Testy alergiczne - wskazania, rodzaje, przebieg

Testy alergiczne zalecane są w przypadku podejrzenia alergii skórnej, wziewnej lub kontaktowej. Wynik testów alergicznych pomaga lekarzowi rozpoznać alergię lub ją wykluczyć. Kiedy trzeba wykonać testy alergiczne, na czym one polegają i jakim testom może poddać się alergik?

Spis treści:

  1. Testy alergiczne: wskazania do testów alergicznych
  2. Testy alergiczne: dlaczego są ważne?
  3. Testy alergiczne: wywiad lekarski
  4. Testy alergiczne: testy skórne
  5. Testy alergiczne: testy z krwi
  6. Testy alergiczne: testy prowokacyjne
  7. Testy alergiczne: testy eliminacyjne

Testy alergiczne to ważny element procedury pozwalającej potwierdzić lub wykluczyć alergię, której trafne rozpoznanie jest jednym z najtrudniejszych wyzwań w diagnostyce medycznej. Testy alergiczne ułatwiają lekarzom ocenę typu choroby występującej u pacjenta.

Warto jednak pamiętać o tym że otrzymane po ich wykonaniu wyniki nie są jednoznaczne. Niestety każda ze stosowanych w ocenie alergii metod diagnostycznych ma swoje wady i ograniczenia. Nie istnieją testy alergiczne charakteryzujące się doskonałą czułością i swoistością. Ujemny wynik każdego z nich, nie wyklucza obecności uczulenia na dany alergen. Rezultaty zleconych przez lekarza badań, stanowią dla niego jedynie wskazówkę w procesie diagnostycznym.

Podstawę procesu diagnostycznego stanowi prawidłowo przeprowadzony wywiad lekarski. W jego trakcie specjalista wypytuje pacjenta o występujące u niego objawy, reakcje na kontakt z potencjalnymi alergenami oraz historię schorzeń. Niestety w wielu przypadkach informacje te są niewystarczające do rozwikłania zagadki dotyczącej rodzaju choroby. W takich przypadkach testy alergiczne stanowią narzędzie pomocnicze ułatwiające lekarzowi postawienie właściwej diagnozy.

Właściwa analiza wyników oraz objawów pacjenta jest niezwykle trudnym zadaniem. Czasami informacje płynące z podstawowych testów alergicznych nie są spójne z wywiadem lekarskim. Sytuacje te są wskazaniem do dalszych, bardziej szczegółowych badań.

Testy alergiczne: wskazania do testów alergicznych

Objawy mogące stanowić wskazanie do testów alergicznych:

U chorych często występują również objawy psychiczne, określane zbiorczo jako „allergic irritability syndrome”. Należą do nich:

  • zmęczenie,
  • znużenie,
  • napady gniewu,
  • pogorszenie koncentracji,
  • rozdrażnienie.

Testy alergiczne: dlaczego są ważne?

Testy alergiczne pomagają rozpoznać rodzaj choroby, przez co pozwalają na podjęcie odpowiedniego typu leczenia. Zastosowanie właściwej terapii może znacząco poprawić życie psychiczne i społeczne chorego. Niewłaściwie zdiagnozowana i nieleczona alergia może prowadzić do problemów ciążących na praktycznie całym życiu pacjenta. Objawy tej choroby często skutkują zmniejszoną aktywnością w pracy lub szkole.

Pacjenci ze względu na złe samopoczucie wycofują się również z życia rodzinnego i spotkań z przyjaciółmi.

Leki antyhistaminowe stosowane w alergicznym nieżycie nosa dodatkowo negatywnie wpływają na stan psychiczny chorego. Działają one depresyjnie na układ nerwowy wywołując uczucie senności. Wykorzystanie testów alergicznych w celu właściwego rozpoznania choroby umożliwia podjęcie właściwej drogi leczenia oraz ograniczenia kontaktu z alergenem. Dzięki temu pacjent może ograniczyć częstotliwość przyjmowania leków antyhistaminowych.

Testy alergiczne: wywiad lekarski

Przed wykonaniem testów alergicznych wskazana jest rozmowa ze specjalistą, nazywana wywiadem lekarskim. W jej trakcie określa się korelację pomiędzy sytuacjami narażenia na różnego typu potencjalne alergeny, a objawami występującymi u pacjenta. Odnalezienie tej zależności jest proste w przypadku natychmiastowej reakcji na kontakt z substancją.

Zdarza się jednak, że objawy alergiczne pojawiają się po kilku godzinach, a nawet dniach po narażeniu na alergen. W takich sytuacjach właściwe rozpoznanie jest bardzo trudne. W takich sytuacjach konieczne jest wykonanie szczegółowych testów alergicznych. Pomocnym narzędziem w trakcie wywiadu lekarskiego jest kalendarz pyleń roślin.

Ułatwia on rozpoznanie alergii na pyłki na podstawie okresów roku w trakcie których manifestują się objawy chorobowe. Na podstawie tych informacji lekarz specjalista może skierować pacjenta na testy alergiczne w kierunku konkretnych alergenów roślinnych.

Testy alergiczne: testy skórne

Podstawowymi badaniami wykorzystywanymi w diagnostyce alergii są testy skórne. Zazwyczaj stanowią one pierwszy krok, po wywiadzie lekarskim, w kierunku właściwego rozpoznania choroby. Ich zaletami są niskie koszty oraz prosta procedura wykonania. W trakcie tego typu badań, skórę pacjenta wystawia się na punktowy kontakt z alergenem. Wynik testu jest określany na podstawie miejscowej reakcji alergicznej.

Wyróżnia się następujące typy testów skórnych w diagnostyce alergii:

  • Testy śródskórne - opierają się na śródskórnym wstrzyknięciu małej ilości alergenu.
  • Testy punktowe - w tej procedurze na skórę pacjenta nakłada się kropelkę roztworu w którego skład wchodzi alergen. Następnie nakłuwa się to miejsce igłą. Test ten jest bezpieczniejszy od śródskórnego, jednak charakteryzuje się mniejszą czułością.
  • Testy płatkowe - polegają na nałożeniu na skórę krążków bibuły nasączonych roztworem, który zawiera alergen.

We wszystkich rodzajach testów skórnych wyniki określa się na podstawie średnicy bąbla powstałego w miejscu kontaktu z alergenem, po upływie 15-20 minut.Ten rodzaj badania stanowi jednak jedynie wskazówkę w procesie diagnostycznym. Ujemne wyniki nie wykluczają istnienia alergii u pacjenta. Dodatnie natomiast pojawiają się nawet u 15-30% pacjentów u których ta choroba nie jest obecna.

Na co należy uważać w związku z testami skórnymi:

  • Wykonanie tego rodzajów testów alergicznych wymaga odstawienia leków przeciwhistaminowych, czyli objawowych leków przeciwalergicznych. Zazwyczaj na dwa tygodnie, chociaż okres ten, w zależności od preparatu, może być dłuższy.
  • Testów skórnych nie powinno się przeprowadzać w ciąży. Kontakt z alergenem w trakcie tej procedury może wywołać gwałtowną reakcję organizmu, szkodliwą dla dziecka.
  • Przeciwwskazaniem do płatkowych testów skórnych jest stosowanie leków z grupy glikokortykosteroidów.

W przypadku niektórych pacjentów wykonanie testów skórnych jest niewskazane. Dotyczy to:

  • pacjentów, dla których odstawienie leków histaminowych może być niebezpieczne,
  • pacjentów u których istnieje ryzyko silnej reakcji anafilaktycznej w wyniku kontakt z antygenem w trakcie testu.
  • pacjentów z poważnymi i rozległymi zmianami skórnymi.

Testy alergiczne: testy z krwi

W przypadku pacjentów u których wykonanie testów skórnych jest niewskazane, lekarze zazwyczaj zlecają testy alergiczne z krwi. Ten typ badania wykonuje się w laboratorium z wykorzystaniem próbki krwi. W trakcie procedury chory nie ma bezpośredniego kontaktu z alergenem.

W związku z tym znika ryzyko reakcji anafilaktycznej w trakcie testu. Kolejną zaletą diagnostycznych badań alergicznych z krwi jest brak konieczności odstawiania leków przeciwhistaminowych. Testy alergiczne z krwi są również zlecane w sytuacjach w których wyniki badań skórnych są niespójne z wywiadem lekarskim.

Testy z krwi mogą zostać wykonane niezależnie od:

  • wieku pacjenta,
  • stanu skóry,
  • nasilenia objawów choroby,
  • przyjmowanych leków,
  • ciąży.

W trakcie tego typu badań określa stężenie swoistych przeciwciał IgE we krwi. Uzyskane wyniki ułatwiają lekarzowi zdiagnozowanie, w jaki sposób różne substancje mogą wpływać na intensywność objawów występujących u pacjenta.

Do laboratoryjnych metod pomiaru swoistych przeciwciał IgE zalicza się:

  • testy immunoenzymatyczne ELISA oraz EIA
  • testy radioalergosorbcyjne RAST
  • testy immunoenzymatyczne fluorescencyjne FEIA

Właściwa interpretacja wyników testów z krwi nie jest łatwym zadaniem. 15-20% pacjentów posiada swoiste przeciwciała klasy IgE, przy jednoczesnym braku objawów alergicznych. Takie osoby nie są chore, jednak znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na alergię.

Testy alergiczne: testy prowokacyjne

Testy prowokacyjne polegają na wprowadzeniu niewielkiej ilości alergenu do organizmu. Substancję podaje się zazwyczaj doustnie lub przez inhalację. Metody tego typu są wykorzystywane stosunkowo rzadko. Znajdują czasami zastosowanie w przypadku diagnozowania alergii na żywność lub leki. Przebieg badania musi być ściśle kontrolowany przez lekarza alergologa.

Testy alergiczne: testy eliminacyjne

Metodę testów eliminacyjnych wykorzystuje się najczęściej w przypadku podejrzenia alergii na żywność lub leki. W trakcie badania, pacjentowi zaleca się zmodyfikowanie diety, tak aby całkowicie uniknął konkretnego alergenu przez określony czas. Jeśli doświadczy znaczącej poprawy, często zaleca się ponowne wprowadzenie substancji do jadłospisu, w celu sprawdzenia czy objawy powrócą.

Bibliografia:

  1. Katarzyna Napiórkowska-Baran, Marta Tykwińska, Joanna Kołodziejczyk-Pyrzyk, Natalia Bąkowska-Kocik, Robert Zacniewski, Zbigniew Bartuz „Trudności diagnostyczne w rozpoznawaniu chorób alergicznych”, Alergia Astma Immunologia 2018
  2. Li JT, Andrist D, Bamlet WR, Wolter TD ."Accuracy of patient prediction of allergy skin test results". Annals of Allergy, Asthma & Immunology. 2000
  3. Kerkhof M, Dubois AE, Postma DS, Schouten JP, de Monchy JG . "Role and interpretation of total serum IgE measurements in the diagnosis of allergic airway disease in adults". Allergy. 2003
mgr farmacji Sara Janowska
mgr farmacji Sara Janowska
Doktorantka interdyscyplinarnych studiów doktoranckich z zakresu nauk farmaceutycznych i biomedycznych realizowanych na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie oraz Instytucie Biotechnologii w Białymstoku.Absolwentka studiów farmaceutycznych na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie ze specjalizacją Lek Roślinny. Uzyskała tytuł magistra broniąc pracy z dziedziny botaniki farmaceutycznej na temat właściwości antyoksydacyjnych ekstraktów pozyskanych z dwudziestu gatunków mchów. Obecnie w pracy naukowej zajmuje się syntezą nowych substancji przeciwnowotworowych oraz badaniem ich właściwości na liniach komórek nowotworowych. Przez dwa lata pracowała jako magister farmacji w aptece otwartej.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE
P.
|

Jeśli interesuje Was temat alergii u dzieci, to warto zajrzeć też na bloga Urok Życia Alergika - sporo ciekawych artykułów :)

Jolanta
|

Warto sie badać, naprawdę. Ja miałam ciągły nieżyt nosa i przekrwione oczy. Okazało się, że to nietolerancja laktozy i uczulenie na brzozę. Teraz biore leki i problem ustał.

smoła
|

Skierowanie do alergologa jak i podstawowe badania robi lekarz pierwszego kontaktu. Ze skierowaniem i wynikami idziesz do alergologa (terminy na NFZ są dość odległe) i ten dopiero kieruje na badania pod kątem alergologicznym.

marta
|

Witam czy lekarz rodzinny dalby skierowanie na alergie bo podejrzewam ze mam objawy alergii i gdzie mozna zrobic takie testy i czy ond sa za darmo

Mateusz
|

ty ją jeszzzzzzz :D

gosia
|

kupa

Mateusz
|

Ja czyściłem wszystko soda i octem do czasu kiedy znalazłem proekologiczne środki czystości. Po pierwsze nie uczulają mojego dziecka, co było dla nas priorytetem!! Druga sprawa to uciążliwe "ciężkie" plamy które teraz usuwamy ekologicznie bez problemu dodając troszkę płynu UPC do prania-rewelacja! Zestaw płynów kupiłem w sklepie internetowym, po reklamie w telewizji. Jestem sceptykiem ale ten produkt zasługuję wg. mnie na pochwałę.

Michał Kielce
|

Mam taki problem że gdy jestem w pomieszczeniu w którym chwilę wcześniej ktoś zamiatał podłogę i kurz unosi się w powietrzu to automatycznie dostaje potworne duszności i swędzi mnie całe cialo,jedynym sposobem ratunku jest szybkie opuszczenie takiego pomieszczenia.Podobnie reaguję na pył cementowy i gipsowy.Dostaję duszności że całkowicie tracę oddech jakby ktoś zatkał mi nos i usta.Czy są wykonywane testy na tego typu alergeny.

Ewelina
|

Witam, mam podobny problem czy dowiedziała się Pani czy lekarz pediatra może wystawić to skierowanie na testy z krwi?

mama alergika na mleko
|

Witam,
u tak małego dziecka testy nie są obiektywne, można zrobić z krwi ale proszę się nie nastawiać na "sukces". Dieta eliminacyjna to wszystko co może Pani zrobić. Jako pierwsze proszę rozważyć mleko i jajka, zmiany mogą schodzić 3 tygodnie. W tym czasie nie jeść nic z mlekiem (jeśli Pani karmi piersią)(w tym masła i pieczywa bo często zawiera w/w składniki. Może też Pani przyłożyć większą uwagę do tego na czym dziecko śpi, w czym było prane, w tym Pani ubrania bo do nich też dziecko się tuli. Życzę wytrwałości