Krokosz barwierski (szafran łąkowy) - właściwości i zastosowanie

2019-11-05 12:28 Karolina Nowak

Krokosz barwierski (Carthamus tinctorius L.) nazywany bywa często szafranem łąkowym. Kwiaty krokosza barwierskiego wykorzystywane są do sporządzania leczniczego naparu, a z nasion produkuje się olej. Szafran łąkowy wykorzystuje się także jako przyprawę - ze względu na cenę bywa zamiennikiem prawdziwego szafranu. Dzięki swoim właściwościom krokosz barwierski swoje zastosowanie znalazł również w kosmetyce.

Spis treści:

  1. Olej z krokosza barwierskiego - właściwości
  2. Krokosz barwierski - przeciwwskazania
  3. Napar z krokosza barwierskiego - działanie
  4. Krokosz barwierski - jak stosować?
  5. Krokosz barwierski jako kosmetyk

Krokosz barwierski (Carthamus tinctorius L.), to jednoroczna roślina wywodząca się z rodziny astrowatych - kuzyn bardzo popularnego i wszystkim znanego ostu. Miejsce pochodzenia krokosza to południowa Azja, ale współcześnie jest on uprawiany także w innych regionach świata.

Krokosz barwierski zwany szafranem łąkowym, wykorzystywany był jako tańszy zamiennik prawdziwego szafranu - luksusowej i bardzo drogiej przyprawy, na którą nie każdy mógł sobie pozwolić. Wszystko dzięki temu, że podobnie jak szafran, ekstrakt z kwiatów krokosza barwierskiego posiada charakterystyczną czerwoną barwę. Dawniej ekstrakt ten wykorzystywano do celów kulinarnych, a także do barwienia tkanin oraz w celach kosmetycznych (np. do wyrobu szminek).

Surowcem leczniczym wykorzystywanym w ziołolecznictwie są zarówno jego kwiaty, jak i nasiona. Kwiaty wykorzystuje do sporządzania naparu, a z nasion produkuje się olej. Jest on tłoczony na zimno, dzięki czemu zachowuje wszystkie substancje prozdrowotne, w które tak bogaty jest krokosz barwierski.

Nasiona krokosza i olej z nich pozyskiwany, zawierają duże stężenie witaminy E (tzw. witaminy młodości), a także witaminę A, kwas linolowy i linolenowy, oraz sterole roślinne, czyli tzw. fitosterole.
W kwiatach krokosza barwierskiego znajdują się kartamina - naturalny barwnik należący do flawonoidów, glikozydy kwercetyny oraz glikozydy luteoliny, również witamina E, oraz alkohole trójterpenowe.

Olej z krokosza barwierskiego - właściwości

Najważniejsze właściwości lecznicze, jakie posiada olej, wynikają z wysokiej zawartości, tak ważnych w diecie człowieka - nienasyconych kwasów tłuszczowych. W jakim celu stosuje się olej z krokosza?

Obniża on poziom glukozy we krwi - dzięki temu polecany jest osobom, które chorują na cukrzycę lub zmagają się ze stanem przedcukrzycowym.

Działa napotnie - obniża temperaturę ciała w stanach podgorączkowych.

Reguluje wypróżnienia, zapobiegając tym samym zaparciom (w większych dawkach może jednak powodować rozwolnienie).

Stosowany jest w profilaktyce i leczeniu chorób układu krążenia - regularne spożywanie oleju z krokosza pozwala na zmniejszenie poziomu tzw. "złego" cholesterolu w organizmie. Dzięki temu obniża się ryzyko wystąpienia miażdżycy, udaru mózgu czy zawału serca. Zmniejsza się także ciśnienie krwi, wzmacnia naczynia krwionośne.

Działa wykrztuśnie – zmniejsza gęstość flegmy zalegającej w drogach oddechowych i ułatwia jej odkrztuszenie. Polecany jest zwłaszcza w leczeniu infekcji górnych dróg oddechowych. Można stosować go również przy infekcjach, w celu podniesienia odporności.

Wykazuje działanie moczopędnie.

Olej z krokosza wpływa na produkcję prostaglandyn, dzięki czemu wpływa na złagodzenie bólów menstruacyjnych i niepożądanych objawów menopauzy.

Działa antyoksydacyjnie – hamuje działanie wolnych rodników, opóźnia starzenie się skóry, przeciwdziała także szkodliwym skutkom promieniowania ultrafioletowego.

Działa przeciwzmarszczkowo – przywraca skórze jędrność i sprężystość, nawilża ją, spłyca zmarszczki.

Łagodzi podrażnienia – może być stosowany w leczeniu stanów zapalnych skóry, do irygacji pochwy, a nawet wlewów doodbytniczych.

Odżywia skórę głowy, poprawia kondycję włosów, przyspiesza ich wzrost.

Stanowi idealny nośnik dla witaminy D.

Krokosz barwierski - przeciwwskazania

Ekstrakty i napary z kwiatów krokosza niewskazane są w okresie ciąży, karmienia piersią, a także w czasie starań o dziecko. Działają one silnie rozkurczowo na mięśnie macicy, mogą tym samym wywołać poronienie lub przedwczesny poród. Bezpiecznie stosować w tej sytuacji można jedynie olej z krokosza.

Napar z krokosza barwierskiego - działanie

Napar z kwiatów krokosza polecany jest przede wszystkim kobietom, ze względu na pozytywny wpływ na żeński układ rozrodczy - pity regularnie może zmniejszać dolegliwości bólowe towarzyszące miesiączkowaniu.

Napar poza tym, podobnie jak i olej, wzmacnia naczynia krwionośne, obniża ciśnienia krwi i zapobiega powstawaniu zakrzepów żylnych (przeciwdziała powstawaniu tzw. żylaków), a także, co równie istotne, wykazuje działanie uspokajające.

Krokosz barwierski - jak stosować?

Napar z krokosza - 1 łyżeczkę suszonych płatków należy zalać szklanką wrzącej wody, przykryć i odstawić na 15 minut, po tym czasie odcedzić. Napar w celach leczniczych lub profilaktycznie można pić 2-3 razy dziennie.

Olej z krokosza - doustnie przyjmować powinno się 15 ml dwa razy dziennie - w większych ilościach może mieć on działanie przeczyszczające. Olej ma neutralny smak, więc można dodawać go do różnych potraw (jednak nie jest on odpowiedni do smażenia). 

W wielu krajach, zwłaszcza azjatyckich jest on spożywany po prostu jako dodatek do sałatek. 
Oleju można używać również zewnętrznie - do nacierania skóry czy olejowania włosów.

Krokosz barwierski jako kosmetyk

Olej z krokosza barwierskiego jest składnikiem wielu dostępnych na rynku preparatów kosmetycznych, zwłaszcza tych przeznaczonych do stosowania przeciwko rozstępom

Sam olej także może być używany jako kosmetyk, np. do smarowania ciała, zamiast tradycyjnego balsamu. Sprawi on, że skóra stanie się bardziej elastyczna, a blizny i zmarszczki będą mniej widoczne.

Preparat polecany jest także osobom ze skórą tłustą, skórą mieszaną, a nawet skłonną do trądziku.

Sprawdź, jak uprawiać krokosza barwierskiego

O autorze
Karolina Nowak
Karolina Nowak
Z wykształcenia technik farmaceutyczny. Aktualnie zawodowo spełnia się pracując w aptece. Empatyczna, wrażliwa i lubiąca kontakt z drugim człowiekiem. Prywatnie miłośniczka dobrej książki.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Zukowska
|

Nigdy wczesniej nie slyszalam o tej roslinie, ale z checia ja wyprobuje przy pierwszej lepszej wizycie w zielararskim sklepie :P