Bezsenność a choroby przewlekłe

2015-04-14 12:00 Anna Jarosz - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie" | Konsultacja: dr n. med. Michał Skalski, psychiatra, Pracownia Leczenia Zaburzeń Snu w Warszawie

Każda choroba przewlekła jest trudna do zaakceptowania. Reżim terapii, konieczność przestrzegania specjalnej diety nie pozwalają na prowadzenie beztroskiego życia. Sytuacja staje się jeszcze trudniejsza, gdy do kłopotów wynikających z choroby podstawowej dochodzi bezsenność.

Między chorobą przewlekłą a bezsennością istnieje dwukierunkowa zależność. Z jednej strony samo schorzenie lub wynikające z niego dolegliwości pogarszają jakość snu, z drugiej – niedobór snu może nasilać objawy choroby. Na zaburzenia snu najczęściej cierpią osoby doświadczające przewlekłego bólu. Sen utrudniają również zaburzenia pracy przewodu pokarmowego, choroby układu krążenia, układu oddechowego, choroby metaboliczne oraz psychiczne.

Bezsenność i choroba przewlekła - błędne koło?

Najlepiej poznany jest mechanizm wzajemnych powiązań pomiędzy bezsennością a nadciśnieniem tętniczym. Problem sprowadza się do nadmiernego pobudzenia układu współczulnego, czego następstwem jest utrzymywanie się wysokiego ciśnienia w dzień i w nocy, ale również bezsenność.

W wielu badaniach naukowych dowiedziono, że u osób z przewlekłą bezsennością występuje 2-3 razy większe ryzyko chorób układu krążenia, w tym także zawałów serca.

Podobnie jest z zaburzeniami hormonalnymi. Bezsenność może powodować zarówno ich nadmiar, jak i niedobór, tak jak to jest np. w przypadku niedoczynności tarczycy. W przebiegu wielu chorób przewlekłych zwiększa się aktywność czynników prozapalnych, które naturalnie występują w naszym organizmie i regulują mechanizmy obronne. Jednym z nich jest interleukina 6. Dowiedziono, że podwyższone stężenie tej substancji nie tylko utrzymuje przewlekły stan zapalny w organizmie, ale też przyczynia się do bezsenności. Zatem terapia polegająca na opanowaniu stanu zapalnego jednocześnie poprawia jakość snu.

To, jak ważny jest dobry sen u przewlekle chorych, udowodnili naukowcy brytyjscy. Przeprowadzone przez nich badania kliniczne wykazały, że u osób doświadczających przewlekłego bólu, ale dobrze sypiających, odczuwanie niepełnosprawności jest mniejsze, a satysfakcja z życia większa. Dlatego warto tak ustawić przyjmowanie leków przeciwbólowych, aby ich najsilniejsze działanie przypadało w nocy.

Dowiedz się co zrobić żeby lepiej spać

Niektóre leki zaburzają sen

Należą do nich preparaty stosowane w leczeniu astmy oskrzelowej, statyny obniżające poziom cholesterolu, sterydy podawane w chorobach stawów, beta-blokery używane przy nadciśnieniu tętniczym oraz leki moczopędne, które są przyczyną częstego oddawania moczu. Szczególną grupę stanowią benzodiazepiny podawane przy bezsenności, bo, jak się okazuje, znacznie spłycają sen. Nie zawsze farmaceutyki leczące chorobę podstawową można zamienić na takie, które nie zaburzają snu, ale warto porozmawiać o tym z lekarzem.

Leczenie bezsenności: strategia i cierpliwość

Bezsenność przewlekła powstaje, kiedy nie radzimy sobie z bezsennością krótkotrwałą i przygodną. Często u podstaw bezsenności leżą nasze nawyki, zachowania okołosenne. Jeśli leżąc w łóżku, oglądamy telewizję, czytamy książkę lub też objadamy się, o relaksującym śnie można zapomnieć. A gdy, nie mogąc zasnąć, liczymy barany albo wizualizujemy wspomnienia z wakacji, pogarszamy tylko sytuację. Podstawą dobrego snu jest bowiem wyciszenie, uspokojenie mózgu, a liczenie baranów czy przywoływanie obrazów z przeszłości zmusza go do aktywności.

W walce z bezsennością trzeba się uzbroić w cierpliwość. Przyjąć do wiadomości, że poprawa nie nastąpi z dnia na dzień. Jeśli przez kolejne noce nie możemy spać, bo np. mąż chrapie, narasta w nas lęk i zaliczymy kolejną bezsenną noc. Nie ma sensu zaciskanie oczu i leżenie w łóżku, gdy sen nie przychodzi. Lepiej wtedy wstać, zająć się czymś ciekawym i dopiero gdy nadejdzie senność, wrócić do łóżka.

Farmakologia pomaga na krótko

Najprościej byłoby połknąć tabletkę i spokojnie przespać całą noc. Ale to może być rozwiązanie dla osób, które cierpią z powodu bezsenności krótkotrwałej, epizodycznej – spowodowanej kłopotami w pracy, stresującym zdarzeniem. W przypadku przewlekłej bezsenności to nie działa. Co więcej, często prowadzi do uzależnienia i – paradoksalnie – bywa przyczyną utrwalającej się bezsenności. Z przygodną bezsennością można sobie radzić przyjmując środki dostępne bez recepty, np. ziołowe. Natomiast o terapii bezsenności przewlekłej powinien zadecydować lekarz, który musi pamiętać o tym, by dobrać preparaty tak, by nie wchodziły w interakcje z lekami przyjmowanymi z powodu choroby przewlekłej.

To ci się przyda

10 dobrych nawyków

  • Wstań z łóżka, jeżeli nie czujesz senności.
  • Wystrzegaj się przykrych rozmów przed snem.
  • Nie zadręczaj się myślami, że kolejna noc znowu będzie bezsenna.
  • Przed pójściem do łóżka zrelaksuj się, słuchając kojącej muzyki lub czytając.
  • Nie łącz złego samopoczucia w ciągu dnia z nieprzespaną nocą. Poszukaj innej przyczyny, np. bólu głowy, podenerwowania.
  • Usuń z sypialni telewizor, głośno tykający zegar, dokładnie zasłaniaj okna, dbaj o nawilżanie powietrza i niezbyt wysoką temperaturę (najlepiej 18-20ºC).
  • Pielęgnuj dobre nawyki: kładź się i wstawaj o tej samej porze i dbaj o to, aby sen trwał ok. 6 godzin.
  • Treningi planuj po południu. Dzięki temu zmęczenie fizyczne przyśpieszy i pogłębi sen.
  • Nie pij po południu kawy ani napojów energetycznych.
  • Przebywaj jak najwięcej na słońcu, a zimą w dobrze oświetlonych pomieszczeniach.
miesięcznik "Zdrowie"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 11/2019 "Zdrowia": padaczka odczarowana, dla kogo przeszczep nerki, e-papieros - nowa plaga, cera wolna od przebarwień, porażka źródłem sukcesu, lunchbox wegetarianina. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 11/2019
KOMENTARZE