Nieme niedokrwienie mięśnia sercowego

2016-09-30 10:43 lek. Łukasz Kujawa

Nieme niedokrwienie mięśnia sercowego - to określenie stosuje się, gdy brak występowania objawów niedokrwienia mięśnia sercowego, pomimo stwierdzenia jego cech w obiektywnych badaniach diagnostycznych. Obecność bezobjawowej postaci choroby wieńcowej może przysporzyć trudności diagnostycznych oraz pogarszać rokowanie.

Nieme niedokrwienie mięśnia sercowego, przebiegające bez bólu ani jego "masek", zdaje się problemem bardzo częstym. Trudno jest dokładnie oszacować częstość występowania tego zjawiska, jednakże przyjmuje się, że aż 50-80% wszystkich epizodów niedokrwienia może przebiegać bezbólowo!

W 1981 roku zaproponowano podział pacjentów z bezobjawowym niedokrwieniem na 3 typy:

  • typ 1 – najrzadszy, chorzy całkowicie bez objawów;
  • typ2 – chorzy bez objawów z przebytym zawałem serca;
  • typ3 – najczęstszy; chorzy z objawową chorobą wieńcową, lecz prezentujących epizody niemego niedokrwienia.

Choroba wieńcowa to zespół objawów klinicznych związany z niedokrwieniem mięśnia sercowego na skutek ograniczonego przepływu krwi przez tętnice wieńcowe, których zadaniem jest transport tlenu i substancji odżywczych do serca. Najczęstszą przyczyną tego stanu jest miażdżyca. Choroba wieńcowa może objawiać się jako postać stabilna – dławica piersiowa (dusznica bolesna) lub ostra (np. zawał serca). Najbardziej charakterystycznym objawem niedokrwienia mięśnia sercowego jest ból w klatce piersiowej. Jego typowe cechy (w postaci stabilnej) to:

  • lokalizacja zamostkowa,
  • występowanie pod wpływem wysiłku fizycznego lub stresu,
  • ustępowanie w spoczynku.

Czasem typowy ból może nie występować, a pacjent zmaga się dolegliwościami, które stanowią jego odpowiedniki np.: dusznością, kołataniem serca, omdleniem, bólem brzucha, nudnościami itd.

Nieme niedokrwienie mięśnia sercowego: przyczyny

Etiologia niemego niedokrwienia mięśnia sercowego nie została wyjaśniona w sposób jednoznaczny, choć na przestrzeni lat pojawiło się wiele hipotez tłumaczących to zjawisko. Duża rola przypisywana była cukrzycy, a konkretniej neuropatii autonomicznej pojawiającej się w jej przebiegu. To właśnie w tej grupie pacjentów częściej dochodzi do tzw. bezbólowych zawałów serca. Przyczyn niemego niedokrwienia upatruje się także w m.in.: indywidualnych różnicach w percepcji bólu, wyższej produkcji beta-endorfin redukujących jego natężenie, wpływie cytokin zapalnych na podwyższenie progu bólowego oraz mikrozatorach płytkowych w obrębie najmniejszych naczyń krążenia wieńcowego.

Możemy wyróżnić pewne czynniki zwiększające prawdopodobieństwo wystąpienia bezobjawowych epizodów niedokrwienia:

  • cukrzyca
  • nadciśnienie tętnicze
  • podeszły wiek
  • przebyty zawał
  • niewydolność nerek

Nieme niedokrwienie mięśnia sercowego: diagnostyka

Z powodu tak dużej częstości występowania asymptomatycznych przypadków choroby wieńcowej, kluczowym jest oszacowanie prawdopodobieństwa jej występowania na podstawie czynników ryzyka takich jak: starszy wiek, obciążony wywiad rodzinny, palenie tytoniu, otyłość, cukrzyca czy dyslipidemia. Zwiększona czujność pozwala na wcześniejsze wdrożenie bardziej specjalistycznej diagnostyki.

Podstawowymi badaniami stosowanymi w celu wykrycia niedokrwienia są:

  • 24 (lub 48)godzinne monitorowanie EKG metodą Holtera – pomiar ciągły EKG stwarza większe szanse na udokumentowanie epizodów niemego niedokrwienia; jednorazowe, spoczynkowe EKG jest z reguły w tym przypadku mało diagnostyczne.
  • elektrokardiograficzna próba wysiłkowa – w tej metodzie badanie EKG wykonuje się podczas kontrolowanego wysiłku fizycznego np. na bieżni ruchomej w celu sprowokowania i zarejestrowania epizodu niedokrwienia.
  • próby obciążeniowe – stanowią alternatywę i uzupełnienie dla prób wysiłkowych; przykładem jest próba z dobutaminą, której działanie farmakologiczne polega na przyspieszeniu czynności serca. Zaburzenia kurczliwości serca wywołane jego niedotlenieniem mogą być zobrazowane w badaniu echokardiograficznym (ECHO serca).

Rzadziej wykonywane badania to m.in. wysiłkowa scyntygrafia perfuzyjna i pozytronowa tomografia emisyjna (PET).

Nieme niedokrwienie mięśnia sercowego: leczenie

Leczenie nie różni się od tego, które stosuje się w objawowej chorobie wieńcowej. Podstawowym(i zapewne najtrudniejszym) elementem postępowania jest modyfikacja czynników ryzyka, która obejmuje przede wszystkim:

  • wprowadzenie odpowiednich zmian w diecie
  • regularny, odpowiednio dostosowany wysiłek fizyczny
  • rzucenie palenia

Leczenie i wyrównanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej

Farmakoterapia to przede wszystkim leki poprawiające rokowanie i wpływające na spadek ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych: kwas acetylosalicylowy, statyny, inhibitory konwertazy oraz leki wpływające zmniejszenie częstości i nasilenia objawów: beta-blokery, blokery kanału wapniowego i nitraty.

W przypadkach, gdy leczenie farmakologiczne jest niewystarczające, a w tętnicach znajdują się istotne lub krytyczne zwężenia - metodą z wyboru jest rewaskularyzacja naczyń wieńcowych. Może mieć charakter zabiegu przeznaczyniowego (PCI) – polegającego najczęściej na wprowadzeniu tzw. stentu w miejsce zwężenia. Czasem wskazana jest również rewaskularyzacja chirurgiczna - wykonanie pomostowania aortalno-wieńcowego, czyli popularnych "by-passów".

To ci się przyda

Nieme niedokrwienie mięśnia sercowego: rokowanie

Epizody niemego niedokrwienia serca mogą występować zarówno u pacjentów ze zdiagnozowaną chorobą wieńcową, u których występują także typowe objawy, jak i u osób, które nigdy nie zgłaszały żadnych dolegliwości. To właśnie w tej drugiej grupie są one bardziej niebezpieczne. Zwiększają kilkukrotnie ryzyko wystąpienia takich zdarzeń jak zawał serca, nagły zgon czy udar mózgu. Incydent sercowo-naczyniowy może być wówczas pierwszym objawem długotrwałej i nierozpoznanej choroby wieńcowej. Brak bólu wieńcowego sprawia, że nieświadomy choroby pacjent nie zgłasza się do lekarza. Opóźnia się proces diagnoza i wdrożenie leczenia. Z tego względu tak ważna jest znajomość czynników ryzyka i działania profilaktyczne, które pozwolą zdiagnozować chorobę niedokrwienną serca na jej wczesnym etapie.

Źródła:

1. Anna Kazik, Lech Poloński, Nieme niedokrwienie mięśnia sercowego — wciąż wiele znaków zapytania, "Choroby Serca i Naczyń" 2007, tom 4, nr 3, 117–122 (online)

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE