KWASICA MLECZANOWA - przyczyny, objawy i leczenie

2017-07-18 15:00 Monika Majewska

Kwasica mleczanowa to zaburzenie metaboliczne, które jest wynikiem nadmiernego gromadzenia się mleczanów w organizmie. Kwasica mleczanowa może wystąpić m.in. u osób chorych na cukrzycę, choć zdarza się to bardzo rzadko. Jeśli jednak dojdzie do jej rozwoju u diabetyka, stanowi ona bardzo duże zagrożenie dla jego życia, gdyż śmiertelność sięga wówczas nawet 50 proc. Jakie są przyczyny i objawy kwasicy mleczanowej? Na czym polega leczenie?

Kwasica mleczanowa to stan zwiększonej kwasowości krwi (gdy pH krwi spada poniżej wartości 7,30), który jest wynikiem nagromadzenia kwasu mlekowego we krwi powyżej normy, czyli powyżej 5 mmol/l. Kwas mlekowy to związek powstający w mięśniach podczas ich pracy, a konkretnie w procesie tzw. beztlenowej glikolizy, czyli spalania glukozy, która jest głównym źródłem energii dla pracujących mięśni, w warunkach niedoboru tlenu.

Kwasica mleczanowa - przyczyny

Kwasica mleczanowa najczęściej jest wynikiem ciężkiego niedotlenienia tkanek (typ A kwasicy mleczanowej), do którego może dojść w przebiegu

Typ A kwasicy mleczanowej może się rozwinąć także u osób, które straciły dużą ilość krwi, np. w wyniku urazu bądź zaostrzenia choroby (np. pękniętego tętniaka aorty lub innych dużych naczyń), a także u chorych z ciężką niedokrwistością.

Typ B kwasicy mleczanowej występuje z innych przyczyn niż niedotlenienie. Może do niej dojść w wyniku zatrucia alkoholem etylowym, metylowym, glikolem, dużymi dawkami salicylanów, cyjankami, tlenkiem węgla. Występuje także u pacjentów zmagających się z niewydolnością wątroby czy chorobami rozrostowymi.

Na ten typ kwasicy mleczowej narażone są także osoby chore na cukrzycę. Kwasica mleczanowa rzadko występuje u diabetyków. Jeśli jednak dojdzie do jej rozwoju, charakteryzuje się znacznie większą śmiertelnością (sięgającą nawet 50 proc.) niż w kwasica ketonowa, która jest częstym powikłaniem cukrzycy. Kwasica mleczanowa w przebiegu cukrzycy zwykle jest skutkiem ubocznym przyjmowania metforminy lub biguanidy (leków przeciwcukrzucowych), w warunkach nieprzestrzegania przeciwwskazań (m.in. niewydolność nerek, miażdżyca).

Kwasica mleczanowa - objawy

Jeśli nie zostanie podjęte odpowiednie leczenie, może dojść do rozwoju tzw. śpiączki mleczanowej.

Kwasica mleczanowa - diagnoza

W przypadku podejrzenia kwasicy mleczanowej przeprowadza się badania krwi. Stwierdza się obniżenie pH krwi (< 7,30), zwiększenie stężenia mleczanów w osoczu (> 5 mmol/l), lukę anionową (różnica między stężeniem sodu a sumą stężeń chloru i wodorowęglanów: > 16 mmol/l), obniżone stężenie wodorowęglanów (< 10 mmol/l) i zwiększenie stężenia potasu. Nie zmienia się za to stężenie sodu i glukozy we krwi (choć w niektórych przypadkach glikemia może być umiarkowanie podwyższona).

Jeśli podejrzewa się, że przyczyną kwasicy może być metformina, należy oznaczyć w surowicy także stężenie kreatyniny.

Kwasica mleczanowa - leczenie

Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego leczenie kwasicy mleczanowej obejmuje:

  • przeciwdziałanie wstrząsowi, poprzez wyrównanie stanu odwodnienia i hipowolemii (zmniejszenie objętości krwi krążącej), umiarkowane podawanie leków obkurczających naczynia obwodowe;
  • przeciwdziałanie hipoksemii (niedobór tlenu we krwi) i hipoksji (niedobór tlenu w tkankach) poprzez podaż tlenu i ewentualnie wspomaganie oddychania;
  • przeciwdziałanie nadmiernemu powstawaniu kwasu mlekowego poprzez wlew glukozy i insuliny pod kontrolą glikemii;
  • alkalizacja, czyli zobojętnienie kwaśnego pH krwi, za pomocą wodorowęglanu sodu (podaje się go dożylnie);
  • w uzasadnionych przypadkach konieczne jest leczenie nerkozastępcze - hemodializa (w celu usunięcie kwasu mlekowego, a tym samym wyrównania równowagi kwasowo-zasadowej i zaburzeń elektrolitowych);

Poza tym w przypadku niedociśnienia (hipotensji) pacjentowi podaje się aminy katecholowe (adrenalina, noradrenalina, dobutamina). Jeśli lekarz zdiagnozuje zatorowość, oprócz leków przeciwkrzepliwych może rozważyć leczenie trombolityczne. W przypadku dużej utraty krwi lub niedokrwistość stosuje się preparaty krwiozastępcze bądź przetaczanie krwi.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie! Z kodem rabatowym: "wiosna" tylko 2,50 zł za 96 stron porad o zdrowiu! Dodatkowo otrzymasz dostęp do numerów archiwalnych. W nr 4/2020 „Zdrowia m.in.: poradnik alergika, choroby zakaźne pod lupą, „młody” zawał serca, mity o recyklingu.

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 4/2020

Materiał partnerski

KOMENTARZE