczenie?

Wstrząs toksyczny, czyli zespół wstrząsu toksycznego (ZWT, toxic shock syndrome – TSS), to ciężka uogólniona reakcja zapalna organizmu, powikłanie po zakażeniu bakteryjnym. W przebiegu wstrząsu toksycznego dochodzi do upośledzenia pracy kilku układów lub narządów (np. upośledzenia czynności nerek, zaburzenia krzepnięcia, zespołu niewydolności oddechowej), co jest stanem zagrożenia życia.

Wstrząs toksyczny - przyczyny

Przyczyną wstrząsu toksycznego są toksyny produkowane przez gronkowca złocistego lub paciorkowce (a konkretnie lizogenne szczepy paciorkowców β-hemolizujących grupy A).

Zespół ten występuje z częstością wynoszącą od 1 : 100 000 do 5 : 100 000 osób

Większość osób dorosłych posiada przeciwciała ochronne przeciwko toksynom. W grupie zwiększonego ryzyka rozwoju wstrząsu toksycznego będą więc młodzież i dzieci, które nie mają tych przeciwciał. Poza tym prawdopodobieństwo wystąpienia wstrząsu toksycznego istnieje u:

  • kobiet miesiączkujących, zwłaszcza tych, które używają tamponów, szczególnie tych o podwyższonej chłonności
  • kobiet stosujących krążki maciczne lub gąbki dopochwowe
  • kobiet w okresie połogu
  • osób z gronkowcowymi ogniskami zapalnymi
  • chorych po zabiegach chirurgicznych, urazach i oparzeniach
  • osób z przewlekłymi stanami zapalnymi dróg oddechowych
  • osób zakażonych wirusem ospy wietrznej
Warto wiedzieć

Wstrząs toksyczny a tampony

Kobiety stosujące tampony są bardziej narażone na wystąpienie zespołu wstrząsu toksycznego, zwłaszcza jeśli tampon pozostaje w pochwie zbyt długo. Gdy używa się tamponów, krew nie może swobodnie spływać, co sprzyja namnażaniu się bakterii (należy pamiętać, że bakterie naturalnie występują w środowisku pochwy zdrowych kobiet, jednak nie powodują żadnych dolegliwości, ponieważ równowaga między tymi "dobrymi" a "złymi" bakteriami" jest zachowana).

Poza tym tampon styka się błoną śluzową pochwy, w związku z tym jest ona narażona na mikrouszkodzenia. W związku z tym lepiej wyjmować tampony na noc i zastępować je podpaskami, zwłaszcza na początku okresu. Poza tym należy sprawdzać, czy tampon został wyjęty w całości (może się zdarzyć, że jego fragment pozostał w pochwie).

CZYTAJ TEŻ>> 8 zasad HIGIENY INTYMNEJ

Warto wiedzieć, że zespół wstrząsu toksycznego występuje u jednej na 100 tys. kobiet, które stosują tampony w czasie miesiączki.

Wstrząs toksyczny - objawy

Objawy wstrząsu toksycznego wywołanego przez gronkowca to:

  • wysoka gorączka
  • obniżenie ciśnienia tętniczego
  • rozlana plamista wysypka
  • złuszczanie naskórka, szczególnie na dłoniach i podeszwach stóp, które występuje w ciągu 1–2 tygodni od początku choroby

Często chorzy skarżą się także na objawy sugerujące grypę, wymioty i biegunka, bóle mięśni oraz bóle głowy. Mogą się pojawić obrzęki lub sinica.

Zespół wstrząsu toksycznego wywołany przez paciorkowce ma podobny przebieg do tego wywołanego przez gronkowce, jednak zwykle pojawia się u osób z infekcjami skóry wywołanymi przez paciorkowce. Wówczas pojawiają się martwica tkanek miękkich (np. martwicze zapalenie powięzi lub mięśni bądź zgorzel). Częściej jednak prowadzi do rozwoju niewydolności wielonarządowej i obarczony jest większą śmiertelności.

Warto wiedzieć

Wstrząs toksyczny - pierwsza pomoc

Osoba ze wstrząsem toksycznym potrzebuje natychmiastowej pomocy. Dlatego w przypadku pojawienia się objawów go sugerujących należy jak najszybciej wezwać pogotowie.

Wstrząs toksyczny - diagnoza

Przy podejrzeniu wstrząsu toksycznego wykonuje się posiewy z miejsc, które są potencjalnym źródłem zakażenia, m.in. z krwi, nosa, gardła, ucha, dróg rodnych, płynu mózgowo-rdzeniowego czy skóry.

Zastosowanie mają również szybkie testy paciorkowcowe, odczyn antystreptolizynowy (ASO).

Wstrząs toksyczny - leczenie

W leczeniu wstrząsu toksycznego stosuje się antybiotykoterapię. Terapia obejmuje także nawadnianie dożylne, wentylację mechaniczną i dializoterapię.

Bibliografia:

Buda P., Gietka P., Wieteska-Klimczak A., Smorczewska-Kiljan A., Żydak J., Własienko A., Michałkiewicz J., Zespół wstrząsu toksycznego ze współistniejącym uogólnionym zapaleniem naczyń, "Reumatologia" 2012

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE