Obrzęk mózgu: przyczyny, objawy, leczenie

2017-05-22 16:31 lek. Tomasz Nęcki

Obrzęk mózgu może rozwijać się dyskretnie, ale i jego objawy mogą pojawiać się nagle. Przyczyną obrzęku mózgu może być zarówno zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, jak i rozwój jakiegoś nowotworu ośrodkowego układu nerwowego. Przy podejrzeniu obrzęku mózgu pacjent powinien szybko trafić do lekarza, ponieważ obrzęk mózgu stanowi patologię zagrażającą życiu.

Obrzęk mózgu to zaburzenie, w którego przebiegu dochodzi do nagromadzenia płynu w mózgowiu lub w jego części. Wyróżnia się co najmniej cztery rodzaje obrzęku mózgu:

  • naczyniopochodny obrzęk mózgu: związany jest on z zaburzeniami funkcji ścisłych połączeń pomiędzy komórkami śródbłonka naczyniowego, których skutkiem jest przedostawanie się białek oraz płynu z naczyń krwionośnych do tkanek mózgowia (ogólnie patologie dotyczą tutaj tzw. bariery krew-mózg)
  • cytotoksyczny obrzęk mózgu: w jego przebiegu zaburzenia dotyczą samych komórek mózgowia; na skutek różnych procesów (np. niedotlenienia czy zatruć) dochodzi do nieprawidłowego funkcjonowania błonowych transporterów różnych jonów, czego efektem jest nadmierne nagromadzenia np. jonów sodu czy wapnia we wnętrzu komórek układu nerwowego, a to z kolei powoduje napływ płynu do nich i rozwój właśnie obrzęku
  • osmotyczny obrzęk mózgu: pojawia się on wtedy, kiedy obniżeniu ulega osmolalność krwi (wynikać to może np. ze zmniejszenia zawartości w niej jonów sodu), przez co nadmiar cieczy może zacząć przedostawać się z krwi do płynu mózgowo-rdzeniowego oraz do samych tkanek mózgowia
  • śródmiąższowy obrzęk mózgu: doprowadzają do niego zaburzenia dotyczące funkcjonowania bariery pomiędzy płynem mózgowo-rdzeniowym a tkankami mózgowia

Obrzęk mózgu: przyczyny

Patologii, które mogą doprowadzić do rozwoju obrzęku mózgu, jest bardzo dużo, to m. in.:

Obrzęk mózgu: objawy

Objawy obrzęku mózgu mogą być różne w zależności zarówno od przyczyny tego stanu, jak i od tempa narastania obrzęku. Ponadto dolegliwości mogą pojawiać się zarówno nagle, jak i stopniowo narastać. Problemami, które mogą wystąpić w przebiegu obrzęku mózgu, mogą być:

Kiedy obrzęk mózgu przybierze znaczny stopień, dochodzić może do różnych zaburzeń świadomości – pacjenci mogą nawet zapadać w stan śpiączki. Obrzęk mózgu zdecydowanie powinno się traktować jako potencjalny stan zagrożenia życia – w jego przypadku istnieje bowiem ryzyko, że dojdzie do wklinowania pnia mózgu, a konsekwencją takiego zjawiska może być nawet całkowite zatrzymanie oddychania i zgon pacjenta.

Obrzęk mózgu: diagnostyka

W rozpoznawaniu obrzęku mózgu rolę odgrywają przede wszystkim badania obrazowe. Na drodze takich badań, jak chociażby tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny głowy, możliwe jest stwierdzenie charakterystycznych dla tej jednostki zmian, takich jak zwężenie elementów układu komorowego, ogólne powiększenie wymiarów mózgu czy spłaszczenie jego zakrętów.

Obrzęk mózgu: leczenie

Leczenie chorych z obrzękiem mózgu obejmuje postępowanie zarówno przyczynowe, jak i objawowe. Z pewnością istotne jest podjęcie działań mającyh na celu zlikwidowanie przyczyny obrzęku mózgu, ale najistotniejsze jest zmniejszenie stopnia istniejącego u chorych obrzęku mózgowia. Farmakologiczne leczenie tego stanu bazuje na dożylnym podawaniu pacjentom osmotycznie czynnego mannitolu czy działającego moczopędnie furosemidu, zastosowane mogą być również preparaty glikokortykosteroidów (np. deksametazon). Czasami u chorych z obrzękiem mózgu lekarze doprowadzają do wystąpienia u nich zjawiska hiperwentylacji lub wprowadzają oni chorych w stan hipotermii. W przypadku znacznego obrzęku mózgu, związanego z dużym ryzykiem wystąpienia wklinowania, u pacjenta może być zastosowane leczenie zabiegowe polegające na przeprowadzeniu kraniektomii.

O autorze
lek. Tomasz Nęcki
Lek. Tomasz Nęcki
Absolwent kierunku lekarskiego na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Wielbiciel polskiego morza (najchętniej przechadzający się jego brzegiem ze słuchawkami w uszach), kotów oraz książek. W pracy z pacjentami skupiający się na tym, aby przede wszystkim zawsze ich wysłuchać i poświęcić im tyle czasu, ile potrzebują.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE