HIPERNATREMIA (nadmiar sodu): przyczyny, objawy i leczenie

2018-07-05 11:50 Monika Majewska

Hipernatremia oznacza nadmiar sodu w organizmie. Jest to niebezpieczny stan, który może doprowadzić do nadciśnienia tętniczego, a nawet do zaburzeń pracy serca. Są to schorzenia, które, nieleczone, zagrażają życiu. Jakie są przyczyny i objawy hipernatremii? Na czym polega jej leczenie?

Hipernatremia to zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, którego istotą jest nadmiar sodu w organizmie. Można o nim mówić, gdy poziom tego pierwiastka we krwi przekracza 145 mmol/l.

Sód jest bardzo ważnym pierwiastkiem dla organizmu. Wraz z innymi elektrolitami - potasem i chlorem - odpowiada za utrzymanie jego równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej.

Ponadto sód wraz z potasem utrzymuje właściwe ciśnienie osmotyczne krwi oraz chroni przed utratą wody z organizmu. W przypadku jego nadmiaru dochodzi do rozwoju nadciśnienia tętniczego oraz zaburzeń pracy serca.

Spis treści:

  1. Hipernatremia (nadmiar sodu) - przyczyny
  2. Hipernatremia (nadmiar sodu) - objawy
  3. Hipernatremia (nadmiar sodu) - skutki
  4. Hipernatremia (nadmiar sodu) - leczenie

Hipernatremia (nadmiar sodu) - przyczyny

Do hipernatremii może dojść w wyniku utraty czystej wody przez organizm, m.in. w przebiegu gorączki, biegunki, wymiotów i hiperglikemii, a także w stanach wzmożonego katabolizmu i nadczynności tarczyc.

Do utraty wody może dojść również w wyniku obecności w organizmie mannitolu czy mocznika, które zwiększają tzw. diurezę osmotyczną (wydalanie dużych ilości moczu).

Hipernatremia może być związana także z niedoborem wazopresyny - hormonu produkowanego przez podwzgórze (część ośrodkowego układu nerwowego). Odpowiada on za prawidłową gospodarkę wodną organizmu, tzn. zatrzymuje wodę i sód w ustroju, dzięki czemu poziom nawodnienia organizmu jest prawidłowy.

Jednak najczęstszą przyczyną nadmiaru sodu w organizmie są błędy dietetyczne - spożywanie żywności bogatej w produkty zawierające znaczną ilość soli (wędliny, wędzone ryby i mięsa, żółte sery, czipsy, słone orzeszki, paluszki, zupy w proszku, dania instant z glutaminianem sodu) i niedostateczne przyjmowaniem płynów, co dotyczy szczególnie małych dzieci, osób starszych, nieprzytomnych.

Hipernatremia może rozwinąć się również w przebiegu moczówki prostej i polekowej (m.in. waptany, sole litu). Przyczynami nadmiaru sodu w organizmie mogą być także defekty w zagęszczaniu moczu (przewlekłe cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, dieta ubogobiałkowa)

Hipernatremia może być także wynikiem nadmiernej podaży hipertonicznych roztworów NaCl, wodorowęglanu sodowego czy mineralokortykoidów (do tego typu hipernatremii dochodzi najczęściej w warunkach szpitalnych).

Hipernatremia (nadmiar sodu) - objawy

Objawy hipernatremii zależą od tego, jak szybko i w jakich ilościach doszło do podwyższenia poziomu sodu. Jeśli przyczyną hipernatremii jest utrata wody przez organizm, dominują objawy związane są z odwodnieniem:

W najcięższym przypadku może dojść do śpiączki i śmierci.

Natomiast w hipernatremii, która jest wynikiem przewodnienia, dominują objawy, takie jak:

  • przepełnienie żył szyjnych
  • zastój płucny
  • obrzęki i przesięk
Ważne

Ile soli w diecie?

Według Światowej Organizacji Zdrowia dzienna dawka soli nie powinna przekraczać 5 g (jedna płaska łyżeczka). Z kolei według zaleceń dietetycznych w USA, górny limit spożycia soli w diecie wynosi 2,300 mg na dzień. Niestety, z badań Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego wynika, że przeciętny Polak spożywa dziennie aż 7,6 g soli!

Hipernatremia (nadmiar sodu) - skutki

Skutkiem hipernatremii są nie tylko nadciśnienie tętnicze i zaburzenia pracy serca. Nadmiar sodu w diecie może doprowadzić również do  powstania kamieni nerkowych, gdyż nadmiar sodu w diecie powoduje zwiększenie wydalania wapnia z moczem, co jest przyczyną tego schorzenia.

Naukowcy przekonują, że nadmiar sodu zwiększa ryzyka rozwoju raka żołądka, ponieważ sól może uszkadzać błonę śluzową żołądka i zapoczątkować powstawanie komórek rakowych. Nadmiar sodu może doprowadzić także do udaru mózgu.

Hipernatremia (nadmiar sodu) - leczenie

Leczenie hipernatremii będącej wynikiem odwodnienia polega na podawaniu płynów nawadniających z małą zawartością sodu. Lekarz może także podjąć decyzję o włączeniu leków odwadniających w celu zwiększenia utraty sodu przez nerki.

Hipernatremię, której przyczyną jest przewodnienie, najlepiej leczy się nerkozastępczo, czyli hemodializą, która polega na usuwaniu produktów przemiany materii i wody lub leków oraz toksyn z krwi. Leczenie hipernatremii w przebiegu moczówki powinno być przyczynowe.

Ważna jest także dieta niskosodowa, która zapobiega chorobom układu krążenia, w tym nadciśnieniu tętniczemu. Osobom zmagającym się z hipermatremią polecana jest także dieta DASH, ponieważ pozwala obniżyć ciśnienie krwi.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
amerykański naukowiec
|

O ile się nie mylę, to Amerykanie podają zalecane spożycie SODU, a nie soli, co w przeliczeniu (5:2.5=2~2.3) daje zbliżoną, a może nawet wyższą dawkę soli dziennie. A więc nieprawdą jest, że amerykańscy naukowcy (a tak BTW to kto dokładnie?) są bardziej restrykcyjni.