Zapalenie oczodołu – przyczyny, objawy i leczenie

2015-03-13 7:29 Monika Majewska

Zapalenie oczodołu to stan zapalny jamy, w której znajduje się gałka oczna. Zapalenie oczodołu to poważny stan, który może doprowadzić nie tylko do utraty wzroku, lecz także m.in. zapalenia opon mózgowych, a nawet śmierci. Jakie są przyczyny zapalenia oczodołu? Jak rozpoznać objawy? Jak przebiega leczenie?

Zapalenie oczodołu to stan zapalny jamy w czaszce, znajdującej się poniżej części czołowej, w której mieści się oko (gałka oczna). Oczodół jest podzielony przez przegrodę oczodołową (delikatną warstwę tkanki) na dwie części - powierzchowne tkanki oczodołu (część przedprzegrodowa, zewnętrzna) oraz elementy umiejscowione w głębi oczodołu (część wewnętrzna, zaprzegrodowa). Ze względu na tę budowę oczodołu wyróżnia się:

  • zapalenie tkanek miękkich oczodołu przedprzegrodowe - będące zakażeniem powiek oraz struktur znajdujących się przed przegrodą oczodołową
  • zapalenie tkanek miękkich oczodołu zaprzegrodowe (jamy oczodołu) - będące zakażeniem tkanek znajdujących się wewnątrz oczodołu, za przegrodą oczodołową

Ponadto wyróżnia się grzybicze zakażenia tkanek oczodołu - mukormykozę oczodołową (to najczęstsze i najcięższe grzybicze zakażenie tkanek oczodołu) oraz promienicę oczodołową.

Zapalenie oczodołu - przyczyny

W przypadku zapalenia przedprzegrodowego infekcja może być wynikiem ukąszenia przez owada lub urazu skóry, a także lokalnej infekcji: jęczmienia na oku, gradówki, zapalenia woreczka łzowego, zapalenia spojówek. Wśród przyczyn wymienia się także bakteriemię.

Z kolei najczęstszą przyczyną (90 proc. przypadków) zapalenia zaprzegrodowego jest zapalenie zatok przynosowych, a konkretnie przeniesienie zakażenia bakteryjnego z zatok (szczególnie komórek sitowych). Stan zapalny może się przenieść do oczodołu także z ucha środkowego, okolicy zębów, a nawet dróg oddechowych (np. zapalenie płuc).

W przeważającej większości przyczyną zakażeń w obrębie oczodołu są bakterie

Inne możliwe przyczyny to urazy, np. złamanie kości oczodołu czy uszkodzenie oczodołu w trakcie zabiegów chirurgicznych na oczodole lub zatokach. Zapalenie zaprzegrodowe może być także wynikiem uogólnienia procesów zapalnych, które toczą się w obrębie oczodołu (np. zapalenie woreczka łzowego).

Z kolei mukormykoza tkanek oczodołu, którą wywołują grzyby, dotyczy głównie pacjentów z obniżoną odpornością. W tym przypadku zakażenie oczodołu jest przeważnie skutkiem rozprzestrzeniającej się infekcji zatok lub jamy nosowej (naturalną drogą wniknięcia tych grzybów do organizmu jest ich wdychanie). Z kolei promienica oczodołu związana jest z piorunującym zapaleniem zatok.

Zapalenie oczodołu - objawy

Postać przedprzegrodowa jest najłagodniejsza. W tym przypadku w obrębie oczodołu nagle pojawiają się objawy, takie jak:

  • bolesny obrzęk powiek - zwykle jednostronny
  • zaczerwienienie i ocieplenie okolicy oczodołu

WARTO WIEDZIEĆ >> Czerwone, przekrwione OCZY - przyczyny. Jaka choroba objawia się czerwonymi oczami?

Jeśli do zakażenia doszło w wyniku urazu lub ukąszeniu owada, zwykle nie pojawiają się objawy choroby ogólnoustrojowej, takie jak gorączka. Stwierdza się je u chorych, u których zakażenie tkanek oczodołu jest wynikiem bakteriemii.

W tej postaci zapalenia oczodołu reakcja źrenic na światło, ostrość wzroku oraz ruchomość gałek ocznych są prawidłowe. Poza tym ból nie pojawia się w czasie ruchów gałki ocznej.

W postaci zaprzegrodowej do ww. objawów dołączają:

  • ból przy próbie wykonania ruchu gałką oczną
  • upośledzenie ruchomości gałki ocznej, spowodowane obrzękiem
  • wytrzeszcz
  • obniżenie ostrości wzroku (mogą wystąpić także podwójne widzenie lub mroczki przed oczami)
  • brak reakcji źrenic na światło

Objawami towarzyszącymi są gorączka i złe samopoczucie.

SPRAWDŹ >> O czym świadczy BÓL OCZU? Przyczyny bólu oczu

Ważne

Zapalenie oczodołu może doprowadzić nawet do śmierci!

Zapalenie zaprzegrodowe oczodołu jest bardzo poważnym schorzeniem i może prowadzić nie tylko do utraty wzroku (3-11 proc. pacjentów), lecz także do zapalenia opon mózgowych, ropnia mózgu i zakrzepicy zatoki jamistej. Z powodu zakażenia tkanek znajdujących się wewnątrz oczodołu umiera 1-2 proc. pacjentów.

Z kolei mukormykoza objawia się:

  • obrzękiem twarzy
  • jednostronnym wytrzeszczem
  • obniżeniem ostrości wzroku lub ślepotą,
  • nieprawidłową reakcja źrenic na światło
  • oftalmoplegią (zniesieniem czynności mięśni gałki ocznej)
  • opadnięciem powieki zajętego oczodołu
  • zaburzeniami czucia ruchu gałek ocznych

Charakterystyczne dla tego schorzenia jest tworzenie się czarnych strupów na skórze powiek, podniebieniu i małżowinach nosa.

Natomiast w przypadku promienicy pojawiają się ból okolicy okołooczodołowej, wytrzeszcz oraz obniżenie ostrości wzroku.

Zapalenie oczodołu - diagnoza

  • zapalenie przedprzegrodowe - gdy wiadomo, że przyczyną stanu zapalnego jest uraz lub ukąszeniem owada, diagnozę można postawić tylko na podstawie badania okulistycznego (m.in. badania ostrości wzroku, ruchomości gałki ocznej i dna oka). Gdy przyczyna choroby nie jest znana, należy wykonać tomografię komputerową oczodołu i zatok oraz punkcję lędźwiową
  • zapaleniu jamy oczodołu - wykonuje się tomografię komputerową zatok i okolicy oczodołowej. W związku z tym, że w większości (90 proc.) przypadków choroba jest wynikiem infekcji szerzącej się od strony zatok, konieczna jest konsultacja laryngologiczna.
  • mukormykoza oczodołowa - diagnozę stawia się na podstawie wyników badania histopatologicznego zakażonych tkanek oraz badań obrazowych (najczęściej tomografii komputerowej oczodołu)
  • promienica oczodołowa - rozpoznanie ustala się na podstawie biopsji

Zapalenie oczodołu - leczenie

  • zapalenie przedprzegrodowe – stosuje się antybiotyki przeciwko bakteriom Gram-dodatnim. Jeśli do objawów zakażenia dołączają objawy ogólnoustrojowe, wskazujące na ryzyko wystąpienia bakteriemii i zapalenia opon mózgowych, konieczna jest hospitalizacja. Jeżeli zapalenie przedprzegrodowe prowadzi do wytworzenia ropnia, konieczne może być odprowadzenie ropnej wydzieliny
  • zapalenie jamy oczodołu – dzieciom podaje się antybiotyki przeciwko bakteriom Gram-dodatnim (u najmłodszych zapalenie wywołuje zwykle jeden rodzaj patogenu), a dorosłym antybiotyki (pozajelitowo) o szerokim zakresie działania (u nich stan zapalny wywołuje wiele różnych bakterii). Gdy leczenie jest nieskuteczne, zaleca się chirurgiczny drenaż zatok przynosowych
  • mukormykoza – konieczny jest zabieg chirurgiczny, by wyciąć zajęte przez stan zapalny tkanki. Ponadto podaje się amfoterycynę B. Podobnie w przypadku promienicy

Bibliografia:

1.Felbel-Tyszkowska M., Zapalenie tkanek miękkich oczodołu, „Przegląd Okulistyczny” 2012, nr 2 (46)
2.Zborowska-Skrobanek J., Misiuk-Hojło M., Zakażenia tkanek oczodołu – problem interdyscyplinarny okulistów, laryngologów i chirurgów szczękowo−twarzowych, „Dental and Medical Problems” 2007, nr 3

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE