Hiponatremia (niedobór sodu): przyczyny, objawy i leczenie

2017-07-28 12:59 Monika Majewska

Hiponatremia oznacza niedobór sodu w organizmie. Jest to niebezpieczny stan, który może doprowadzić do śmierci. Na niedobór sodu w organizmie są narażone m.in. osoby, które wykonują ciężki wysiłek fizyczny (zwłaszcza latem), a także chore na niedoczynność tarczycy. Jakie są przyczyny i objawy hiponatremii? Na czym polega jej leczenie?

Hiponatremia to zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, którego istotą jest niedobór sodu w organizmie. Można o nim mówić, gdy poziom tego pierwiastka we krwi spada poniżej normy, czyli 135 mmol/l.

Obok chloru i potasu sód jest podstawowym elektrolitem organizmu. Wraz z tymi pierwiastkami odpowiada za utrzymanie jego równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Z kolei wraz z potasem reguluje napięcie mięśniowe i wpływa na przewodzenie bodźców w komórkach nerwowych. Ponadto sód zatrzymuje wodę w organizmie, odpowiada za prawidłowe je rozmieszczenie w ustroju oraz bierze udział w transporcie aminokwasów i cukrów. Dlatego jego niedobór jest bardzo niebezpieczny dla zdrowia.

Hiponatremia (niedobór sodu) - przyczyny

Najczęstszą przyczyną niedoboru sodu w organizmie jest odwodnienie, czyli stan chorobowy powstały w wyniku utraty wody (a co za tym idzie - sodu) przez organizm. Do odwodnienia może dojść w wyniku nadmiernego pocenia się (np. podczas częstego i długotrwałego wysiłku fizycznego), rozległych oparzeń, wymiotów, biegunki, zapalenia trzustki oraz przedawkowania leków moczopędnych. Przyczyną hiponatremii może być także obecność w moczu substancji osmotycznych, takich jak glukoza czy mocznik, które doprowadzają do wydalania dużych ilości moczu.

Za hiponatremię mogą odpowiadać również niedoczynność tarczycyniedoczynność kory nadnerczy, a także zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (ang. SIADH). Innymi przyczynami mogą być niewydolność serca, marskość wątroby oraz choroby nerek (m.in. zespół nerczycowy).

Hiponatremia może być także wynikiem przewodnienia hipotonicznego (zatrucia wodnego) organizmu. Najczęściej dochodzi do niego w warunkach szpitalnych, po płukaniu pęcherza „czystą” wodą przy resekcji gruczołu krokowego czy po wlewach bezelektrolitowych lub hipotonicznych. Do tej grupy można zaliczyć również "hiponatremię maratończyków", która jest spowodowana przyjmowaniem dużych objętości płynów z niewielką zawartością sodu.

Niedobory sodu na tle żywieniowym obserwuje się niezwykle rzadko, ponieważ jest on wszechobecny w pożywieniu.

Hiponatremia (niedobór sodu) - objawy

Objawy hiponatremii zależą od tego, jak szybko i w jakich ilościach doszło do utraty sodu. Hiponatremia łagodna (130-135 mmol/l) zwykle przebiega bezobjawowo. Hiponatremia umiarkowana (120-130 mmol/l) daje niespecyficzne dolegliwości, takie jak:

W przypadku spadku poziomu sodu poniżej 125 mmol/l, przekroczony zostaje „próg bezpieczeństwa”. Wówczas pojawiają się objawy ciężkiej hiponatremii:

Ważne

Niedobór sodu może doprowadzić do śmierci!

Długotrwały niedobór sodu lub ciężka hiponatremia (ze spadkiem sodu poniżej 110 mmol/l) stanowi zagrożenie życia. Wówczas dochodzi do obrzęku mózgu, zaburzeń oddychania i śmierci. Śmiertelność z powodu hiponatremii jest duża i wynosi od 38 do 58 proc.

Hiponatremia (niedobór sodu) - diagnostyka

Podstawowym badaniem jest morfologia krwi, która pozwala ustalić poziom sodu. Konieczne jest także badanie moczu.

Hiponatermia (niedobór sodu) - leczenie

Leczenie polega na uzupełnieniu niedoborów sodu w organizmie. Jednak metoda jego uzupełniania zależy od czasu trwania hiponatremii, a także od ilości utraconego sodu. Im dłużej się rozwijała, tym wolniej należy ją wyrównywać. Zbyt szybki wzrost sodu może doprowadzić do ciężkich powikłań, w tym do zespołu demielinizacji (rozpadu osłonek mielinowych w ośrodkowym lub obwodowym układzie nerwowym). W początkowym stadium rozwoju hiponatremii lekarz zwykle zaleca odstawienie płynów. Jeśli zaleci uzupełnienie niedoboru sodu poprzez pożywienie, należy pamiętać, że Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca spożycie sodu w ilościach nie większych niż 5 g/d.

Należy także zaznaczyć, że zwiększone spożycie sodu jest czynnikiem ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego (pierwiastek ten zatrzymuje wodę we krwi, powodując podwyższenie ciśnienia tętniczego). Dlatego osoby z rozpoznanym nadciśnieniem powinny sięgnąć po gotowe płyny elektrolitowe (można je kupić w aptece). W cięższych przypadkach konieczne jest dożylne podawanie płynów nawadniających, które zawierają sód w różnym stężeniu.

Wyrównując niedobory sodu, lekarz wyrównuje także niedobory potasu.

O autorze
Monika Majewska - właściwe zdjęcie
Monika Majewska
Dziennikarka specjalizująca się w tematyce zdrowotnej, a zwłaszcza obszarach medycyny, ochrony zdrowia i zdrowego odżywiania. Autorka newsów, poradników, wywiadów z ekspertami i relacji. Uczestniczka największej Ogólnopolskiej Konferencji Medycznej "Polka w Europie", organizowanej przez Stowarzyszenie "Dziennikarze dla Zdrowia", a także specjalistycznych warsztatów i seminariów dla dziennikarzy realizowanych przez Stowarzyszenie.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
xusix
|

ZOSTAŁAM WYPISANA Z SOR ,NIE POTRAFIONO PODAC DOGNOZY ,OBJAWY JAK WYSOKIE CIŚNIENIE TĘTNICZE KRWI, PARESTEZJE NDRŻENIE RĄK SZUMY W GŁOWIE NADAL SIĘ UTRZYMUJĄ ,

bbb
|

Hiponatremia to stan niedoboru właśnie sodu (Na), który najpewniej został Pani podany właśnie w tej kroplówce... 0,9% NaCl + ew. kilka ampułek 10%NaCl...

Mini
|

Zaslablam i trafiłam na sor, tętno ok 168/115, drżenie kończyn. Zrobili badania krwi, i ekg, oraz za elektrolity, wyszło wszystko ok ale poziom Na i Co sporo poniżej normy. Dali kroplówkę i..... Idź se pani do domu. W wpisie jak byk: HIPONATREMIA. I co teraz? Jest jakiś lekarz specjalista od tego?

aaa
|

Mi morfologia wyszła w normie, robiłam tą 18-to parametrową i jest wszystko ok. Dobrze, że dokupiłam też inne badania i tam wyszło. W badaniu na zawartość sodu we krwi wyszedł mi niedobór. Morfologia to za mało by coś stwierdzić.

lekarz
|

Uwaga diagnosty laboratoryjnego - słuszna. Odpowiedź kasi - bezcenna.

kasia
|

nie to nie jest zadna kpina w Niemczech takie badania wykonuja bez zajakniecia szczegolnie osoba starszym poniewaz sa one bardziej na to zjawisko narazone

diagnosta laboratoryjny
|

MORFOLOGIA krwi w celu stwierdzenia stężenia sodu??
Czy to jest jakaś kpina??????

Krzysztof Guzowski
|

Witam,
niepokoi mnie treść pierwszego akapitu powyższego artykułu. Skąd pomysł, że odwodnienie poprzez obfite pocenie się może doprowadzić do hiponatremii? Proszę nie powielać niebezpiecznych mitów medycyny sportowej, które dawno zostały obalone. Stężenie sodu we krwi jest znacznie wyższe niż w pocie cżłowieka (nawet takiego, który ma dietę bardzo bogatą w NaCl). W takim razie jakim cudem pocenie się może obniżać stężenie sodu we krwi? Oczywiście jest odwrotnie - ludzie odwodnieni, tacy jak zdrowi sportowcy na mecie, mają poziom sodu w normie lub podwyższony, bo pocąc się tracimy "więcej" wody niż sodu. No chyba, że się takie osoby przewodnią i wtedy, w połączeniu z obecnym SIADH, może rozwinąć się niebezpieczne EAH lub EAHE. Wszystkie rzetelnie przeprowadzone badania naukowe to potwierdzają, jeśli zna Pani jakieś inne - bardzo proszę o udostępnienie. Pozdrawiam serdecznie

Cinek24
|

Ja mam takie objawy od 8 miesięcy i coraz gorzej ze mną heh, dobrze że tu trafiłem... Po objawach i po moich obserwacjach to na to wygląda.
Badałem się pod wieloma kątami i nigdzie nic nie wykryto ;/ Teraz albo dożylnie mi zostało niedobór wyrównać albo przez co kolwiek

ewa12
|

Coś w tym jest, zaczęłam dietę i zaczęłam pić więcej wody, niż zwykle. Do tej pory to były ze 3 szklanki dziennie, a teraz około 6-8 dziennie. Badanie krwi wykazało obniżony poziom sodu na poziomie 132. Od miesiąca mam zawroty głowy, podejrzewałam błędnik, zrobiłam badania drożności tętnic szyjnych. A teraz przeczytałam ten artykuł i może to jest źródło moich problemów. Oby. Może wyrównanie poziomu sodu wyleczy moje zwroty?