Biopsja szpiku – wskazania. Wyniki biopsji szpiku kostnego

Monika Majewska

Biopsja szpiku kostnego to podstawowe badanie, które wykonuje się w celu zdiagnozowania chorób układu krwiotwórczego. Istnieją dwa rodzaje biopsji szpiku kostnego - biopsja aspiracyjna cienkoigłowa i trepanobiopsja przezskórna. Na czym polegają te dwie metody biopsji szpiku kostnego? Jakie są wskazania do ich wykonania? Jak interpretować wyniki badań?

Biopsja szpiku kostnego to inwazyjne badanie, które polega na pobraniu próbki miazgi krwiotwórczej (szpiku) z jamy szpikowej kości za pomocą specjalnej igły ze strzykawką (biopsja aspiracyjna cienkoigłowa) lub małego fragmentu kości zawierającej szpik (trepanobiopsja przezskórna).

Biopsja szpiku kostnego - wskazania

Biopsję aspiracyjną cienkoigłową szpiku kostnego wykonuje się u pacjentów z podejrzeniem:

  • białaczki - ostre szpikowe i ostre limfoblastyczne
  • gammapatie monoklonalne (m.in. szpiczak plazmocytowy, Makroglobulinemia Waldenstroma)
  • chłoniaki ziarnicze i nieziarnicze złośliwe
  • nowotwory mieloproliferacyjne
  • niedokrwistości (z niedoboru żelaza, z niedoboru witaminy B12 i kwasu foliowego, tarczowatokrwinkowa, hemolityczna o etiologii wewnątrz- i zewnątrzkrwninkowej)
  • zaburzenia ilościowe krwinek białych (neutrofilia, eozynofilia, bazofilia, limfocytoza i limfopenia, monocytoza, neutropenia)
  • zespoły mielodysplastyczne
  • małopłytkowość
  • nadpłytkowość
  • toksyczne uszkodzenie szpiku
  • podejrzenie obecności przerzutu w strefie szpiku kostnego
  • choroby związane z odkładaniem się immunoglobulin monoklonalnych (np. skrobiawica)

Biopsję szpiku można wykonać wtedy, kiedy badaniem krwi obwodowej i układu krzepnięcia lub innymi badaniami nie można jednoznacznie potwierdzić diagnozy. Ponadto biopsję aspiracyjną wykonuje się u pacjentów leczonych na ww. choroby celu oceny jej przebiegu.

Trepanobiopsję przezskórną wykonuje się wtedy, gdy nie można pobrać materiału za pomocą biopsji aspiracyjnej.

Biopsja szpiku kostnego - na czym polega?

Etapy biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej szpiku kostnego:

1. Pacjent kładzie się na wznak lub na brzuchu (w zależności do miejsca, z którego będzie pobierany szpik)
2. Odkaża się skórę i wstrzykuje znieczulenie miejscowe. U dzieci biopsja szpiku jest wykonywana w znieczuleniu ogólnym
3. Po kilku minutach lekarz wprowadza do jamy szpikowej specjalną igłę biopsyjną (u dorosłych szpik zwykle pobiera się z grzebienia talerza kości biodrowej lub mostku, a u dzieci kości piszczelowej i trzonów kręgów lędźwiowych). Igła ma ogranicznik, dzięki któremu nie zostaje w prowadzona do jamy szpikowej zbyt głęboko. Następnie lekarz do wprowadzonej igły dołącza strzykawkę. Potem, poprzez cofnięcie tłoka strzykawki, które wytwarza w niej podciśnienie, pobiera miazgę szpikową. Ten moment jest bolesny, ale trwa tylko chwilę
4. Po zakończeniu pobierania szpiku w miejscu nakłucia igłą wprowadza się opatrunek uciskowy. Jeśli istnieje konieczność, zakłada się szew chirurgiczny w miejscu wprowadzenia igły
5. Igłę odłącza się od strzykawki z zawartością miazgi szpikowej. Potem wykonuje się tzw. rozmazy, tzn. miazgę szpikową rozprowadza się na szkiełkach mikroskopowych, a następnie barwi się specjalnymi barwnikami i ogląda pod mikroskopem

Trepanobiopsja przezskórna przebiega podobnie do biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej, jednak igłę wprowadza się głębiej, bo na ok 3-4 cm. Poza tym trepanobiopsję wykonuje się jedynie z kości biodrowej. Po wprowadzeniu igły wykonuje się kilka ruchów wahadłowych na boki, by odciąć fragment kości ze szpikiem. Następnie powoli wyciąga się igłę, a potem wypycha się z niej pobrany fragment kości na jałowy gazik.

Biopsja szpiku kostnego - powikłania

Po badaniu mogą się pojawić krwawienie lub krwiak w miejscu nakłucia igłą.

Biopsja szpiku kostnego - wyniki badania

Po oddaniu szpiku do badania laboratoryjnego wykonuje się mielogram szpiku, czyli ocenę udziału procentowego poszczególnych komórek szpiku. Ponadto szuka się komórek nietypowych szpiku i pochodzących z poza szpiku komórek nowotworowych.

Na przykład, obniżenie liczby erytrocytów, bez wzrostu liczby retikulocytów, może sugerować niedokrwistość aplastyczną. Z kolei w przypadku ostrej białaczki limfoblastycznej materiał pobrany w czasie biopsji wykazuje obecność ponad 25 proc. limfoblastów (z tych komórek wywodzi się białaczka), które wypierają prawidłowe elementy szpiku kostnego.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE