Uzależnienie od pornografii: jak je rozpoznać? Leczenie uzależnienia od pornografii

2018-11-05 13:56 Anna Sierant

Uzależnienie od pornografii, mimo że często jest bagatelizowane, ma być jednym z najgroźniejszych uzależnień współczesnego człowieka – w końcu coraz więcej osób korzysta z łatwego dostępu do treści pornograficznych. Czy jednak fakt oglądania zdjęć i filmów o charakterze erotycznym jest równoznaczny z uzależnieniem od pornografii? Jak ono przebiega i w jaki sposób można je wyleczyć?

Uzależnienie od pornografii to w ostatnich latach często podnoszona kwestia. Jak wynika z raportu firmy badawczej Gemius przeprowadzonego w 2016 roku, na "strony o tematyce erotycznej" trafia aż 11,5 miliona Polaków, co stanowi 45,9 procent użytkowników internetu. Z kolei dane działającego przy Ministerstwie Zdrowia Instytutu Profilaktyki Zintegrowanej wskazują, że pornografię ogląda 66 procent gimnazjalistów i 20 procent gimnazjalistek. Z tej grupy 95 procent chłopców i 81 procent dziewczynek treści erotycznych szuka "w sieci". To właśnie internet przyczynił się do powszechności tego zjawiska – jeszcze 20 lat temu, by mieć dostęp do pornografii, trzeba było pójść do kiosku po gazetę lub wypożyczyć kasetę z filmem, co dla wielu wiązało się ze zbyt dużą dawką wstydu. Dziś dostęp do pornografii jest powszechny i w dużej części bezpłatny. Droga do uzależnienia od pornografii wydaje się więc nie taka trudna.

Uzależnienie od pornografii – jak je rozpoznać?

Tymczasem sprawa jest bardziej skomplikowana. O ile bowiem istnieje taka jednostka chorobowa jak seksoholizm, o tyle nie istnieje żadna medyczna definicja uzależnienia od pornografii – pornografia jest, obok natręctw seksualnych i kompulsywnej masturbacji – jednym z elementów seksoholizmu. Mimo to psychologowie starają się zakreślić granicę pomiędzy oglądaniem pornografii po prostu dla przyjemności a spowodowanym nią uzależnieniem.

Treści pornograficzne ogląda co najmniej raz w tygodniu 80 procent mężczyzn i 20 procent kobiet w wieku 18-30 lat.

Oglądanie pornografii nie powinno budzić niepokoju, jeśli stanowi uzupełnienie życia seksualnego, formę zabawy czy nawet inspiracji do wykorzystywania oglądanych treści z partnerem/partnerką w realnej rzeczywistości. Z uzależnieniem od pornografii mamy do czynienia, jeśli zaczyna ono utrudniać codzienne funkcjonowanie: kontakty ze znajomymi, rodziną, a przede wszystkim partnerem – gdy wolimy spędzać czas na oglądaniu pornografii w internecie niż uprawianiu seksu z ukochaną osobą, a także, gdy za wszelką cenę – wbrew woli partnera – nalegamy, by przenieść treść obejrzanych filmów do swojego życia erotycznego. Problem powstaje również, kiedy bez pornografii nie jesteśmy w stanie uzyskać podniecenia, gdy masturbacja w trakcie oglądania filmów staje się nie tylko sposobem rozładowania napięcia seksualnego, ale i emocjonalnego. Oglądanie materiałów pornograficznych nigdy nie będzie w tej kwestii skuteczne, a ciągły niedosyt doprowadzi do odczuwania wewnętrznego przymusu oglądania treści erotycznych w ciągu dnia, w pracy. Objawy uzależnienia od pornografii nie tylko mogą doprowadzić do problemów w życiu zawodowym (z przytoczonego wyżej badania Gemius wynika również, że porno w pracy ogląda 791 tysięcy internautów) – ale przede wszystkim w życiu prywatnym, czego ogromne konsekwencje odczuwa osoba, z którą uzależniony jest w związku. W przypadku singli uzależnienie od pornografii skutecznie utrudnia znalezienie "drugiej połówki".

Etapy uzależnienia od pornografii

Psycholog Victor Cline z Uniwersytetu w Utah dokonał podziału uzależnienia od pornografii na cztery stopnie – od najmniej groźnego do tego o największym nasileniu1:

1. Faza poszukiwania przyjemności - rozpoczęcie przeglądania materiałów erotycznych i powrót do nich po to, by osiągnąć podniecenie seksualne. W tej fazie głównymi motywami osoby oglądającej pornografię są: chęć eksperymentowania, przeżycia nowych doznań, zaspokojenia nudy.

2. Faza odurzenia przyjemnością - nasilenie potrzeby oglądania materiałów pornograficznych, również tych, które zawierają treści drastyczne i dewiacyjne. Wzrasta bowiem tolerancja zarówno na bodźce, jak i niestandardowe zachowania seksualne.

Pornografię najczęściej oglądamy w domu, ale już ponad 5 milionów Polaków odtwarza treści pornograficzne na urządzeniach mobilnych: telefonach i tabletach.

3. Faza stanu przyjemności jako celu nadrzędnego - uniewrażliwienie na materiały, które początkowo wydawały się szokujące – na tym etapie są one nie tylko akceptowalne, ale i pożądane. Pojawiają się mechanizmy obronne – zaprzeczanie, racjonalizacja, mające służyć osobie uzależnionej od pornografii do przekonania samej siebie, że nie ma problemu.

4. Faza stanu odurzenia przyjemnością jako normy - zwiększona chęć wypróbowywania obejrzanych treści pornograficznych w swoim życiu seksualnym. Osoba uzależniona od pornografii zamyka się w kręgu przyjemność-przykrość. Wykonywane działania seksualne związane z pornografią przynoszą przyjemność, to, co nie jest z nimi związane, należy do sfery przykrości. Inne obszary działalności danej osoby stają się mniej ważne, pozostają jakby poza jej świadomością.

Uzależnienie od pornografii – co na to nauka?

Badania nad oglądaniem pornografii i ich wpływem na odbiorców tego typu treści prowadzi się od wielu lat. Wynika z nich m. in., że uzależnienie od pornografii działa na mózg tak samo, jak... kokaina. Dr Valerie Voon z Uniwersytetu Cambridge przeprowadziła badanie2 na 19 mężczyznach uzależnionych od seksu, którzy już od wczesnego wieku oglądali pornografię – chciała sprawdzić, jak ich mózg reaguje na prezentowane treści. Okazało się, że szczególnie silne reakcje zaobserwowano w trzech miejscach: brzusznej części prążkowia, ciele migdałowatym i przednim zakręcie kory obręczy. Brzuszna część prążkowia jest powiązana z karaniem i nagradzaniem, przedni zakręt kory obręczy – z samą nagrodą, natomiast ciało migdałowate ulega aktywacji także wtedy, gdy sięgamy po kokainę i heroinę. Badaczka stanowczo jednak podkreśliła, że w żaden sposób nie można porównywać uzależnienia od seksu i od narkotyków – to pierwsze należy do uzależnień behawioralnych, czyli niezwiązanych z przyjmowaniem substancji psychoaktywnych, a tymi właśnie są narkotyki. Są to więc różne uzależnienia, choć mózg podobnie reaguje na czynnik będący ich źródłem.

Najmniej liczną grupę Polaków oglądających pornografię w internecie stanowią osoby w wieku 55+.

Odkryto również, że samo przekonanie o własnym uzależnieniu od pornografii bardzo negatywnie wpływa na psychikę osoby ją oglądającej, jest dla niej źródłem bólu. Z kolei naukowcy z Case Western Reserve University, Bowling Green State University i Youngstown State University dowiedli3, badając ponad 636 studentów, że w przypadku pornografii nie sam fakt jej oglądania, a poczucie uzależnienia wpływa na wyższy poziom lęku i gniewu wśród osób młodych. Osoby, które postrzegały siebie jako uzależnione od pornografii, a jednocześnie religijne, miały większe poczucie winy i odczuwały wyższy poziom stresu w związku z tym faktem niż osoby twierdzące, że są uzależnione, ale niereligijne. W badaniu włączono do analizy poziom neurotyczności, poziom deklarowanej samokontroli, płeć i tendencje do pozytywnej autoprezentacji u danej osoby.

Warto wiedzieć

Leczenie uzależnienia od pornografii

Osoby uzależnione od pornografii najczęściej szukają pomocy podczas terapii – indywidualnej bądź grupowej. Warto dodać, że nierzadko samo oglądanie pornografii nie jest przyczyną samą w sobie, a wynika z napięcia emocjonalnego, spowodowanego tłumieniem w sobie strachu, smutku, słabości, które uzależniony próbuje rozładować poprzez pornografię. W leczeniu uzależnienia bardzo ważne jest wsparcie partnera/partnerki. Terapie w wielu przypadkach są skuteczne, ich sukces zależy przede wszystkim od samego pacjenta.

Źródła:

1. Dostęp do informacji na stronie: https://pl.scribd.com/document/38709763/Victor-Cline-s-Study-About-Pornography-in-Adults-and-Children

2. Dostęp do badań na stronie: http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0102419

3. Dostęp do badań na stronie: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24519108

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019
KOMENTARZE
A.S.
|

Witam. Mój partner dziwnie się zachowuje. Kiedy poznaliśmy się pozwalał mi ubierać sukienki i bluzki z odsloniętymi plecami. Dziś ( po pół roku znajomosci) robi fochy na wszystko co odsłania kawałek ciała. Mam wrażenie, że sprawia mu przyjemnosc karanie mnie milczeniem( bardzo tego nie lubię). Pewne jego zachowania mogą wskazywać na uzależnienie od sexu czy pornografii. Z jednej strony zachowuje się jakby wstydził się tego czy wręcz przeszkadzało mu wszystko związane z tematem sexu czy nagości, a z drugiej mam wrażenie, że tylko ostry sex ( dla mnie dewiacje) i akty..podniecają go. Poprosiłam go o wspólną wizytę u psychologa, ale odmówił. Pracuje w służbach mundurowych. Wiem , że ma trudną ( psychicznie) pracę, jednak martwię się( mam dzieci i jestem po nieudanym związku związanym z innym nałogiem). Może jestem przewrazliwiona. Dziękuję za poradę.