Schizofrenia katatoniczna: przyczyny, objawy i leczenie

2019-04-16 14:39 Monika Majewska

Schizofrenia katatoniczna to rodzaj zaburzenia psychicznego, w którym dominują objawy zaburzenia ruchu, takie jak pobudzenie lub odwrotnie - zastyganie w jednej pozycji. Jakie są przyczyny i objawy schizofrenii katatonicznej? Na czym polega leczenie tego rodzaju zaburzenia?

Schizofrenia katatoniczna to rodzaj schizofrenii, który charakteryzuje się głównie zaburzeniami ruchu, takimi jak pobudzenie lub odwrotnie - osłupienie.

Czym jest katatonia?

W Polsce jest to rzadko rozpoznawany rodzaj zaburzenia psychicznego (ok. 2 proc. rozpoznań), który - szczęśliwie - jest bardzo podatny na leczenie.

Schizofrenia katatoniczna - przyczyny

Dokładne przyczyny schizofrenii katatonicznej nie są znane. Ogólnie przyjmuje się, że wystąpieniu tej choroby sprzyja nakładanie się czynników genetycznych i środowiskowych.

Jeśli w rodzinie występowała schizofrenia, ryzyko zachorowania wzrasta (u dzieci osób ze schizofrenią aż o 15 proc. w porównaniu z innymi osobami). Obciążenia rodzinne zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się schizofrenii, ale muszą wystąpić także inne czynniki, które ją wyzwolą, np.:

  • trauma z dzieciństwa
  • niewłaściwe relacje między rodzicami
  • brak akceptacji przez rówieśników

Również długotrwałe stosowanie narkotyków i innych substancji psychoaktywnych (np. marihuany, środków stymulujących) uważane jest za czynnik zwiększający ryzyko zachorowania.

Choroba może być także wynikiem stresu pourazowego.

Schizofrenia katatoniczna - objawy

Przed pojawieniem się objawów schizofrenii katatonicznej zwykle obserwuje się cechy i zachowania, które mogą być uważane za nieprawidłowe. Są to zwykle:

  • trudności w kontaktowaniu się z innymi ludźmi
  • izolowanie się
  • chłód emocjonalny
  • ekscentryczność
  • nadmierna wrażliwość
  • nieufność

Następnie pojawiają się objawy zwiastunowe, które nie są jeszcze właściwymi objawami schizofrenii katatonicznej, jednak są już wyraźnymi zmianami zachowania, myślenia i percepcji. Najczęściej obserwuje się:

Wraz z rozwojem choroby pojawiają się typowe objawy schizofrenii katatonicznej.

Schizofrenia katatoniczna hipokinetyczna:

  • osłupienie katatoniczne - chory tkwi w bezruchu, nie reaguje na otoczenie, nie ma z nim kontaktu wzrokowego (chory patrzy w dal) i werbalnego (mutyzm - uporczywe milczenie) z otoczeniem (ewentualnie chory bardzo wolno i cicho wypowiada fragmenty zdań). Osłupienie katatoniczne może nagle przechodzić w stan bardzo silnego pobudzenia psychoruchowego - tzw. pobudzenia katatonicznego

  • sztywność katatoniczna (inaczej stan kataleptyczny) - chory zastyga na długi czas w niewygodnej, nienaturalnej pozycji i wykazuje opór przy próbie jej zmiany

  • sztywność woskowata - chory przez pewien czas utrzymuje pozycję nadaną mu przez inną osobę

  • echolalia (powtarzanie słów lub zwrotów wypowiedzianych przez inne osoby)

  • echopraksja (powtarzanie zaobserwowanych ruchów wykonywanych przez inne osoby)

  • echomimia (naśladowanie mimiki oraz gestów ujrzanych u innych osób)

  • negatywizm – niereagowanie na polecenia (opór przed zmianą ułożenia ciała, odmowa przyjmowania pokarmów)

  • niektórzy pacjenci mogą doświadczać halucynacji i urojeń, które koncentrują się wokół śmierci i destrukcji;

Schizofrenia katatoniczna hiperkinetyczna:

  • pobudzenie katatoniczne – chory jest nadmiernie aktywny ruchowo - agresywny, nadpobudliwy. Może także niszczyć wszystko dookoła i zdzierać z siebie ubrania. Często krzyczy, skacze, śpiewa

  • stereotypie ruchowe (ciągłe powtarzanie bezcelowych lub rytualnych ruchów, postaw ciała)

  • perseweracja słowna (uporczywe powtarzanie tego samego słowa), werbigeracje (wypowiadaniem głosek lub słów nie powiązanych ze sobą logicznie, podobnych do siebie tylko pod względem rytmu lub rymu)

  • neologizmy albo przerwy lub wstawki w toku myślenia, prowadzące do rozkojarzenia

Schizofrenia katatoniczna - leczenie

W przypadku schizofrenii katatonicznej leki neuroleptyczne pierwszej generacji zwykle nie są tak efektywne, jak potrzeba. Poprawę stanu psychicznego uzyskuje się po podaniu neuroleptyków z grupy atypowych leków przeciwpsychotycznych - najczęściej aripiprazolu, który zmniejsza nasilenia objawów lękowo-depresyjnych, gotowość do reagowania agresją oraz paranoidalne cechy myślenia. Ewentualnie można do niego dołączyć inny lek z tej grupy - klozapinę.

Przeczytaj też:

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE