Migrena: przyczyny, objawy, leczenie

2019-06-05 9:27 lek. Tomasz Nęcki

Migrena uważana jest za jeden z najcięższych rodzajów bólów głowy. Z pewnością można ją uznać również i za dość specyficzne bóle głowy, bo nierzadko jednostce tej towarzyszą inne niż sam ból dolegliwości. Mimo dużej częstości tego schorzenia - szacuje się, że zmagać się z migrenami może nawet aż 15 procent populacji - do dziś nie udało się jednoznacznie ustalić, jakie są przyczyny migreny. Dużo lepiej poznane zostały sposoby opanowywania migrenowych bólów głowy - na czym więc opiera się leczenie migreny?

Spis treści

  1. Migrena: przyczyny
  2. Migrena: czynniki wyzwalające
  3. Migrena: patomechanizm
  4. Migrena: objawy
  5. Migrena: rodzaje
  6. Migrena: rozpoznawanie
  7. Migrena: leczenie
  8. Czy migreny można całkowicie wyleczyć?

Migrena (migrenowe bóle głowy) stanowią jedne z wyróżnianych pierwotnych bólów głowy (czyli takich, które nie wynikają z istnienia u pacjenta jakiegoś innego schorzenia).

Problem ten jest niestety stosunkowo częsty - szacuje się, że z migrenami może się zmagać nawet aż 15% światowej populacji. Nieco inne są - szczęśliwie - statystyki dotyczące rozpowszechnienia migrenowych bólów głowy w populacji polskiej, okazuje się bowiem, że w naszym kraju na problem ten cierpi około 8% obywateli.

Typowo migrena rozpoczyna się w młodym wieku - u przeważającej większości pacjentów pierwszy napad migreny pojawia się przed czwartą dekadą życia.

Migrena może jednak rozwinąć się tak naprawdę w każdym wieku - zdarza się, że ten typ bólu głowy pojawia się już u dzieci, jak i możliwe jest to, że do pierwszego epizodu migreny dojdzie dopiero w podeszłym wieku.

Migreny zwyczajowo uważane są za typowo kobiecy problem - słusznie, bo tak naprawdę 3/4 spośród wszystkich osób, które cierpią na migreny, to właśnie panie.

Migrena: przyczyny

Mimo tego, że migrena jest często spotykaną jednostką chorobową, do dziś nie udało się jednoznacznie ustalić, jakie są jej dokładne przyczyny.

Ogólnie uważa się, że patogeneza migreny jest wieloczynnikowa - wpływ na ten problem mogą mieć zarówno geny, jak i różne czynniki środowiskowe.

O tym, że uwarunkowania genetyczne mogą stanowić przyczyny migreny, przekonuje przede wszystkim to, że nawet w 2/3 przypadków problem ten występuje rodzinnie.

Znane są również pewne schorzenia uwarunkowane genetycznie, których jednym z przejawów są właśnie migrenowe bóle głowy - jako przykład takiej jednostki można podać zespół CADASIL.

O roli genów w rozwoju migren, przekonać mogą także i wyniki badań przeprowadzonych na bliźniętach - okazuje się bowiem, że kiedy jedno z nich zmaga się z migrenowymi bólami głowy, to ryzyko, że problem ten pojawi się u drugiego bliźniaka, sięgać może nawet i aż powyżej 50%.

Zauważalne jest także to, że różne czynniki środowiskowe mogą mieć związek z napadami migreny u ludzi. Określane są one jako czynniki wyzwalające migrenowe bóle głowy i tak naprawdę zadziwić może to, co konkretnie może sprzyjać migrenom.

Migrena: czynniki wyzwalające

Pewną rolę w występowaniu migren wydają się mieć hormony płciowe. Taki wniosek wysunięto na podstawie tego, że problem częściej występuje u kobiet, ale i zważywszy na to, że różne sytuacje związane ze zmianami stężeń hormonów płciowych w organizmie - takie jak np. miesiączka, ciąża czy menopauza - mogą być powiązane z migrenowymi bólami głowy.

Zwiększać ryzyko migreny może również przemęczenie, silny stres czy niedostateczna lub nadmierna ilość snu.

Część ludzi powiązuje występowanie u siebie migren ze spożywaniem pewnych pokarmów - za takie, które szczególnie mogą sprzyjać migrenom, uznaje się m.in. wysoce przetworzone produkty oraz pokarmy zawierające duże ilości soli.

Prowokować migrenę może spożywanie alkoholu, ale i picie napojów zawierających duże ilości kofeiny.

Zdarza się również sytuacja, gdzie migrena rozwija się w związku ze zmianami atmosferycznymi (np. gwałtownymi zmianami ciśnienia atmosferycznego), jak i może ona pojawiać się po jakimś wysiłku, takim jak nawet… kontakt płciowy.

Migrena: patomechanizm

Tak jak przyczyn, tak i patomechanizmu migren naukowcom nie udało się dotychczas jednoznacznie ustalić. Funkcjonuje kilka co najmniej teorii dotyczących tego, jakie zaburzenia czynności ośrodkowego układu nerwowego skutkują wystąpieniem migreny.

Jedną z nich jest teoria naczyniowa, według której z migrenowymi bólami głowy związana jest cała kaskada kilku zjawisk. Według teorii naczyniowej migrena pojawia się, gdy tętnice wewnątrzczaszkowe najpierw się kurczą, potem rozkurczają, aż w końcu w ich otoczeniu dochodzi do rozwoju swoistego obrzęku.

W tej sytuacji ból miałby się pojawiać przez nadmierny przepływ krwi w mózgowiu i wspominany obrzęk, oprócz tego warunkować jego występowanie miałoby również zwiększone uwalnianie mediatorów związanych z odczuwaniem bólu (np. substancji P).

Inną teorią dotyczącą patomechanizmu migren jest teoria zapalenia tkanki nerwowej, według której schorzenie związane miałoby być z jałowym zapaleniem w układzie nerwowym, które - w uproszczeniu - miałoby podrażniać różne włókna oraz receptory i przez to prowadzić do bólu migrenowego.

Sugeruje się także, że udział w występowaniu migren mogą mieć również zbyt niskie ilości jednego z neuroprzekaźników w układzie nerwowym - serotoniny.

Część badaczy jest z kolei zdania, że tak naprawdę migrena rozwija się wskutek współwystępowania wszystkich wymienionych mechanizmów.

Migrena: objawy

Migrena przebiegać może bardzo różnie - dużo zależy od tego, jaka jej postać występuje u pacjenta. Rozmaite bywają także dolegliwości, które występują u osób zmagających się z tym problemem - wyróżnia się nawet 4 okresy epizodu migreny, którymi są:

  • okres prodromalny (zapowiadający - może on mieć początek kilka godzin lub kilka dni przed migreną, jego objawami bywają m.in. spadek nastroju, drażliwość i niewielka nadwrażliwość na różne bodźce)
  • aura migrenowa (zespół objawów, które pojawiają się bezpośrednio przed migrenowym bólem głowy)
  • napad migreny
  • etap postdromalny (zespół dolegliwości pojawiający się już po ustąpieniu bólu głowy, który może obejmować m.in. uczucie dyskomfortu w miejscu, w którym wcześniej zlokalizowany był ból czy poczucie osłabienia i zmęczenia)

Bliżej warto się przyjrzeć kluczowemu aspektowi związanemu z omawianymi bólami głowy, czyli napadowi migreny. Za typowe objawy migreny uznawane są:

  • zwykle jednostronny, silny ból głowy (który pacjenci zazwyczaj lokalizują w okolicy za okiem, w obrębie skroni oraz czoła), utrzymujący się od 4 do 72 godzin; jest on pulsujący i zwykle ma charakter rozpierający
  • nudności
  • wymioty
  • nadwrażliwość na różne bodźce (głównie na światło, zapachy oraz dźwięk)
  • zaburzenia wegetatywne (czyli wynikające z nieprawidłowej funkcji autonomicznego układu nerwowego)

Migrena migrenie nierówna i mowa tutaj nawet o różnych jej napadach, które występują u tego samego pacjenta. Ból migrenowy rzeczywiście typowo jest jednostronny, możliwe jest jednak i to, że chory będzie odczuwał obustronny ból.

Zdarza się, że ból w kolejnych napadach ma taką samą lokalizację, jak i dochodzi do sytuacji, gdzie u pacjenta raz ból zlokalizowany jest po prawej, raz po lewej stronie głowy.

Różna jest także częstość występowania migren u różnych osób - jeden pacjent może mieć następujące po sobie w bardzo krótkim czasie migreny, inny z kolei może mieć kilkumiesięczną nawet przerwę pomiędzy jednym a kolejnym napadem migreny.

Jedna jednak cecha migrenowego bólu jest wspólna u wszystkich pacjentów - otóż jest to ból na tyle silny, że prowadzi do występowania trudności w zwyczajnym funkcjonowaniu. Człowiek doświadczający migreny zazwyczaj unika towarzystwa, izoluje się i najchętniej przebywa w ciemnym, cichym pomieszczeniu.

Migrena: rodzaje

Podstawowy podział migren uwzględnia dwie postacie tego schorzenia:

  • migrenę bez aury (stanowiącą, według niektórych autorów, nawet do 70-90% wszystkich przypadków tej jednostki)
  • migrenę z aurą

Czasami jednak wyróżnia się i inne rodzaje migreny, takie jak np.:

Wspomina się również o takich problemach, jak

  • migrena przewlekła (o której mówi się, kiedy u pacjenta napady migreny występują przez minimum 15 dni w miesiącu w okresie przynajmniej trzech miesięcy)
  • stan migrenowy (o nim mówi się wtedy, kiedy pojedynczy napad migreny utrzymuje się przez czas dłuższy niż 72 godziny)

Migrena: rozpoznawanie

W rozpoznaniu samej migreny podstawowe znaczenie ma tylko wywiad lekarski - diagnozę można postawić na podstawie zgłaszania przez pacjenta typowych objawów migreny.

Czasami jednak u osób, które doświadczają dolegliwości prawdopodobnie wynikających z napadów migreny, wykonywane są pewne badania, takie jak np. elektroencefalografia (EEG) czy badania obrazowe głowy (w postaci np. tomografii komputerowej).

Badania te nie służą rozpoznaniu samych migrenowych bólów głowy, lecz mają one na celu wykluczenie innego możliwego podłoża dręczących chorego objawów.

Jednostkami, które przede wszystkim uwzględnia się w diagnostyce różnicowej migreny, są m.in.

Migrena: leczenie

Leczenie migreny odbywa się dwojako: wyróżnia się leczenie doraźne oraz leczenie profilaktyczne. Doraźnie przyjmowane przez chorego leki mają na celu doprowadzenie do ustąpienia (lub przynajmniej do złagodzenia) doświadczanego przez niego w danej chwili napadu migreny. W tym przypadku zalecane są pacjentom przede wszystkim niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) oraz preparaty z grupy tryptanów.

Poza leczeniem doraźnym, w leczeniu migreny wykorzystywane mogą być również oddziaływania profilaktyczne, czyli zapobiegające występowaniu jej napadom. W jego przypadku stosowane są inne niż doraźnie preparaty, takie jak np. propranolol, kwas walproinowy czy trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne.

Poza leczeniem farmakologicznym, czasami u pacjentów z migrenowymi bólami głowy coraz częściej podejmowane są próby wdrażania u nich alternatywnych form terapii.

Jako ich przykłady można podać m.in. akupunkturę, ale i biofeedback, przezczaszkową stymulację mózgu czy nawet leczenie chirurgiczne migren.

Czytaj więcej: Leczenie migreny

Czy migreny można całkowicie wyleczyć?

Migrena jest niestety chorobą przewlekłą - nieznane są sposoby, dzięki którym można by doprowadzać do jej całkowitego wyleczenia. Nie da się jednak przewidzieć, jak często dany pacjent będzie zmagał się z napadami migrenowych bólów głowy.

U jednych chorych leczenie profilaktyczne umożliwia znaczące zmniejszenie częstości migren, u innych zaś nadal pojawiają się one często. Zdarza się także, że jeden człowiek zmagający się z tym problemem doświadcza epizodów migren kilka lub kilkanaście nawet razy w miesiącu, inny zaś w ciągu całego swojego życia ma zaledwie kilka migrenowych bólów głowy.

Źródła:

  1. Wójcik-Drączkowska H., Bilińska M., Nyka W., Migrena – rozpoznanie i leczenie, Forum Medycyny Rodzinnej 2007, tom I, nr 2, 109-114, dostęp on-line
  2. Zgorzalewicz M., Patomechanizm migrenowych bólów głowy, Neurologia dziecięca, vol. 14/2005, nr 28, dostęp on-line
  3. Elrington G., Migraine: diagnosis and managment, J Neurol Neurosurg Psychiatry 2002;72 (Suppl II):ii10–ii15 dostęp on-line
O autorze
lek. Tomasz Nęcki
Lek. Tomasz Nęcki
Absolwent kierunku lekarskiego na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Wielbiciel polskiego morza (najchętniej przechadzający się jego brzegiem ze słuchawkami w uszach), kotów oraz książek. W pracy z pacjentami skupiający się na tym, aby przede wszystkim zawsze ich wysłuchać i poświęcić im tyle czasu, ile potrzebują.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Iwona G
|

Mało kto wie ale z bólem głowy można również pójść do specjalisty jakim jest fizjoterapeuta. Ja wiele lat chodziłam z diagnozą migrenowe bóle głowy...usłyszałam o fizjoterapeucie, który zajmuje się tego typu dolegliwościami. Pan Adrian Rogala już po pierwszej wizycie pomógł mi się uporać z bólami głowy. Po kilku wizytach, okazało się, że to nie są migrenowe bóle głowy tylko problemy z napięciem mięśniowym. Warto zgłaszać się do dobrych specjalistów po pomoc zamiast łykać całe życie pastylki.

Shrike Keats
|

Jaki to lek?

Maria Szot
|

Mi na bóle głowy bardzo pomaga Laminina To suplement diety, którego naturalne substancje łagodzą napięcie i ból. Organizm jest w stanie bardzo szybko go przyswoić.

Renatqa
|

A to ja jestem dziwna, bo u mnie produkty zawierajace duze ilosci kofeiny wręcz zatrzymuja migrene :P

Marta Walewska
|

Tak polecam! Bardzo dobra jest tlenoterapia na bóle migrenowe. Ja korzystam z ATAmedu właśnie i jestem zadowolona:)

martasiz
|

mnie też z ATAmedu pomogły zabiegi. Tlenoterapia bardzo dobrze działa na bóle migrenowe

juka2
|

Mnie na migrenowe bóle bardzo pomogła tlenoterapia. Po każdym zabiegu czułam się o niebo lepiej ;)

paulina7654
|

U mnie migrena przebiega bardzo różnie i ciężko mi zweryfikować, co tak naprawdę ja powoduje. Stosowałam chyba wszystkie domowe sposoby, robiłam sobie bardzo często zimne okłady na czoło i odczuwałam dzięki temu tylko chwilowa poprawę. Teraz myślę nad zamówieniem Cefaly, słyszałam, że jest świetne, więc mam nadzieje, że mi pomoże... bo już jestem zdesperowana, chciałabym pozbyć się migreny raz na zawsze albo chociaż zminimalizować ten uporczywy ból.

Lil
|

Wiem,ze każdy organizm jest inny, jak mam migrene to zadne leki nie pomagają. Spanie i to tyle..czekanie aż sobie panna pójdzie. Ktoś mi polecił wode z solą morską i pomaga, może nie zawsze, ale przynajmniej skraca migrene z dnia lub dwóch dni na pare godzin.

ticket
|

Cześć. Uciążliwe bóle migrenowe zaczęły się u mnie w wieku 14 lat, wcześniej miałam bóle głowy, ale rzadsze i mniej bolesne. Moja mama też cierpi na migreny. W okresie dojrzewania nie było źle, ataki były sporadyczne, głównie wywołane zmęczeniem, stresem. Potem było coraz gorzej. W wieku 20 lat miałam napady tak silne, że nie byłam w stanie wstać z łóżka przez cały dzień, dochodził do tego światłowstręt, nudności i wymioty, a także zaburzenia widzenia. Zdarzało mi się mieć migreny cały tydzień. Migreny wywołuje u mnie alkohol, zmiana pogody, stres, przesadzenie z wysiłkiem na siłowni, brak pokarmu przez dłuższy czas, a przede wszystkim zmiana rutyny snu, każda podróż do innej strefy czasowej kończy się migreną. W końcu poszłam po rozum do głowy i odwiedziłam neurologa, pierwszy lek, jaki przetestowaliśmy okazał się tym, który mi pomaga, moje życie się zmieniło. Dziś nie muszę w pracy mówić, że muszę zostać w domu, bo mam migrenę (nikt nie traktuje poważnie migren). Lek biorę, gdy tylko czuję, że mam aurę i mnie nie zawodzi. Nie czekajcie, tylko idźcie do lekarzy. Wiem, że nie każdemu pomagają leki, ale warto przetestować wszystkie, które są dostępne. Ja leczyłam się Ibupromem, i miałam wiele dni wyjętych z życia. Dziś żyje mi się lżej. To, że biorę lek nie oznacza, że nie uważam. Uważam, pilnuję regularnego snu, nie upijam się alkoholem, musiałam odstawić ulubione czerwone wytrawne wino, ale wolę nie ryzykować. Pozdrawiam wszystkich którzy męczą się z tym dziadostwem.