Spis treści
Dysbakterioza, czyli zespół rozrostu bakteryjnego, jest to stan nadmiernego rozplemu w obrębie jelita cienkiego bakterii, które w fizjologicznych warunkach kolonizują jelito grube.
Należy wiedzieć, że flora bakteryjna zmienia swój skład w zależności od umiejscowienia w przewodzie pokarmowym. W żołądku, dwunastnicy i jelicie czczym obecna jest niewielka ilość, głównie tlenowych bakterii.
W kolejnych odcinkach jelita ilość bakterii rośnie oraz częściej występują bakterie beztlenowe. W warunkach fizjologicznych zmianom rozrostowym flory bakteryjnej zapobiega niskie pH soku żołądkowego, motoryka jelita, obecność zastawki krętniczo-kątniczej oraz śluz i wydzielnicza IgA.
Nieprawidłowe funkcjonowanie tych mechanizmów obronnych prowadzi do nadmiernego rozplemu bakterii w jelicie cienkim, które zużywają witaminę B12, prowadząc do jej niedoboru oraz wytwarzają enzymy uszkadzające kosmki jelitowe. Dochodzi także do dekoniugacji soli kwasów żółciowych co skutkuje upośledzonym trawieniem tłuszczów.
Dysbakterioza - czynniki ryzyka
Do wystąpienia dysbakteriozy przyczyniają się:
- wady anatomiczne utrudniające sprawne usuwanie bakterii z jelita: uchyłek, zdwojenie, "ślepa pętla", zwężenie jelita,
- choroby w których dochodzi do zaburzenia motoryki takie jak: zespół rzekomej niedrożności jelit, cukrzycowa neuropatia autonomiczna, twardzina układowa,
- zmiany umożliwiające przedostawanie się dużej liczby bakterii do jelita cienkiego na przykład: achlorhydria, przetoki jelitowe, usunięcie zastawki krętniczo-kątniczej, masywne zakażenie jelitowe,
- niedobory odporności.
Przewlekła antybiotykoterapia lub długotrwałe leczenie IPP lub blokerami receptora H2 mogą być czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia dysbakteriozy.
Dysbakterioza - objawy
Zespół rozrostu bakteryjnego objawia się:
- przewlekłą biegunką o charakterze tłuszczowym,
- zmniejszeniem masy ciała oraz niedożywieniem związanym z zaburzeniami trawienia i wchłaniania,
- bólem brzucha, wzdęciami, uczuciem przepełnienia, nadmiernym oddawaniem gazów.
Ze względu na niedobory poszczególnych witamin mogą również wystąpić:
- osteomalacja oraz osteoporoza - związane z niedoborem witaminy D,
- zaburzenia troficzne naskórka, kurza ślepota - niedobór witaminy A,
- niedokrwistość megaloblastyczna, ataksja i neuropatia obwodowa - niedobór witaminy B12.
Mogą pojawić się również objawy takie jak kłębuszkowe zapalenie nerek, zapalenie lub stłuszczenie wątroby, zapalenie skóry i zapalenie stawów.
Dysbakterioza - diagnostyka
Badaniami przydatnymi w rozpoznaniu zespołu rozrostu bakteryjnego są:
- badania laboratoryjne, które ukazują niedokrwistość makrocytową oraz hipoalbuminemię,
- RTG przewodu pokarmowego razem z oceną pasażu jelitowego umożliwia wykrycie wad anatomicznych sprzyjających dysbakteriozie,
- mikroskopowe badanie kału wykazuje zawartą w nim nadmierną ilość kropli tłuszczu,
- posiew bakteriologiczny treści jelitowej pobranej z bliższego odcinka jelita czczego lub dwunastnicy dowodzi podwyższonej ilości bakterii beztlenowych. Pobrania materiału do badania dokonuje się podczas endoskopii lub zgłębnikiem wprowadzanym przez nos,
- testy oddechowe wodorowe lub testy z D-ksylozą.
Dysbakterioza - leczenie
Kluczowe jest stosowanie leków działających na Gram-ujemne bakterie tlenowe oraz beztlenowe. Lekiem pierwszego wyboru zwykle jest rifaksymina. Dodatkowo należy uzupełniać niedobory witamin poprzez odpowiednią suplementację.
Można stosować również cholestyraminę, która wiąże wolne kwasy tłuszczowe i dzięki temu zmniejsza nasilenie biegunek, leki prokinetyczne, czyli przyspieszające opróżnianie żołądka i pasaż jelitowy np.: erytromycynę w małej dawce. Często zażywane są również probiotyki.
W terapii żywieniowej korzysta się z preparatów zawierających triglicerydy o średniej długości łańcucha ułatwiające wchłanianie tłuszczów.
