Schizofrenia: przyczyny, objawy, leczenie

2019-04-18 12:29 lek. Tomasz Nęcki

Schizofrenia to przewlekła choroba psychiczna, która swój początek ma najczęściej w młodej dorosłości. Powszechnie schizofrenia kojarzona jest z omamami i urojeniami, jednakże w jej przebiegu pojawiać się mogą również i liczne inne problemy, takie jak zobojętnienie, ekscentryczność czy zubożenie mowy. Po czym rozpoznaje się schizofrenię? Jakie są możliwości leczenia tej choroby i rokowania pacjentów ze schizofrenią?

Spis treści

  1. Schizofrenia: przyczyny
  2. Schizofrenia: objawy, przebieg i rodzaje schizofrenii
  3. Schizofrenia: rozpoznawanie
  4. Schizofrenia: leczenie
  5. Schizofrenia: rokowanie

Schizofrenia, wśród wielu rozmaitych chorób i zaburzeń psychicznych, uznawana jest za jednostkę najcięższą i najpoważniejszą.

Takie przekonanie nie wzięło się znikąd - schizofrenia może przecież w znaczący sposób utrudniać chorującemu na nią człowiekowi funkcjonowanie, a oprócz tego nierzadko spotykane są rozmaite trudności w leczeniu schizofrenii.

Choroba ta zaliczana jest do zaburzeń psychotycznych, czyli tych, w których odbieranie rzeczywistości przez pacjenta jest znacząco zniekształcone.

Termin schizofrenia wywodzi się z greki - schizis oznacza "rozszczepić", z kolei słowo phren tłumaczone jest jako "umysł".

Ta przewlekła choroba psychiczna najczęściej rozpoczyna się pomiędzy 15. a 45. rokiem życia, początek schizofrenii może mieć jednak miejsce również i u pacjenta będącego w podeszłym wieku, jak i nawet u dzieci (schizofrenia u dzieci jest co prawda zjawiskiem rzadkim, jednakże jak najbardziej możliwym - zachorować na schorzenie mogą nawet kilkulatki).

Według statystyk schizofrenia występuje u około 1% populacji ludzkiej. Częstość jednostki w zależności od płci szacowana jest różnie - według jednych opracowań kobiety i mężczyźni cierpią na schizofrenię z jednakową częstością, z kolei według innych pojawia się ona częściej u przedstawicieli płci męskiej.

Jeden aspekt jest w różnych opracowaniach oceniany podobnie - mianowicie zauważalne jest, że u mężczyzn schizofrenia rozpoczyna się z reguły we wcześniejszym wieku.

Schizofrenia: przyczyny

Ze względu na ciężkość schizofrenii i związane z chorobą problemy, wielu badaczy interesowało się przyczynami schizofrenii. Jednego konkretnego czynnika sprawczego, który doprowadza do tej choroby, nie udało się jak do tej pory odnaleźć.

Obecnie uznaje się, że schizofrenia jest uwarunkowana wieloczynnikowo - wpływ na występowanie tej choroby najprawdopodobniej mają m.in. geny, zdarzenia zachodzące jeszcze w trakcie życia wewnątrzmacicznego, a także czynniki środowiskowe wpływające na ludzką psychikę.

Zaburzenia genetyczne przykuły uwagę naukowców zajmujących się przyczynami schizofrenii z tego względu, iż zauważono, że ryzyko wystąpienia schizofrenii jest zwiększone u tych ludzi, w których rodzinach ktoś już cierpiał na tę chorobę psychiczną.

Ryzyko to jest różne w zależności od stopnia pokrewieństwa, przykładowo w przypadku bliźniąt jednojajowych (posiadających taki sam materiał genetyczny), kiedy jeden z nich choruje na schizofrenię, to drugi jest obarczony nawet 50% ryzykiem wystąpienia tego samego schorzenia.

Obecnie coraz popularniejszy staje się temat dziedziczenia schizofrenii - naukowcom udało się już nawet odkryć pewne geny i mutacje, które mogą sprzyjać pojawianiu się tej choroby.

Wśród innych czynników, które potencjalnie mogą być zaangażowane w patogenezę schizofrenii, wymienia się problemy związane z przebiegiem ciąży i porodem (takie jak np. infekcje występujące u matki w trakcie ciąży czy też komplikacje porodu, prowadzące np. do niedotlenienia mózgu).

Zwraca się również uwagę na to, że liczne czynniki środowiskowe mogą sprzyjać wystąpieniu schizofrenii (szczególne ryzyko dotyczy w tym przypadku osób, które są predysponowane do schizofrenii np. ze względu na rodzinne obciążenie tą jednostką).

Jako przykłady takich czynników można podać stosowanie substancji psychoaktywnych, ale i dorastanie w dysfunkcyjnej rodzinie, doświadczanie izolacji społecznej czy prześladowania przez innych ludzi.

Opisane powyżej zjawiska rzeczywiście są traktowane jako możliwe przyczyny schizofrenii, jednakże badacze skupiali się również na innych aspektach - interesowało ich chociażby to, dlaczego pacjenci doświadczają np. zaburzeń psychotycznych czy objawów negatywnych schizofrenii.

Obecnie największą uwagę wzbudzają zaburzenia ilości neuroprzekaźników w układzie nerwowym - zainteresowanie kierowane jest przede wszystkim ku dopaminie.

Okazuje się bowiem, że w przebiegu schizofrenii w niektórych rejonach mózgu dochodzić może do nadczynności dopaminergicznej, z kolei w innych pojawiać się mogą niedobory dopaminy.

Przemawiać za słusznością takiej teorii może to, że stosowane w leczeniu schizofrenii preparaty wpływają przede wszystkim właśnie na dopaminę i jej receptory w układzie nerwowym.

70 proc. osób cierpiących na schizofrenię w Polsce nie stosuje się do zaleceń lekarza

Źródło: Biznes.newseria.pl

Ważne

Na schizofrenię cierpi jedna osoba spośród 100 na całym świecie.

Choroba ta może przydarzyć się każdemu z nas.

Schizofrenia rozpoczyna się najczęściej w młodości, ale również może zaatakować w wieku podeszłym i średnim.

Czynniki środowiskowe mogą pełnić rolę wyzwalaczy, to znaczy, że przyczyniają się do ujawnienia schizofrenii.

Prawdą jest, że do końca nie znamy jej przyczyn.

Schizofrenia: objawy, przebieg i rodzaje schizofrenii

Schizofrenia może rozwijać się dość szybko i u pacjenta wcześnie mogą występować różne objawy schorzenia, istnieje jednak możliwość, że choroba będzie rozwijała się powoli i różne zaburzenia będą pojawiały się stopniowo.

Wyróżnia się nawet pojęcie tzw. stanu prepsychotycznego, czyli stanu, w którym pojawiają się niewielkiego natężenia dolegliwości i który poprzedza rozwinięcie się pełnoobjawowej psychozy.

Objawy schizofrenii bywają naprawdę różnorodne i dzielone są one na różne kategorie. Najprostszy podział uwzględnia:

  • objawy pozytywne (wytwórcze)
  • objawy negatywne (ubytkowe) schizofrenii

Objawami pozytywnymi schizofrenii nazywane są dolegliwości, których nie doświadczają ludzie z prawidłowo funkcjonującą psychiką. Zaliczane do nich są różne omamy (np. wzrokowe czy słuchowe w postaci słyszenia różnych głosów) oraz urojenia.

Niezgodne z rzeczywistością przekonania w postaci urojeń miewają różnorodną tematykę – w przebiegu schizofrenii występować mogą zarówno urojenia prześladowcze, jak i urojenia owładnięcia, nasyłania myśli czy urojenia ksobne, a także inne rodzaje urojeń.

Negatywne objawy schizofrenii związane są z kolei z - nierzadko znacznego stopnia - zubożeniem funkcjonowania. Do tej grupy objawów schizofrenii zaliczane są:

  • awolicja
  • abulia
  • apatia
  • anhedonia
  • zubożenie mowy
  • spowolnienie ruchowe
  • zmniejszona dbałość o samego siebie

Już powyżej opisane dolegliwości powinny wskazać na to, że ze schizofrenią związana jest bardzo duża ilość problemów.

Wymienione nie stanowią jednak jeszcze wszystkich możliwych objawów schizofrenii – w przebiegu choroby u pacjentów pojawiać się także mogą:

  • zaburzenia funkcji poznawczych (np. pogorszenie koncentracji i pamięci czy zaburzenia uwagi)
  • zaburzenia afektu (np. w postaci jego stępienia)
  • odizolowywanie się od innych ludzi, problemy w komunikacji z innymi ludźmi
  • zaburzenia psychoruchowe (np. katatonia)

Przebieg choroby nie u każdego pacjenta ze schizofrenią jest taki sam. U jednego chorego dominować mogą objawy pozytywne schizofrenii, u innego przodować mogą z kolei objawy ubytkowe tego schorzenia.

Z tego właśnie względu istnieje podział na różne rodzaje schizofrenii, wyróżnia się w nim m.in. schizofrenię paranoidalną, w której głównymi dolegliwościami są urojenia i omamy, czy schizofrenię rezydualną, w której dominują objawy negatywne oraz dziwaczność zachowań pacjenta, a objawy wytwórcze nie występują lub mają one tylko niewielkie nasilenie.

Schizofrenia: rozpoznawanie

Schizofrenię rozpoznaje się na podstawie przeprowadzenia dokładnego badania psychiatrycznego.

Nie istnieją niestety żadne badania krwi czy badania obrazowe, które pozwoliłyby postawić rozpoznanie schorzenia - psychiatrzy dysponują jednak za to specjalnymi skalami i kwestionariuszami.

Warto zwrócić uwagę na to, że w diagnostyce schizofrenii ważne jest kryterium czasowe - aby możliwe było rozpoznanie tej jednostki, objawy pozytywne czy negatywne schizofrenii powinny się utrzymywać przez minimum miesiąc.

Pacjentowi z podejrzeniem schizofrenii wykonywane mogą być różnorodne badania - ich przeprowadzanie uzasadnione jest tym, że konieczne jest wykluczenie innych potencjalnych przyczyn występujących u chorego objawów.

Schizofrenię należy bowiem różnicować m.in. z:

Schizofrenia: leczenie

Leczenie schizofrenii to aspekt dość złożony. Podstawę terapii stanowi farmakoterapia - głównymi lekami, stosowanymi w przebiegu schizofrenii, są preparaty przeciwpsychotyczne (neuroleptyki).

Środki te oddziałują jednak przede wszystkim na objawy pozytywne schizofrenii, dlatego też istnieje konieczność wdrażania u pacjentów również i innych oddziaływań terapeutycznych, takich jak chociażby psychoterapia czy psychoedukacja.

Leki przeciwpsychotyczne (neuroleptyki)

Pacjenci ze schizofrenią wymagają leczenia przewlekłego.

Terapia prowadzona jest głównie w warunkach ambulatoryjnych, czasami jednak zachodzi konieczność hospitalizacji - tak bywa szczególnie w przypadku nowych rozpoznań choroby w sytuacji, kiedy objawy psychotyczne u pacjenta mają duże nasilenie.

Poza już wspomnianymi metodami leczenia schizofrenii, czasami wykorzystanie znajdują również i inne możliwości - ich przykładem może być terapia elektrowstrząsami, wykorzystywana u niektórych pacjentów z wyjątkowo ciężkim przebiegiem schizofrenii.

Schizofrenia: rokowanie

Rokowanie osób ze schizofrenią, które są poddawane leczeniu, szacowane jest tak naprawdę różnie.

Ogólnie przyjmuje się, że u około jednej trzeciej chorych dzięki terapii udaje się uzyskać odpowiedni stopień poprawy, umożliwiający pacjentom funkcjonowanie co najmniej zbliżone do prawidłowego.

U kolejnej 1/3 chorych poprawa jest odnotowywana, lecz nie jest ona w pełni zadowalająca. U ostatniej części spośród wszystkich leczonych pacjentów ze schizofrenią, według statystyk, nie udaje się natomiast uzyskać poprawy ich stanu klinicznego.

Wczesne wdrażanie leczenia u pacjentów ze schizofrenią jest bardzo ważne nie tylko ze względu na to, że choroba pogarsza funkcjonowanie pacjentów.

Wymaga podkreślenia to, że schizofrenia zwiększa ryzyko popełnienia samobójstwa - według niektórych opracowań ryzyko to dla pacjentów ze schizofrenią sięga nawet aż 10%.

Zatrważające jest także to, że przez schizofrenię dochodzić może do znacznego - bo sięgającego 10, a czasami nawet 25 lat - skrócenia oczekiwanej długości życia pacjentów.

Przeczytaj też:

Żródła:

  1. Picchioni M.M., Murray R.M., Schizophrenia, BMJ. 2007 Jul 14; 335(7610): 91–95, dostęp on-line: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1914490/
  2. Patel K.R. et al.: Schizophrenia: Overview and Treatment Options, P T. 2014 Sep; 39(9): 638–645, dostęp on-line: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4159061/
  3. Tamminga C.A., The biology of schizophrenia, Dialogues Clin Neurosci. 2000 Dec; 2(4): 339–348, dostęp on-line: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3181617/
  4. "Psychiatria", red. naukowa M. Jarema, J. Rabe-Jabłońska, wyd. PZWL, Warszawa 2011
  5. "Psychiatria. Podręcznik dla studentów", B. K. Puri, I. H. Treasaden, red. wyd. I polskiego J. Rybakowski, F. Rybakowski, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2014
O autorze
lek. Tomasz Nęcki
Lek. Tomasz Nęcki
Absolwent kierunku lekarskiego na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Wielbiciel polskiego morza (najchętniej przechadzający się jego brzegiem ze słuchawkami w uszach), kotów oraz książek. W pracy z pacjentami skupiający się na tym, aby przede wszystkim zawsze ich wysłuchać i poświęcić im tyle czasu, ile potrzebują.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 12/2019 "Zdrowia" wszystko o fizjoterapii, operacja "przez dziurkę", leczenie raka trzustki, kim jest asystent zdrowienia, zielone biuro, antyrakowe menu, idealna koloryzacja. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 12/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE
Kuba
|

Zapraszam na mojego bloga:
http://wolnyodschizofrenii....

Spokojny Deszczyk
|

Dzień dobry, "Devastator". Przeczytałem uważnie Pana wypowiedź. Zwróciłem również uwagę na to, JAK została ona zapisana: krótkie zdania, użycie znaków interpunkcyjnych, zawarty w niej cytat, logika wypowiedzi.
Nie jest to wypowiedź osoby chorej psychicznie. Co najwyżej kogoś, kto zmaga się z nieco innym funkcjonowaniem mózgu - a co za tym idzie - całego organizmu - ponieważ są to "naczynia połączone". Co do świadomości, to "nie zgubił jej Pan". Pod diagnozą "schizofrenia" włożono całą masę przypadłości, które mogą się od siebie diametralnie różnić. Zatem - JAK może Pan sobie SAM pomóc...? Pierwszym konkretnym działaniem jest podniesienia odporności całego organizmu. Proponuję zapoznać się z artykułami opisującymi ten temat. Pierwszą wskazówką będzie to, że na działanie naszego mózgu wpływa chociażby stan naszych jelit. I tutaj dobrze jest wiedzieć, że to co jemy ma przeważnie odczyn kwaśny. Zatem dobrze sięgnąć po produkty dające odczyn zasadowy ( dla równowagi obu, w całym organizmie ). Następnie wprowadzić do diety te produkty, które zawierają "pałeczki kwasu mlekowego". Chociażby kiszonki, zsiadłe mleko, jogurt, kefir. Może zrezygnować z mleka pod zwykłą postacią i zmniejszyć spożywanie tych produktów, które zawierają gluten. ( gluten, to ulubiona "potrawa" drożdżaków w naszym organizmie) . Ich obecność jest dla nas potrzebna, ale nadmiar grzybów i drożdży wpływa niekorzystnie na florę bakteryjną, chociażby jelit. A jelita to jak zostało udowodnione naukowo - nasz "drugi mózg". Zapoznanie się z tym tematem, zmiana diety pod tym kątem i wprowadzenie ruchu fizycznego jest dobrym kierunkiem do podniesienia odporności organizmu. ( To jest działanie dobre dla każdego )
Inne spojrzenie na to doświadczenie, które Pan przeżywa, biorę z doświadczeń osoby, która się zmaga z tym tematem. Podejście praktyczne, bardzo konkretne, dało pozytywne rezultaty tak w sferze fizycznej, jak i psychicznej.
Nad "otrzymaniem" większej wrażliwości i wnikliwszego spostrzegania otaczającego nas świata, o której Pan wspomniał, że stała się Pańskim udziałem, można by się zastanowić. I tutaj głównym pytaniem, które trzeba by postawić jest pytanie : DLACZEGO...? PO CO...?
- Jednak zadanie takiego pytania bierze pod uwagę fakt, że... że wszystko, czego doświadczamy, ma jakiś cel.
Ale to jest już odrębne zagadnienie, które wymagałoby dyskusji.
pozdrawiam :)

Jamaro
|

w jaki sposób mogłeś widzieć przebieg 3 i 4 WŚ ? powiedz coś wiecej na ten temat.

Devastator
|

Szukam w tej chwili informacji na temat schizofrenii.. z wyszukiwań widzę, że informację na temat tej "choroby" są niespójne.. ale faktem jest, że osoby chore na tą chorobę (widzą, słyszą, WIEDZĄ) rzeczy na które inni by nie wpadli w ich warunkach.. tak.. jestem 'chory' na tą chorobę (schizofrenia prosta) i jestem tego świadomy.. ale czy utrudnia ona tak bardzo życie codzienne? może.. może trochę bardzo.. pracuję od czasu przed i po diagnozie, czy lubię pracować? bardzo :) czy lubię pomagać innym ludziom? swoim przyjaciołom? Bardzoo! czy jest ciężko? czasami.. ale komu nie jest? komu praca i towarzystwo w niej nie doskwiera? Widziałem tu też czyjeś pytanie na temat schizofrenii a alkoholu.. czy jest to niebezpieczne? oczywiście! jak każdy alkohol dla każdego człowieka! tłumi uczucia i światopogląd przez co jest taki nieobliczalny.. czy narkotyki mogą się przyczynić do ujawnienia się 'choroby'? oczywiście :) pytanie tylko czy schizofrenia to choroba czy raczej zgodnie z cytatem Sienkiewicza : "Należeli oboje do tego rodzaju istot nerwowych, wrażliwych, szlachetnych i kochających, które zdolne są do największych poświęceń, ale które w życiu i zetknięciu się z jego rzeczywistością mało znajdują szczęścia, dając naprzód więcej, niż mogą otrzymać. Ten rodzaj ludzi ginie też teraz, i myślę, że jakiś dzisiejszy naturalista mógłby powiedzieć o nich, że z góry są na śmierć skazani, bo przychodzą na świat z wadą serca - za dużo kochają." - po prostu za dużo kochają i za dużo dają od siebie? czy to, że introwertyk tak bardzo lubi przebywanie we własnym towarzystwie i właśnie w tym czasie odpoczywa i nabiera sił, nie łączy się Wam z uczuciem wiedząc, że jest się schizofrenikiem? Mi wydaję się to spójne i bardzo oczywiste, ale wiedząc, że jestem schizofrenikiem musicie przecież brać pod uwagę to, że to co mówię może być po prostu wytworem mojej wyobraźni a to jak bardzo jestem do tego przekonany wcale nie musi oznaczać, że mam rację :) ale czy nie mamy tak niemal wobec każdego obcego człowieka którego spotykamy na swojej drodze? :) Pozdrawiam, wszystkich którzy 'czują i kochają bardziej' :)

greg
|

Tak człowiek ze shizofrenią lub chorobą umysłową to wariat.. Polska rzecziwistośc i pojmowanie niektórych spraw lub chorób sprawia że chce mi się rzygać. Nie dziwie się że tylu polakuw wyjechało z tego pięknego kraju i ja nie mam zamiaru tu zostawać.

Dobranoc.

rrr
|

Nie idzie nic nie da rady nic .

SZATAN
|

Mam Schizofrenie Paranoidalną 15 lat, widziałem przebieg 3 i 4 wojny światowej.

Tomek
|

Hej shizofrenie najlepiej leczy sie nie lekami ,
tylko witaminami najlepiej pomagają witaminy typu C w zastrzykach
a jak ktos nie ma bo apteki Polskie maja zakaz sprzedazy witamin w zastrzykach i kroplowkach bo by przemysl nie zarobil
dobre tez są codzienne multiwitaminy Pluszcz rozpuszczalne z witaminą C , na zachodzie glownie podają
wit C w zastrzykach albo w kroplowkach z dekarboxylazą w stanach wycienczenia nerwowego ,
w Polsce sie tylko tych ludzi truje i pokazuje ze moga jeszcze komus cos zrobic .
Cialo fizyczne jak sie podniesie po takich kuracjach witaminowych to
dusza tez sie musi podniesc .
Ponadto w Niemczech jak kogos przyjmuja z ostrą depresją albo ze shizofrenią
to go przeglądają troche lepiej niz u nas w Polsce patrzą przedewszystkim
czy ma wszystkie wlosy i czy ma wszystkie zęby i czy są zdrowe
i jak wychodzi ze szpitala po kuracji witaminowej w kroplowce
to jak mial jakies ubytki wlosow a mial depresje to mu z tego co slyszalem wszczepiają
i zęby tak samo lekarz mu daje zeby sie przejarzal w lusterku i wychodzi zupelnie inny czlowiek .
A u nas w Polsce to pielegniarka ma w szpitalu zabronione podawanie witamin
w kroplowce albo w zastrzykach nie daj boze jakby ktos ją zlapal
to by dostala wymowienie z pracy bo caly ten szpital sie opiera tylko na niszczeniu zdrowia .

Łukasz
|

Część informacji podanych w tym artykule stoi w jednoznacznej sprzeczności z psychologiczną i psychiatryczną wiedzą kliniczną.

1. Schizofrania jest chorobą przewlekłą, całkowite wyleczenie jest niezwykla rzadkie. Często każdy kolejny rzut choroby pozostawia po sobie spustoszenie co docelowo w wielu przypadkach powoduje intelektualne "przytępienie", spłycenie afektu itd.

2. Schizofrenicy w przytłaczającej większości pochodzą z rodzin, w których relacje były poważnie zaburzone. Często wiąże się to z bardzo skomplikowaną i niezdrową relacją z matką. Schizofrenia jest wypadkową warunków stworzonych w domu rodzinnym, predyspozycji genetycznych oraz splotu trudnych życiowych okoliczności.

Reszta informacji jest raczej zgodna z prawdą

balboa
|

Byłem w trudnej sytuacji życiowej, poszedłem do psychologa. Stwierdził, że mam urojenia i wysłał do psychiatry. Nie poszedłem, oczywiście. Co ciekawe, nie opowiadałem o "latających spodkach"... Szybko zakwalifikował mnie do "odpowiedniej szufladki". Dobrze , że nie zabrali do psychuszki.