Siatkówczak to groźny nowotwór oka. Jak rozpoznać objawy siatkówczaka?

2015-04-21 12:08 Monika Majewska

Siatkówczak to najczęstszy nowotwór złośliwy oka u dziecka. Późno rozpoznany może prowadzić do przerzutów i do śmierci małego pacjenta. Na szczęście współczesna medycyna pozwala w ponad 90 proc. przypadków na uratowanie życia, a w wielu przypadkach także na zachowanie widzenia przynajmniej w jednym oku. Jakie są przyczyny i objawy siatkówczaka? Na czym polega leczenie tego nowotworu oka

Siatkówczak (retinoblastoma) to nowotwór złośliwy oka, a konkretnie guz wenątrzgałkowy, wywodzący się z pierwotnych, niedojrzałych komórek siatkówki, które uległy zezłośliwieniu. Siatkówczak to po nerwiaku zarodkowym najczęściej diagnozowany nowotwór u dzieci do 3. mż. (stanowi około 3 proc. wszystkich nowotworów wieku dziecięcego). Stwierdza się go u jednego na 15 000 - 20 000 urodzonych dzieci.

Siatkówczak - przyczyny

Szacuje się, że ok. 40 proc. przypadków choroby to postać dziedziczna, związana z mutacją genu RPE1. Siatkówczak dziedziczony jest autosomalnie dominująco z penetracją 80-100 proc. (penetracja oznacza częstość występowania objawów chorobowych u osób posiadających gen chorobowy).

W postaci niedziedzicznej obie mutacje zachodzą w siatkówce i dlatego choroba nie jest przekazywana potomstwu (zmutowane geny znajdują się tylko w komórkach siatkówki chorego, a nie w jego komórkach rozrodczych).

Siatkówczak - objawy

Objawy siatkówczaka zależą od wielkości guza i jego umiejscowienia. Najczęstszym objawem siatkówczaka jest leukokoria - biała źrenica jednej lub obu gałek ocznych, czyli refleks źrenicy, będący odbiciem tkanki guza (tzw. koci błysk lub ślepe kocie oko). U części dzieci spotykane bywają również: zez, jaskra, wytrzeszcz, nawracający stan zapalny. Do rzadkich objawów siatkówczaka należą poszerzenie źrenicy i różnobarwność tęczówek ocznych, małoocze.

Ważne

Zez wskazaniem do badania w kierunku siatkówczaka

Jak wynika z badań, drugim najczęstszym objawem siatkówczaka jest zez. W związku z tym w każdym przypadku zeza u dziecka konieczna jest wczesna diagnostyka różnicowa w kierunku siatkówczaka.

Siatkówczak - diagnostyka

W celu rozpoznania siatkówczaka wykonuje się wziernikowanie oka (oftalmoskopia) - badanie dna oka, przeprowadzane za pomocą oftalmoskopu. Ze względu na wiek pacjenta (są to zwykle małe dzieci) badanie to przeprowadza się w znieczuleniu. Wykonuje się także ultrasonografię (USG), tomografię komputerową (TK) oraz badanie rezonansem magnetycznym (MR), które pozwala na rozpoznanie ewentualnego nacieczenia nerwu wzrokowego.

Warto wiedzieć, że podobne co siatkówczak objawy dają retinopatia wcześniaków, retinocytoma, choroba Coatsa, przetrwałe pierwotne ciało szkliste, dlatego w przebiegu postępowania diagnostycznego należy wykluczyć te choroby.

Siatkówczak - leczenie

Nie ma jednego, optymalnego schematu postępowania przy siatkówczaku. Wiadomo na pewno, że im wcześniej choroba zostanie wykryta, tym większe są szanse na uratowanie życia dziecka, a także na zachowanie gałki ocznej, a nawet widzenia.

W przypadku mniejszych guzów stosuje się laseroterapię, która ma na celu zniszczenie naczyń doprowadzających krew do guza, i krioterapię. Większe guzy wymagają miejscowej radioterapii, bądź przyjmowania leków chemioterapeutycznych. Wycięcie całej gałki ocznej (tzw. enukleacja) wykonuje się w ostateczności, np. w przypadku zaawansowanych zmian, które naciekają do struktur oczodołu lub w przypadku całkowitej utraty widzenia w oku. Tego typu zabieg może uratować życie, tym bardziej, że siatkówczak, choć bardzo rzadko, może dawać przerzuty do węzłów chłonnych i mózgu.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE