ŚWINKA - objawy, leczenie, powikłania

Autor: lek. med. Grzegorz Prasałek

Ta dziecięca choroba zakaźna na ogół nie jest groźna. Jednak gdy świnka przebiega z komplikacjami, może prowadzić do poważnych powikłań, między innymi zapalenia opon mózgowych, trzustki, jąder, mózgu. Świnka jest też groźna dla kobiet w ciąży, bo może spowodować poronienie.

Lekarze nazywają świnkę ją nagminnym zapaleniem przyusznic. Jest jedną z najbardziej pospolitych chorób zakaźnych. Na świnkę najczęściej chorują dzieci w wieku od 5 do 15 lat. Jednak zarazić się nią może także dorosły. Nie wiadomo dlaczego choroba ta częściej atakuje wiosną i jesienią niż latem czy zimą.

Świnka zaczyna się niewinnie

Wywołuje ją maleńki wirus. Gdy już zaatakuje, znajduje się w ślinie chorego. Zarazić się można nie tylko przez bezpośredni kontakt, drogą kropelkową, ale także przez używanie np. sztućców, kubków, na których pozostały ślady zakażonej śliny. Cięższy lub lżejszy przebieg świnki zależy od ogólnej kondycji chorego, a także od poziomu jego odporności. W większości przypadków jest jednak łagodny.
Choroba wykluwa się przez 2-4 tygodnie. Dziecko zaraża czasem już na 6 dni przed wystąpieniem pierwszych objawów i przez cały czas trwania choroby, czyli kolejne 10 dni. Staje się markotne, nie chce jeść, czasem skarży się na bóle głowy, ma lekko podwyższoną temperaturę. Zdarza się, że pierwszym objawem jest nagłe obrzmienie ślinianek. Zwykle wirus atakuje ślinianki przyuszne, rzadziej - podżuchwowe, a sporadycznie podjęzykowe. Nie zawsze są one zajęte symetrycznie, czasem tylko jedna z jednej strony twarzy. Skóra nad gruczołami ślinowymi jest napięta, ale niezaczerwieniona. Ból spowodowany stanem zapalnym ślinianek utrudnia nie tylko jedzenie, ale nawet szersze otwarcie ust, a to uniemożliwia np. umycie zębów. Dziecku chce się pić, ale przełykanie też sprawia mu ból. Kwaśne dania czy napoje zaostrzają nieprzyjemne odczucia. Obrzęk ślinianek narasta (wraz z nim rośnie temperatura) i trwa zwykle 2-3, rzadko 10 dni, potem stopniowo się cofa.
Każdy przypadek świnki wymaga konsultacji. Trzeba jak najszybciej pójść do lekarza, jeśli dziecko wymiotuje, skarży się na silne bóle głowy czy brzucha, zaczyna gorzej słyszeć, traci przytomność albo ma drgawki, bądź gdy u chłopca doszło do obrzęku i powiększenia jąder. Mogą to być zwiastuny groźnych powikłań świnki.

Ważne

Ważne

Kto raz zachoruje na świnkę, nabiera odporności na całe życie. Ponieważ jednak powikłania po tym schorzeniu mogą być groźne, lepiej dmuchać na zimne i zaszczepić dziecko. Nie jest to szczepienie obowiązkowe, ale zalecane. Musimy za nie zapłacić. Zwykle podaje się dziecku podskórnie szczepionkę skojarzoną (tzn. jednocześnie przeciw śwince, odrze i różyczce). Zastrzyk wykonuje się między 13 a 15 miesiącem życia, a dawkę przypominającą podaje się w 7 roku życia.

Świnka - leczenie

W leczeniu świnki najważniejszy jest wypoczynek i izolacja chorego (nie krócej niż 9-10 dni).
Można podawać witaminy oraz środki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (np. panadol, paracetamol). Czasem ulgę przynosi rozgrzanie obolałych miejsc przez założenie miękkiego szalika na szyję, ciepłe okłady czy posmarowanie maścią rozgrzewającą (np. vick vaporub), ale nie zawsze to pomaga.
Przygotowując dziecku posiłki, trzeba pamiętać, żeby nie były za zimne ani za gorące. Najlepiej podawać pokarmy o nieostrym smaku, płynne lub półpłynne, które nie wymagają żucia. Warto podsuwać sporo napojów do picia, ale nie mogą być za słodkie, kwaśne czy gazowane.

Nietypowy przebieg świnki - powikłania

Zdarza się, że wirus świnki oprócz ślinianek atakuje inne narządy. Wtedy zaczynają się kłopoty. Jakie?

  • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Wirus, zaraz po śliniankach, upodobał sobie opony mózgowo-rdzeniowe. Czasem dociera do tych narządów jednocześnie, jednak zdarza się i tak, że zapalenie wyprzedza klasyczną świnkę albo jest jej powikłaniem. Bardzo rzadko występuje zapalenie świnkowe opon mózgowo-rdzeniowych bez zajęcia ślinianek! Sygnałem, że wirus zaatakował opony, są bóle głowy, gorączka, wymioty, a później bóle brzucha i lekka sztywność karku, w wyniku czego dziecko nie może dosięgnąć brodą do klatki piersiowej. Bywa, że zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych nie daje takich objawów i lekarz może je wykryć tylko na podstawie badania płynu mózgowo-rdzeniowego pobranego w czasie punkcji lędźwiowej.
    Bardzo rzadko świnkowemu zapaleniu opon towarzyszy zapalenie mózgu. Wtedy dziecko traci przytomność, jego źrenice nie reagują na światło (nie zwężają się), oczy nie zezują podczas patrzenia na palec, który lekarz zbliża mu do nosa, a mięśnie sztywnieją lub wiotczeją (niemożliwe jest poruszanie np. ręką czy nogą). Z takimi objawami dziecko natychmiast musi trafić do szpitala na oddział zakaźny. Dostaje tam środki przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i kroplówki, które zapobiegają obrzękowi mózgu. Gdy dojdzie do stanu zapalnego, podawane są też duże dawki sterydów. W zdecydowanej większości przypadków zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych nie pozostawia śladów. Może jednak prowadzić do opóźnienia rozwoju psychicznego, bezładu ruchowego, a jeśli na czas nie nadeszła pomoc - nawet do zgonu. Bardzo rzadkim powikłaniem bywa głuchota lub niedosłuch oraz zapalenie nerwu wzrokowego albo tęczówki oka.
  • Zapalenie jąder. Dotyczy prawie wyłącznie nastolatków i dorosłych mężczyzn, rzadko zaś małych chłopców. W 7-10 dniu choroby gwałtownie powiększają się jądra (częściej jedno jądro). Jądra i najądrza są wtedy opuchnięte i bardzo bolą. Zwykle też szybko rośnie gorączka. Ulgę przynoszą zimne okłady i założenie tzw. podpaski mosznowej (unosi i stabilizuje jądra, w ten sposób zmniejszając ból; można ją kupić w aptece). Poza tym leczenie jest takie samo jak w klasycznym przebiegu świnki. Na szczęście wirus świnki nieczęsto atakuje oba jądra jednocześnie. Jeśli się to stanie, może dojść do zniszczenia komórek rozrodczych i w efekcie do niepłodności. Wbrew powszechnie panującym poglądom powikłania takie są naprawdę sporadyczne.
  • Zapalenie trzustki. Rzadko zdarza się u małych dzieci, częściej u dorosłych, zwłaszcza kobiet. Na takie powikłanie może wskazywać wysoka gorączka, silne bóle brzucha w okolicy trzustki (górna lewa ćwiartka brzucha), wymioty, biegunka. Chory powinien szybko trafić do szpitala, gdzie dostanie m.in. preparaty osłaniające trzustkę oraz kroplówki, by nie doszło do wyniszczenia organizmu z powodu trudnych do opanowania, męczących wymiotów. Zwykle zapalenie trzustki po śwince mija bez śladu. Jednak po wyjściu ze szpitala trzeba przez dłuższy czas być na lekkostrawnej diecie i uzupełniać braki witamin.
  • Poronienie. Świnka jest groźna dla kobiet w pierwszych trzech miesiącach ciąży. Może bowiem prowadzić do poronienia, śmierci płodu albo do wystąpienia wad wrodzonych u dziecka.
  • Rzadkie powikłania. Wirus świnki wraz z krwią wędruje po całym organizmie. Gdy dotrze do gruczołu krokowego (prostaty), gruczołów sutkowych, tarczycy, grasicy, wątroby czy jajników, może wywołać stan zapalny tych narządów. Jeszcze rzadszym powikłaniem świnki jest zapalenie mięśnia sercowego lub stawów. Na szczęście szybka pomoc medyczna i leczenie w szpitalu pozwalają większości chorych wyjść z tzw. powikłanej świnki bez uszczerbku na zdrowiu.

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: PhotoSpin

Aktualizacja: 17.03.2014

reklama
Najpopularniejsze artykuły
Jak pokonać KASZEL U DZIECKA Jak pokonać KASZEL U DZIECKA

Kaszel suchy, mokry, alergiczny, szczekający... Potrafi dać się dziecku we znaki. Może utrudniać...

więcej

15038

Jak się pozbyć CIEMIENIUCHY? Ciemieniucha - jak się jej pozbyć? Jak się pozbyć CIEMIENIUCHY? Ciemieniucha - jak się jej pozbyć?

Jak pozbyć się ciemieniuchy? Zwykle problem ciemieniuchy staje się widoczny między trzecim a...

więcej

4490

ŚWINKA - objawy, leczenie, powikłania ŚWINKA - objawy, leczenie, powikłania

Ta dziecięca choroba zakaźna na ogół nie jest groźna. Jednak gdy świnka przebiega z komplikacjami,...

więcej

10252

Angina u dzieci: przyczyny, objawy, leczenie anginy u dzieci Angina u dzieci: przyczyny, objawy, leczenie anginy u dzieci

Angina jest chorobą wywoływaną przez paciorkowce. Pierwszymi objawami anginy jest ból gardła,...

więcej

8013

Zamów bezpłatny newsletter

zapisz się
Autodiagnoza

Wybierz badanie

albo

Alfabetyczny indeks badań

A B C D E F G H I J
K L Ł M N O P R S Ś
T U W Z Ż
Eksperci

Obecność skrzepów krwi we krwi miesiączkowej jest objawem bardzo obfitych krwawień miesiączkowych, zwykle towarzyszą im bóle brzucha. Obfite krwawienia miesiączkowe, zwłaszcza jeśli występują od...

Przeciętna długość jajnika u kobiety dojrzałej wynosi od 25 do 50 mm, szerokość 15-30 mm, grubość 5-15 mm. Wymiary macicy są bardzo zróżnicowane. Największa długość macicy, u kobiety która jeszcze...

P-LCR to wskaźnik dotyczący płytek krwi, a PDW erytrocytów. Należy je interpretować łącznie z pozostałymi wynikami morfologii krwi. Jeśli tylko te dwa parametry odbiegają nieco od normy, to nie ma to...

Grupy wsparcia
data

Wrzesień 01, 2014

A orientujecie się może czy mogę pić ten slim coffee jak mam cukrzycę? Nie zaszkodzi mi to? Dla cukrzyków jest slim coffee diabetyk . Mój mąż ma cukrzycę i pije właśnie tą kawę. Nie zapominaj jednak o ćwiczeniach i odpowiedniej diecie dla tej choroby.

data

Sierpień 31, 2014

no muszę przyznać że Aqua Slim działa, warto było w niego zainwestować:)

data

Sierpień 31, 2014

Taka szybka utrata wagi nie jest oznaką zdrowia (przy założeniu, że dieta była rozsądna). Lepiej przebadać się w kierunku wykluczenia choroby nowotworowej, która zazwyczaj powoduje nagłą i niekontrolowaną utratę wagi. Życzę negatywnych wyników badań.

data

Sierpień 31, 2014

Tabletki same w sobie nie odchudzają (były kiedyś takie, kt. odchudzały na receptę ale je wycofano, bo siały spustoszenie w organiźmie) Tabletki (niektóre) wspomagają proces odchudzanie np. poprzez zawartość chromu, kt. ogranicza nasze łaknienie na słodycze. Ważne,żęb zaczynając...

reklama
Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody MURATOR S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody MURATOR S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.