Osteoporoza starcza - rozpoznanie, leczenie, profilaktyka

Osteoporoza starcza (inwolucyjna) jest efektem zachodzących z wiekiem zmian w metabolizmie kości, które prowadzą do ich osłabienia, zwiększając podatność na złamania. A te w podeszłym wieku mogą być naprawdę groźne. Sprawdź komu grozi osteoporoza starcza i jak jej zapobiegać.

Spis treści

  1. Osteoporoza - rodzaje
  2. Rozpoznanie osteoporozy
  3. Osteoporoza - czynniki ryzyka złamań osteoporotycznych
  4. Osteoporoza starcza - leczenie, profilaktyka

Osteoporoza starcza jest chorobą metaboliczną kości, występującą w podeszłym wieku. Objawia się złamaniami kości wynikającymi ze zmniejszonej masy kostnej oraz zaburzeniami architektury przestrzennej tkanki kostnej. Osteoporoza występuje powszechnie u osób w podeszłym wieku. Choruje na nią co 3 kobieta po menopauzie. U mężczyzn ryzyko wystąpienia złamań jest niższe niż u kobiet, na co mają wpływ różnice w gospodarce hormonalnej.

Osteoporoza - rodzaje

  • osteoporoza pomenopauzalna - na ten typ choroby cierpią kobiety po 50 roku życia. Jej główną przyczyną jest niedobór estrogenów; postępuje dynamicznie i cechuje się dużą utratą masy kostnej; do złamań dochodzi najczęściej w okolicach kości promieniowej

  • osteoporoza starcza - dotyka kobiety i mężczyzn w podeszłym wieku, zanik masy kostnej jest wolniejszy, a złamania dotyczą głównie kręgów i biodra

  • osteoporoza wtórna - około 20% wszystkich przypadków choroby, może być spowodowana wcześniejszym przyjmowaniem leków i chorobami, dotyczy osób w każdym wieku niezależnie od płci

Rozpoznanie osteoporozy

  • Kalkulator FRAX

Algorytmy FRAX podają dziesięcioletnie ryzyko złamania. Dzięki temu można się dowiedzieć, jakie jest ryzyko złamania szyjki kości udowej, złamanie kręgosłupa, przedramienia lub kości ramiennej.

Osteoporozę można rozpoznać jeśli w badaniu densymetrycznym wskaźnik T jest mniejszy od 2,5. Należy jednak pamiętać, że badanie to nie powinno decydować o rozpoczęciu leczenia, ponieważ wiele złamań osteoporotycznych zachodzi przy prawidłowych wartościach wskaźnika T lub na granicy normy.

Tomografia, rezonans nie są niezbędne do rozpoznania osteoporozy jednak bywają pomocne w ustaleniu szczegółów przed planowanymi zabiegami.

Osteoporoza - czynniki ryzyka złamań osteoporotycznych

Osteoporoza starcza - leczenie, profilaktyka

Leczenie osteoporozy polega na wyeliminowaniu czynników ryzyka jak i zwiększeniu wytrzymałości kości na złamanie.

  • Suplementacja

witaminy D - cholekalcyferol lub jego pochodne, przyjmowane raz dziennie, w okresie letnim należy zmniejszyć dawkę o połowę

Czytaj też: Suplementy diety: jak skutecznie i bezpiecznie je przyjmować?

Uwaga na przedawkowanie!

Witamina D należy do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach i w przypadku jej nadmiaru może magazynować się w organizmie
wapnia - zaleca się przyjmowanie preparatów z węglanem wapnia podczas posiłków. Przy nadmiernej suplementacji występuje ryzyko hiperkalcemii, dlatego należy zażywać wapń zgodnie z zaleceniami lekarza.

  • Dieta

Ważne, aby stosować dietę bogatą w wapń, który jest niezbędnym elementem budowy kości. Białko również jest istotnym elementem diety jednak należy unikać jego nadmiaru ponieważ zwiększa wydalanie wapnia z organizmu.

Czytaj też: DIETA na mocne KOŚCI - tygodniowy jadłospis

Jak zwiększa wchłanianie wapnia?

  • zachowanie korzystnego stosunku wapnia do fosforu w przyjmowanych pokarmach
  • odpowiednio duże spożycie witaminy D
  • prawidłowa praca przewodu pokarmowego oraz wydzielanie odpowiednich ilości kwasu żołądkowego

Co sprawia, że wchłaniamy mniej wapnia?

  • nieprawidłowa proporcja zawartości wapnia do fosforu w diecie
  • niewystarczające spożycie witaminy D
  • obecność szczawianów w diecie
  • nadmierne spożycie alkoholu, kofeiny
  • zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego

  • Fosfor

Zbyt duża ilość fosforu w diecie utrudnia wchłanianie wapnia w układzie pokarmowym. Ważne jest, aby stosunek molowy wapnia do fosforu wynosił 1:1 w przypadku osób dorosłych i 1,2:1 u dzieci.

Każda filiżanka kawy powoduje utratę około 5 mg wapnia, dlatego nie należy z nią przesadzać, szczególnie w starszym wieku. Warto dodawać do niej mleka, aby uzupełnić straty.

  • Leki zmniejszające ryzyko złamań kości

- bidfosfoniany - wykazują działanie zmniejszające tempo utraty tkanki kostnej, można przyjmować je w postaci tabletek lub zastrzyków

- renelinian strontu - zmniejsza resorpcje i zwiększa odbudowę kości

- raloksyfen - zmniejsza ilość złamań kręgów, jednak nie zanotowano wpływu na inne kości

- denozumab - lek biologiczny o korzystnym profilu metabolicznym, ma wpływ na zmniejszenie liczby złamań kości (szyjki kości udowej, kręgów)

- teryparatyd – zwiększa stężenie wapnia we krwi oraz pobudza odbudowę kości

  • Palenie tytoniu

Palenie przyspiesza rozwój osteoporozy. U osób palących zwiększa się stężenie toksycznych substancji, maleje natomiast stężenie wapnia. Jest on gorzej wchłaniany, w wyniku czego kości stają się bardziej podatne na złamania.

  • Aktywność fizyczna

Regularny trening fizyczny poprawia funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego, wydolność tlenową, przeciwdziała negatywnym zmianom w układzie ruchu. Systematyczna aktywność fizyczna przyczynia się do zmniejszenia dolegliwości bólowych w chorobach układu kostnego.

Regularne ćwiczenia są niedrogim i dostępnym dla każdego lekarstwem. Należy jednak pamiętać, aby lekarz zalecił odpowiednią aktywność dla danego pacjenta i wskazał ćwiczenia, których nie należy wykonywać z określonymi schorzeniami.

Bibliografia:

  1. E. Czerwiński - Osteoporoza. Problem interdyscyplinarny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL
  2. A. Marchewka, Z. Dąbrowski, J. Żołądź - Fizjologia starzenia się, Wydawnictwo Naukowe PWN
  3. https://www.nejm.org/medical-research/osteoporosis
O autorze
Natalia Młyńska
Natalia Młyńska
Studentka kierunku lekarskiego na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi. Jej największą pasją jest medycyna. Uwielbia też sport, głównie bieganie i taniec. Chciałaby swoich przyszłych pacjentów leczyć tak, aby widzieć w nich człowieka, nie tylko chorobę.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE