Kleszcze: obalamy mity o kleszczach

Konsultant: Marta Supergan-Marwicz, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Katedra i Zakład Biologii Ogólnej i Parazytologii
20 komentarze
Autor: Justyna Nowicka - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

Czy kleszcze występują tylko w lasach i są aktywne tylko latem? Czy oznaką zakażenia boreliozą jest zawsze rumień? Czy kleszcza należy wykręcić palcami lub pęsetą, czy sam wyjdzie po posmarowaniu tłuszczem? Obalamy 12 najpopularniejszych mitów na temat kleszczy.

Kleszcze (Ixodida) to pajęczaki z podgromady roztoczy. Znamy około 900 gatunków, które dzieją się na 3 rodziny: kleszcze miękkie, inaczej obrzeżkowate i dwie rodziny kleszczy twardy: kleszczowate i Nuttalliellidae. Wszystkie kleszcze są pasożytami zewnętrznymi kręgowców, a w trakcie żerowania przenoszą groźne choroby odkleszczowe.

Kleszcze nie mają naturalnych wrogów, dlatego jest ich coraz więcej. Boimy się zakażenia groźnymi chorobami, które przenoszą kleszcze, ale czy na pewno wiemy, jak ich uniknąć?

MIT: Kleszcze do życia potrzebują ludzkiej krwi

NIEKONIECZNIE. Kleszcze faktycznie potrzebują krwi, by z larwy zmienić się w nimfę, a z niej w postać dorosłą. Potrzebują jej również, by samica mogła złożyć jaja. Te pasożyty żywią się krwią kręgowców, ale najchętniej zwierząt leśnych, gryzoni, ptaków i wiewiórek, a człowieka tylko z braku lepszych źródeł pożywienia. Co ciekawe, zwykle wystarczy jedno żerowanie w każdym stadium (chyba że zostało ono przerwane, a wtedy będą chciały je dokończyć na tym samym żywicielu).

MIT: Kleszcze chorują na boreliozę

NIE. Kleszcze same nie chorują, one tylko przenoszą infekcje, jeśli same są zainfekowane. Najbardziej znane choroby odkleszczowe, wywoływane przez mikroby to:

  • borelioza - wywoływana przez krętki z rodzaju Borrelia burgdorferi, afzelii i garinii przenoszone przez kleszcze Ixodes
  • bartonelloza - wywoływana przez Bartonella henselae i Bartonella quintana, przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes
  • anaplazmoza granulocytarna - wywoływana przez Anaplasma hagocytophilum, najczęściej przenoszone przez kleszcze z rodzaju Amblyomma i Ixodes
  • babeszjoza (piroplazmoza) - wywoływana przez pierwotniaki Babesia divergens i Babesia microt, przenoszone przez kleszcze z rodziny Ixodes
  • kleszczowe zapalenie mózgu (odkleszczowe zapalenie mózgu) - wywołuje flawiwirus, europejski podtyp wirusa jest głównie przenoszony przez kleszcze pospolite Ixodes ricinus, podczas gdy podtyp syberyjski i dalekowschodni przez kleszcze Ixodes persulcatus
  • tularemia - wywoływana przez bakterię Francisella tularensis, przy czym w Europie Centralnej nosicielami tej bakterii są kleszcze z rodzaju Dermacentor reticulatus i Ixodes ricinus
  • neoerlichioza - wywoływana przez bakterię Candidatus Neoehrlichia mikurensis przenoszoną przez Ixodes ricinus
  • gorączka Q - wywoływana jest przez bakterię Coxiella burnetti
  • gorączka plamista Gór Skalistych - przyczyną jest bakteria Rickettsia ricketsii, przenoszona przez kleszcza drzewnego, psiego i inne, występuje głównie na terenie USA
  • dur powrotny - choroba wywoływana jest przez bakterię Borrelia recurrentis, która przenoszona jest przez kleszcze i wszy odzieżowe
  • kleszczowa gorączka Kolorado - to choroba występująca głównie na terenie Stanów Zjednoczonych, która wywołana jest przez Colitvirus, a przenoszona przez kleszcza drzewnego

Wysyp kleszczy w parkach i lasach [wideo] REDAKCJA 24 GODZINY

Okres aktywności kleszczy już się rozpoczął. W tym roku jest ich wyjątkowo dużo. Kleszcze przesypiają zimę, dlatego gdy się budzą, są koszmarnie głodne. Warto się przed nimi zabezpieczyć zawczasu. Liczebność kleszczy od kilku lat wzrasta. Świadczy o tym wzrost zachorowań na boreliozę. 7 lat temu było ich ponad 9 tysięcy, w poprzednim roku już prawie dwa razy więcej. Pan Radosław został zarażony bakterią, gdy spacerował w parku. Choroba w pierwszej fazie nie ma objawów. - Zjawia się znikąd, ja popracowałem troszkę więcej, spadła mi odporność. W ciągu miesiąca moje samopoczucie spadło zdecydowanie i było widoczne, że coś się dzieje. Nie wiedziałem co? Postanowiłem działać, skojarzyłem to z tym kleszczem – opowiada mężczyzna. Jego przypadek zakończył się happy endem, ale nie zawsze tak jest. Źródło: "24 GODZINY online.pl"

To ci się przyda

To ci się przyda

Są dwa szczyty aktywności rocznej kleszczy: maj-czerwiec i wrzesień-październik. W ciągu dnia szczyt porannej aktywności trwa od pierwszej rosy do południa, a wieczorem od godz. 16 do zmroku.

MIT: Kleszcze występują wyłącznie w lasach

NIE TYLKO. Wprawdzie kleszcze lubią wilgotne lasy, zwłaszcza mieszane i liściaste, ale są praktycznie wszędzie, również w parkach i na miejskich trawnikach. Kiedyś występowały głównie na nizinach, teraz spotyka się je nawet na obszarach położonych 1500 m n.p.m. Najbardziej lubią tereny przejściowe - pomiędzy różnymi typami roślinności, np. skraj lasu i łąki, polany czy brzegi ścieżek. Sporo ich w paprociach, czarnym bzie i leszczynie. Nie przepadają za słońcem, lubią ciepło, ale nie gorąco (powyżej 25°C), i wilgoć.

MIT: Kleszcze są aktywne tylko latem

NIE. Ocieplenie klimatu, zwłaszcza łagodne zimy, spowodowało, że kleszczowy sezon zaczyna się już w marcu i trwa do listopada, z małą przerwą na gorące miesiące letnie. Są dwa szczyty aktywności rocznej: maj-czerwiec i wrzesień-październik. W ciągu dnia szczyt porannej aktywności trwa od pierwszej rosy do południa, a wieczorny od 16 do zmroku. Gdy temperatura spada poniżej 4°C, zapadają w letarg: chowają się w ściółce i przesypiają niekorzystne warunki.

MIT: Kleszcze czają się na drzewach

NIE. Kleszcze wspinają się na 120-150 cm maksymalnie (wysokość grzbietu potencjalnego żywiciela). Polują aktywnie (zwłaszcza larwy) lub czekają na liściu, źdźble trawy i zahaczają się, gdy obok przechodzi upatrzony kręgowiec. Potrafią skoczyć w stronę ofiary, choć raczej wyczekują (samice), aż ona otrze się o ich stanowisko, by w ułamku sekundy pazurkami odnóży zaczepić się o skórę, sierść, ubranie. Na przednich odnóżach mają niezawodny "radar" (organ wyczuwający zapachy, feromony, ciepło, stężenie dwutlenku węgla), dlatego wyczuwają ofiarę z daleka. Kleszcze rozpoznają 40-50 zapachów, w tym amoniak i kwas masłowy występujący w pocie oraz dwutlenek węgla zawarty w powietrzu wydychanym przez potencjalną ofiarę. Reagują na zmianę temperatury (gdy ofiara rzuca cień) i wibracje.

MIT: Gdy kleszcz znajdzie ofiarę, natychmiast się wkłuwa

NIEKONIECZNIE. Kleszcz najpierw szuka dogodnego miejsca. Najchętniej żeruje pod kolanami, pod biustem, w zgięciu łokcia, między pośladkami, za uchem, w pachwinie - tam, gdzie skóra jest cienka, gdzie jest zacisznie i ciepło. Dlatego po spacerze w lesie natychmiast trzeba bardzo dokładnie przejrzeć całe ciało, warto wziąć prysznic (ale strumień wody nie usunie kleszcza!), a także przejrzeć i wytrzepać (oczywiście poza domem!) ubrania, w których mógłby się ukryć kleszcz. Przejrzenie ciała i odzieży jest najważniejsze, bo kleszcz mocno trzyma się pazurkami tkaniny czy włosów.

MIT: Ciemne ubrania uchronią przed ukąszeniem kleszcza

Kolor ubrania nie ma dla kleszczy żadnego znaczenia, ponieważ są ślepe. Identyfikują ofiarę zmysłem węchu. Kleszcze szczególnie przyciąga do nas zapach naszego potu.

Polecamy
Naturalne sposoby na kleszcze - jak się chronić przed kleszczami?

Naturalne sposoby na kleszcze - jak się chronić przed kleszczami?

Naturalne sposoby na kleszcze pozwolą nam skutecznie uchronić się przed tymi niepozornymi pasożytami. Kleszcze są nosicielami bardzo groźnych chorób, m ...

MIT: Kleszcza łatwo wykryć na skórze

NIE. Trzeba by mieć sokoli wzrok. Kleszcz w stadium larwy ma 0,5 mm średnicy i jest jasnobrązowy, niemal w odcieniu skóry, w stadium nimfy natomiast ma wielkość ziarnka piasku (1,5 mm), widać go więc dobrze, ale dopiero pod lupą. W dodatku ugryzienie jest całkowicie bezbolesne, bo kleszcz podczas gryzienia wraz ze śliną wprowadza substancję o właściwościach znieczulających. Ssie krew na zmianę ze wstrzykiwaniem śliny, która zapobiega krzepnięciu krwi i może zawierać chorobotwórcze bakterie i wirusy. Larwa pije krew ok. 3 dób, nimfa 5 dób, a dorosła samica nawet 11 dób. Dopiero gdy się nasyci, odpada.

MIT: Kleszcza wykręca się palcami

NIE. Potrzebna jest dobra pęseta lub specjalne urządzenie (do kupienia w aptece). Dla bezpieczeństwa warto to robić w jednorazowych rękawiczkach. Trzeba go chwycić jak najbliżej skóry i wyciągnąć zdecydowanym, lekko łukowatym ruchem (uwaga, wykręcanie w prawo czy w lewo nie ma żadnego uzasadnienia).

MIT: Kleszcz łatwo wyjdzie po posmarowaniu tłuszczem

NIE. Przed usunięciem nie wolno miejsca wokół kleszcza niczym smarować (nawet środkiem odkażającym, nie mówiąc już o tłuszczu), ponieważ wtedy pasożyt dusząc się, wymiotuje (a dokładnie ma ślinotok), co zwiększa ryzyko zakażenia. Rankę należy tylko zdezynfekować i sprawdzić, czy kleszcz wyszedł w całości.

MIT: W ciągu 24 godzin po wkłuciu się kleszcza nie ma ryzyka zakażenia

NIE. Nie ma żadnej gwarancji, że wyjęcie kleszcza wkrótce po ugryzieniu pozwala uniknąć zakażenia. Poza tym nigdy nie wiadomo na pewno, od jak dawna kleszcz żeruje. Jeśli w śliniankach kleszcz ma wirusy KZM, to przekazuje je natychmiast, tuż po naruszeniu ciągłości skóry. Bakterie boreliozy zwykle bytują w jelitach, jednak jeśli kleszcz w danym stadium już żerował i tylko chce ukończyć posiłek – one również będą już w śliniankach.

Polecamy
Rumień po ukąszeniu kleszcza. Jak rozpoznać i leczyć groźny rumień wędrujący?

Rumień po ukąszeniu kleszcza. Jak rozpoznać i leczyć groźny rumień wędrujący?

Rumień po ukąszeniu kleszcza nie występuje u każdego. Tylko w niektórych przypadkach pojawia się charakterystyczne zaczerwienienie skóry wokół miejsca ukłucia ...

MIT: Można się zaszczepić przeciw boreliozie

NIE. Takiej szczepionki jeszcze nie ma (była, ale została wycofana), a co gorsza, nawet zachorowanie na boreliozę nie daje odporności na całe życie. Jest natomiast szczepionka przeciw KZM – odporność dają dwie dawki podane w ciągu 3 miesięcy, potem potrzebna jest dawka przypominająca: pierwsza po 5-12 miesięcy po drugiej dawce, następna po 3 latach, kolejne co 3-5 lat. Serię należy zacząć zimą lub wczesną wiosną (już dwie pierwsze dawki dają odporność na cały sezon). Jeśli zaczynamy szczepienie wiosną, można zaszczepić się według schematu przyśpieszonego – druga dawka 14 dni po pierwszej i dalej już według schematu podstawowego.

MIT: Boreliozą można się zarazić od psa/kota lub drugiego człowieka

Boreliozą można się zarazić tylko w wyniku ukąszenie zakażonego kleszcza. Nie ma innej drogi zakażenia.

MIT: Oznaką zakażenia boreliozą jest zawsze rumień

NIE. W większości przypadków rumień nie pojawia się wcale (albo zostaje przeoczony), a borelioza rozwija się. Charakterystycznie zaczerwienienie, ciepłe i niekiedy bolesne, które pojawia się w miejscu ukąszenia i rozszerza się, jest bezsporną oznaką, że doszło do zakażenia. Trzeba natychmiast rozpocząć leczenie.

PRAWDY I MITY O KLESZCZACH

PRAWDY I MITY O KLESZCZACH

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia:

Aktualizacja: 20.04.2017

Komentarze (1 - 10 z 20)
Sabina, 27.04.2017 09.16
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Lekarze niechętnie dają skierowanie na badanie w kierunku boreliozy,jeszcze 2 lata temu napisała mi tylko na kartce jakie badanie mam zrobić. Może dlatego,że nie wiem kiedy ugryzł mnie kleszcz,nie było,nie widziałam odczynu,ale gdy się pracuje na działce,chodzi po lesie,to cudem byłoby żeby ten gad nie ugryzł. W tym roku wreszcie dostałam skierowanie,więc refundacja badania,ale to najtańsze,pewnie niezbyt dokładne, więc nic nie wyszło,a chora jestem nadal.Wniosek;badania trzeba sobie robić prywatnie nie czekając na łaskę skierowania.
 
nil, 25.04.2017 19.51
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
To prawda, bardzo mało mówi się o profilaktyce tych chorób u ludzi, ale i u zwierząt. Większość moich znajomych nie stosuję żadnych preparatów p-ko kleszczowych. Ja wybieram fiprexa, od kilku sezonów.
 
Kleszcz , 14.04.2017 23.33
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Autor arytykulu chce obalić mity dotyczące tej choroby , zapominając ze jest ona zakaźną chorbobą bakteryjna ,a wiec tak jak kiła - przenosi się przez krew oraz wydzieliny z narządów płciowych. Niestety w Polsce mało mówi się o zachowaniach profilaktycznych.
 
Qba z Piły, 07.02.2017 21.17
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
memory ma rację, kiedys wypalało sie łąki co przyczynialo sie do lepszej jakosci gleby, wszystko co nie potrzebne bylo usuwane i rosla swieza trawka, przy okazji wszystkie kleszcze byly spalane i inne pajęczaki i owady które przenoszą różne bakterie oraz wirusy. Jestem z Piły i u nas jest teren mocno endemiczny, lekarze chociaz mają obowiązek zglaszania kazdego chorego do sanepidu mają to gleboko w powazaniu. Posypalo Ci sie zdrowie, masz SM - zbadaj się na boreliozę!!
 
jurekbroda, 29.12.2016 10.51
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Obalamy mity o kleszczach http://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/urazy-wypadki/obalamy-mity-o-kleszc wczoraj tj 28 grudnia wyciągnąłem kleszcza z mojego kota Kołobrzeg
 
naffay, 12.11.2016 21.22
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
"boleriozą" może się nie zarazisz....prędzej boreliozą.
 
memory, 21.10.2016 23.22
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
W latach 70,80 i dziewięćdziesiątych(i wcześniejszych) nie było tyle kleszczy co teraz .Tylko ze świeczką można było wtedy znaleźć człowieka, którego kleszcz jebnął w mieście albo w centrum wsi. A był na to bardzo prosty, tani i rajcujący niektórych ludzi sposób, który to dzisiejszych pier....nych obrońców przyrody, tzw. ekologów przyprawia o różnorakie palpitacje itp. Kiedyś nagminnie i z przyzwoleniem władz wypalano trawy na jesień lub wczesną wiosną co przynosiło tylko same korzyści. Nie tylko to, że użyźniało glebę, likwidowało niepotrzebne szkodniki (typu właśnie kleszcze, ślimaki itp )ale również zapobiegało różnym chorobom wywołanym przez tą różnorodną gadzinę żyjącą właśnie wśród traw. Niestety w dzisiejszych czasach lepiej chyba wychodzi "palić traw(k)ę", bo to i zdrowsze dla zdrowia i złagodzi przynajmniej skutki ewentualnych zarażeń boleriozą i tym podobnych chorób
 
arkan, 25.08.2016 16.06
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Niby profesjonalne informacje, tylko że nie w 30% przypadków jest rumień jak tu podano, ale w 70% rumień występuje. Czasami podawane jest 2/3 przypadków.
 
michel, 23.08.2016 09.11
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Trzeba się spryskiwać
 
Nick, 03.07.2016 02.16
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Wystarczy trochę pogooglać aby się dowiedzieć. Ze skrzydełkami to mogły być komary, mrówki lub wszy zwierzęce albo ptasie.
 
następne »
strona 1 z 2
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Kleszcze: obalamy mity o kleszczach Kleszcze: obalamy mity o kleszczach

Czy kleszcze występują tylko w lasach i są aktywne tylko latem? Czy oznaką zakażenia boreliozą jest...

więcej

274

OPARZENIA - leczenie oparzeń domowymi sposobami. Pierwsza pomoc przy oparzeniach OPARZENIA - leczenie oparzeń domowymi sposobami. Pierwsza pomoc przy oparzeniach

Jak wyleczyć oparzenia? Pierwsza pomoc przy oparzeniach lekkiego stopnia polega przede wszystkim na...

więcej

261

OPARZENIA: rodzaje, stopnie oparzeń i ich charakterystyka. Kiedy oparzenie zagraża życiu? OPARZENIA: rodzaje, stopnie oparzeń i ich charakterystyka. Kiedy oparzenie zagraża życiu?

Oparzenia to uszkodzenia tkanek skóry pod wpływem wysokiej temperatury. Do oparzenia może dojść w...

więcej

258

Naciągnięcie mięśnia: przyczyny i objawy. Jak leczyć naciągnięte mięśnie? Naciągnięcie mięśnia: przyczyny i objawy. Jak leczyć naciągnięte mięśnie?

Naciągnięcie mięśnia to bolesna kontuzja. Dochodzi do niej w wyniku nadmiernego przeciążenia...

więcej

245

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Nie jest wskazane wykonywanie tatuażu w przypadku twardziny. Istnieje ryzyko powstania aktywnych zmian skórnych po mikrourazach oraz w przebiegu tej choroby może dochodzić do nieprawidłowego gojenia...

Gęsty płyn owodniowy może być w przypadku, gdy płód odda smółkę lub gdy w płynie jest krew albo zakażenie. Nie bardzo wiem, jak na prawdę wyglądał płyn owodniowy, ale jeśli budził jakikolwiek...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.