CHOLESTEROL - dobry i zły cholesterol

20 komentarze
Autor: Monika Majewska

Cholesterol - zarówno ten dobry, jak i zły - choć brzmi groźnie, jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Bez dobrego i złego cholesterolu nie może się obyć żadna komórka organizmu - szkodliwy jest jedynie jego nadmiar. Sprawdź, czy to, co wiesz na temat cholesterolu i jego roli w organizmie jest prawdą.

Cholesterol to związek organiczny z grupy steroli, który jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Część cholesterolu jest produkowana przez organizm - głównie w wątrobie, skąd wraz z krwią dociera do wszystkich komórek organizmu. Część jest dostarczana wraz z pożywieniem. Jego źródłem w diecie są tłuszcze zwierzęce oraz produkty pochodzenia zwierzęcego. Na całkowity cholesterol składają się tzw. dobry i zły cholesterol. Są to potoczne nazwy dwóch lipoprotein - LDL ("zły" cholesterol) i HDL ("dobry" cholesterol).

Cholesterol - funkcje w organizmie

Cholesterol pełni wiele ważnych funkcji w organizmie:

  • jest budulcem błon komórkowych
  • wchodzi w skład osłonek mielinowych, które chronią włókna nerwowe przed uszkodzeniem
  • bierze udział w produkcji hormonów (np. płciowych, antystresowych)
  • jest potrzebny do wytwarzania i przyswajania witaminy D
  • stanowi składnik żółci, ułatwia proces trawienia tłuszczów

"Zły" cholesterol

"Zły" cholesterol LDL jest głównym transporterem cholesterolu z wątroby do innych narządów, przede wszystkim nerek, mięśni i kory nadnerczy. LDL pełnią swą funkcję poprzez odkładanie wolnego cholesterolu na powierzchni błon komórkowych. Odkłada się w naczyniach krwionośnych, prowadząc do zwężenia ich światła, co powoduje zmiany miażdżycowe, zaburzenia krążenia, a nawet niewydolność pracy serca. Cholesterol szkodzi najbardziej tętnicom wieńcowym.

Cholesterol obecny w żywności – jak wskazują najnowsze badania naukowe – tylko w niewielkim stopniu wpływa na stężenie cholesterolu we krwi.

Tam właśnie (oraz w tętnicach szyjnych) odkłada się najwięcej cholesterolowych złogów. Zdrowe tętnice są gładkie i elastyczne, cholesterol sprawia, że zwężają się i usztywniają (ten właśnie proces nazywany jest miażdżycą). Zatkanie się światła tętnicy i powstanie skrzepów to najczęstsza przyczyna zawałów mięśnia sercowego i udarów mózgu. Są leki bez recepty obniżające poziom cholesterolu. Ale są skuteczne tylko przy nieznacznie podwyższonych wynikach. Tak działają np. preparaty z wyciągiem z karczochów (cynarex, sylicynar). Polecane są też środki zawierające fitoestrogeny sojowe (lecithin, lecitan), beta-sitosterole i fitosterole z dyni (prostogal, prosterol). Najbardziej znanym lekiem bez recepty, redukującym poziom LDL i podwyższającym HDL, jest preparat CRP. Jeśli stężenia „złego" i „dobrego" cholesterolu są graniczne  można je unormować, modyfikując dietę (ograniczenie tłuszczu, więcej warzyw i owoców) i tryb życia (choć 3 razy w tygodniu po 30 min ćwiczeń, unikanie stresu, alkoholu, kofeiny, palenia). Jeśli nie daje to rezultatu - lekarz dobiera właściwą terapię farmakologiczną

"Dobry" cholesterol

Lipoproterina wysokiej gęstości (HDL) potocznie jest nazywana dobrym cholesterolem. Dobry cholesterol pełni szereg ważnych funkcji. Przypisuje się mu rolę czynnika oczyszczającego osocze krwi z cholesterolu. Cholesterol uwalniany do osocza jest wiązany przez HDL. "Dobry" cholesterol jest aktywnym „zbieraczem” wolnego cholesterolu zarówno z powierzchni błon komórkowych, jak i z krążących lipoprotein. Uznaje się więc, że, gdy jest go więcej we krwi, chroni przed chorobami układu krążenia, m.in. przed zawałem serca.

"Dobry" cholesterol wiąże zbędny cholesterol i przenosi go do wątroby, gdzie zostaje przetworzony przez organizm, zmagazynowany lub wydalony wraz z żółcią. Z kolei zadaniem "złego" cholesterolu jest transportowanie cholesterolu z wątroby do komórek ciała.

Co do pozytywnego wpływu "dobrego" cholesterolu na zdrowie wątpliwości nie mają m.in. naukowcy z Massachusetts Veterans Epidemiology Research and Information Center (MAVERIC) w Bostonie.¹ Na łamach "American Journal of Cardiology" przekonują, że "dobry" cholesterol może przedłużyć życie. Do takich wniosków doszli, badając 650 weteranów wojennych w wieku około 65 lat. Biorąc za kryterium poziom dobrego cholesterolu badanych podzielono na grupy. Począwszy od 40 mg/dl każde zwiększenie stężenia HDL o 10 mg/dl zmniejszało ryzyko zgonu przed 85. rokiem życia o 14 proc. W sumie 85. urodzin dożyło 375 badanych mężczyzn. W przypadku uczestników z najwyższym stężeniem HDL ryzyko zgonu było zredukowane o 28 proc. Grupa ta rzadziej miała problemy z układem krążenia i otyłością, a także prowadziła zdrowszy tryb życia.

O pozytywnym działaniu dobrego cholesterolu przekonani są również eksperci z American Heart Association. Niski poziom HDL (poniżej 40 mg/dl) u mężczyzn zwiększa bowiem ryzyko chorób serca.

Jednak niektórzy naukowcy uważają, że dobry cholesterol wcale nie jest taki dobry. Podwyższanie przy użyciu leków tzw. dobrego cholesterolu (HDL) wcale nie zmniejsza ryzyka zawału serca, jak dotąd podejrzewali kardiolodzy, przekonują badacze z National Heart, Lung, and Blood Institute. Amerykańscy kardiolodzy części badanym podawali Zocor (simwastatynę), lek obniżający zły cholesterol, oraz Niaspan zawierający niacynę (witaminę B3), która podwyższa stężenie dobrego cholesterolu i dodatkowo obniża trójglicerydy (równie szkodliwe jak LDL). "Zły" cholesterol spadł u ochotników badań do 40-80 mg/dl krwi, z kolei dobry cholesterol wzrósł średnio o 28 proc., a trójglicerydy obniżyły się o 25 proc. Testy potwierdziły zatem, że niacyna działa skutecznie. Jednak wśród tych uczestników badań, którzy byli leczeni najbardziej kompleksowo, nie było mniej zawałów serca, ani udarów mózgu w porównaniu do osób, które zażywały jedynie leki obniżające LDL. Eksperyment postanowiono przerwać już po 18 miesiącach, choć zaplanowano go na prawie 3 lata. Naukowcy doszli więc do wniosku, że nie ma wątpliwości, że obniżanie złego cholesterolu jest korzystne, jednak wciąż brakuje dowodów, że podobne działanie wykazuje podwyższanie dobrego cholesterolu i obniżanie trójglicerydów.

Dobry i zły cholesterol. Co wiesz na ten temat?

Źrodło: x-news.pl/Agencja TVN

Dobry i zły cholesterol - normy

"Zły" cholesterol LDL "Dobry" cholesterol HDL
norma 130 mg/dl mężczyźni ≥ 40 mg/dl
kobiety ≥ 50 mg/dl
u pacjentów po zawale, udarze,
cierpiących na chorobę
niedokrwienną serca
< 100 mg/dl

> 60 mg/dl

u chorych na cukrzycę < 70 mg/dl
Zdaniem eksperta
Agnieszka Ślusarska, dietetyk

Dobry i zły cholesterol - wyniki badań

Mój LDL 5,3 mmol/L,  HDL 0,99 mmol/L, a cholesterol całkowity 7,9 mmol/L. Czy podwyższony cholesterol i reszta wyników to jest już zagrożenie dla mojego zdrowia i czy grozi mi miażdżyca?

mgr inż. Agnieszka Ślusarska, dietetyk: Podwyższony cholesterol całkowity występuje w takich problemach zdrowotnych jak niedoczynność tarczycy, zaburzenia kardio metaboliczne, cukrzyca, łuszczyca, niewydolność nerek. Może być także wynikiem błędów dietetycznych. Jeżeli chodzi o normy to: cholesterol LDL – tzw. „zły” cholesterol, który jest miażdżycogenny. Norma wynosi < 135 mg/dl (< 3,5 mmol/l), u Pana występują zbyt wysokie wartości mogące świadczyć o procesie miażdżycowym, jednak proszę pamiętać że cholesterol to nie jedyny wskaźnik. Cholesterol całkowity powinien mieścić się w granicach 150-200 mg/dl (3,9-5,2 mmol/l) u Pana jest zbyt wysoki. Jednocześnie za mało jest ochronnego (dobrego) cholesterolu HDL. Warto oznaczyć też hsCRP oraz zrobić badanie dopplerowskie.

Ważne

Ważne

Cholesterol to związek tłuszczowy. Nie rozpuszcza się we krwi, więc aby mógł wraz nią się przemieszczać, musi łączyć się z białkami. Powstają wtedy lipoproteiny (tłuszcze - lipidy, białka - proteiny). Istnieją ich dwa rodzaje: LDL (o niskiej gęstości, z ang. low density lipoproteins) i HDL (o wysokiej gęstości, z ang. high density lipoproteins). Cząsteczki LDL dostarczają cholesterol do komórek. Te biorą go tyle, ile potrzebują. Nadwyżkę odbierają cząsteczki HDL i transportują do wątroby. Tu cholesterol zużywa się m.in. do produkcji kwasu żółciowego, reszta jest wydalana. Pożyteczny HDL zwie się „dobrym". LDL dostarcza nieraz za dużo cholesterolu i część odkłada się w tętnicach. Dlatego jest nazywany „złym".

Cholesterol w jajkach i innych produktach

Czy cholesterol w jajkach jest szkodliwy? W 100 g jajka znajduje się aż 372 mg cholesterolu4. Z tego powodu przez wiele lat zalecano unikania szczególnie żółtek jaj bogatych w ten składnik. Niepotrzebnie! Według Światowej Organizacji Zdrowia możemy spokojnie zjadać od 6 do 10 jaj tygodniowo.² W jajach znajdziemy całą gamę witamin, składników mineralnych, niezbędne kwasy tłuszczowe i lecytynę. Będą one działać korzystnie na poziom dobrego HDL-u i niwelować zły wpływ LDL. Jajka to jednak produkt w tym aspekcie wyjątkowy. Pozostałe źródła cholesterolu w żywności takie jak: wątróbki, kiełbasy, salami, sery żółte, sery pleśniowe nie niosą już ze sobą tych wszystkich korzystnych składników. Wręcz odwrotnie – są również źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych, z których to nasza wątroba ten cholesterol sobie wyprodukuje.²

Zawartość cholesterolu w produktach3,4

Produkt Zawartość cholesterolu
[w 100 g produktu]
  • mleko pełne
  • mleko odtłuszczone
  • śmietanka
  • ser camembert
  • ser gouda
  • ser edamski
  • ser mozzarella
  • masło
  • twaróg
  • wołowina
  • wieprzowina
  • 12 - 16 mg
  • 3 mg
  • 109 - 133 mg
  • 62 mg
  • 100 mg
  • 80 mg
  • 65 mg
  • 239 mg
  • 17 mg
  • 71 mg
  • 79 mg

Źródło:

1. High good cholesterol linked to long life in men, http://www.reuters.com/article/us-high-cholesterol-life-idUSTRE71N7AH20110224

2. Cholesterol, https://poznajsienatluszczach.pl/2016/07/11/cholesterol/

3. Bonczar, G., Chrzanowska K., Maciejowski K., Walczycka M., Zawartość cholesterolu i jego pochodnych w mleku i produktach mleczarskich – uwarunkowania surowcowe i technologiczne, "Żywność. Nauka. Technologia. Jakość" 2011, nr 1 (74)

4.National Nutrient Database

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także

Aktualizacja: 18.08.2017

Komentarze (1 - 10 z 20)
ktoś, 01.09.2015 00.49
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Po Nie ma złego i dobrego cholesterolu, nigdy nie udowodniono jego wpływu na zawal serca, norma to minimum 250-300, przesada oczywiście szkodzi, ale nie w normach które nam podają. Jest to UDOWODNIONE naukowo, ale NIE STOSOWANE w praktyce. Jedzenie 40 żółtek gotowanych w tygodniu stabilizuje jego poziom i uodparnia. Śmierć na zawał przez osoby z podwyższonym cholesterolem stanowi połowę zgonów na zawał, a nie większość. Do zawału doprowadzają blaszki cholesterolowe, które składają się głównie z WAPNIA i ze śladowych ilości cholesterolu ROŚLINNEGO. Jego rola jest kluczowa w procesie odpornościowym i leczniczym. Leki na jego obniżenie ma ogromne skutki w niszczeniu innych kluczowych funkcji działania naszego organizmu, za dużo tego, żeby to wszystko wymienić: Nie bierzcie leków na obniżenie poniżej poziomu 270. Szkodzą nam metale, brak witaminy D, promieni uvb, witaminy K2, jodu, witaminy C, dwutlenku węgla aż 20 krotnie więcej od obecnego poziomu, wodoru w wodzie/ olejach- stabilizuj go gotowanymi żółtkami.
 
and, 08.01.2015 16.26
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Margaryna? Poczytaj o tłuszczach trans.
 
krzysztof, 16.05.2012 15.16
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Szanowni Państwo, z cholesterolem walczę już 10 lat,mam wstawione dwa steny w naczyniu wieńcowym.Prowadzona walka jest trudna,jem wszystko ale z umiarem,dużo sportu ,oczywiście z głową .Rowerem jeżdżę około 40 km dziennie,profilaktycznie Lek PRAWAZINA,040gr.,co 3 miesiące pomiar dobrego i złego cholesterolu.Życzę wszystkim zdrowia.Krzysztof Czwarno.
 
ewa, 04.01.2012 17.27
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
podobno awokado ssie zly cholest. mozecie sprobowa bo o margarynie slyszalam ze to trucizna
 
ona, 26.08.2010 13.45
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Tak to prawda, tyle, że chodzi o olej słonecznikowy. Płukać 5 minut dziennie w jamie ustnej (nie połykać!!), olej gęstnieje, czasem tworzy kluchę. Wypluć do muszli i dokładnie spłukać, również bardzo dokładnie wypłukać jamę ustną, gdyż substancja powstała w wyniku płukania jamy ustnej jest bardzo szkodliwa!
 
cholesterol 173, 26.07.2010 09.48
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Prawda jest taka, że największe kokosy robią na nas firmy farmaceutyczne oraz przekupywani przez te firmy doktorki.
 
Monia, 19.06.2009 10.14
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Co??? Jak to płukać oliwe??? Chyba jaja sobie robisz
 
megi, 17.06.2009 19.03
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
ja zarazem słyszałam że dobrze jest codziennie na czczo jakby płukać oliwe z oliwek w buzi aż powstanie kulka jak guma do żucia i wyrzucić to niby pomaga może ktoś z was słyszał i próbował ten sposób
 
zuza, 20.12.2007 23.13
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
moim zdaniem najwazniejsza jest edukacja w tym kierunku, tymczasem takich inicjatyw jest wciaz za malo. wiecm ze swojego czasu flora miala kilka fajnych badan, prowadzila tez akcje edukacyjna. teraz maja to wszystko na instytuflory.pl, mozna tam znalezc naprawde przydatne infomacje
 
Barbara, 23.11.2007 00.39
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Cholesterol nazwany ,,złym" wykonuje dobrą robotę. Łata wszelkie perforacje w tętnicach. Zwala się wszystko na cholesterol, tymczasem przyczyna miażdżycy tkwi w nieszczelnych naczyniach i te trzeba reperować. Zauważcie, jak zmieniają się normy! Już teraz jest 180(!). to wszystko po to, aby kupować leki. To jest postawione na głowie. Firmy farmaceut. manipulują nami ile się da, byleby zarobić pieniądze. Nieważne jakim kosztem.Proponuję przeczytać: Prawda o firmach farmaceutycznych. www.tfe.edu.pl/Aptekarz-2005-13-suplement.pdf
 
następne »
strona 1 z 2
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Domowe sposoby na nadciśnienie. Jak obniżyć ciśnienie tętnicze bez leków? Domowe sposoby na nadciśnienie. Jak obniżyć ciśnienie tętnicze bez leków?

Domowe sposoby na nadciśnienie tętnicze sprawią, że uchronisz serce przed skutkami często...

więcej

115

Domowe metody na hemoroidy: 6 skutecznych sposobów Domowe metody na hemoroidy: 6 skutecznych sposobów

Domowe sposoby na hemoroidy są skuteczne, ale terapię trzeba prowadzić zgodnie z zaleceniem...

więcej

111

Ból w klatce piersiowej to objaw choroby. Przyczyny bólu w klatce piersiowej Ból w klatce piersiowej to objaw choroby. Przyczyny bólu w klatce piersiowej

Ból w klatce piersiowej występuje w przebiegu wielu schorzeń, nie tylko tych układu...

więcej

108

HEMOROIDY (żylaki odbytu): przyczyny, objawy i leczenie hemoroidów HEMOROIDY (żylaki odbytu): przyczyny, objawy i leczenie hemoroidów

Hemoroidy (guzki krwawnicze) ma każdy, żylaki odbytu - co drugi Polak. Objawy choroby hemoroidalnej...

więcej

108

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Lekarz może badać piersi zarówno przed, jak i po badaniu ginekologicznym. Jest to bez znaczenia. Radzę zapytać lekarza, o ile sam nie powie, w jakiej kolejności będzie Panią badał i rozebrać się nie...

Torbiele jajników u kobiet w okresie prokreacyjnym najczęściej mają charakter czynnościowy, ich wymiar w cyklu może ulegać zmianie, tak że te różnice w wymiarze nie są czymś dziwnym, szczególnie...

Leczenie rozstępów jest procesem trudnym, w tej chwili stosuje się trzy główne metody: 1. kosmetyki, 2. peelingi chemiczne, 3. laseroterapię. Preparaty przeciw rozstępom powinny zawierać składniki...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.