Markery nowotworowe (wskaźniki nowotworowe): rodzaje i wyniki badań

2018-10-18 11:23

Markery nowotworowe (wskaźniki nowotworowe) to substancje chemiczne o zróżnicowanej budowie, wytwarzane w tkankach organizmu. W zdrowych tkankach jest ich bardzo mało. Kiedy jednak pojawia się nowotwór, rusza produkcja tych substancji. Przeczytaj, jakie są rodzaje markerów nowotworowych i dowiedz się, jak interpretować wyniki tych badań.

Markery nowotworowe - niektóre z nich występują w organizmie już w okresie życia płodowego i osiągają dość wysokie stężenia, ale później zanikają. U człowieka dorosłego, w normalnych warunkach, nie występują w ogóle lub w bardzo niskich stężeniach. Przedostają się do krwi i wraz z nią krążą w organizmie. Mogą przyjmować postać antygenów, białek, enzymów lub hormonów. Wzrost stężenia markerów może, lecz nie musi świadczyć o toczącym się procesie nowotworowym.

Co jeść, aby uniknąć raka?

Spis treści

  1. Markery nowotworowe: rodzaje
  2. Markery nowotworowe: wyniki badań
  3. Zasady diety antyrakowej - obejrzyj WIDEO

Markery nowotworowe: rodzaje

Markery nowotworowe zostały odkryte ponad 40 lat temu. Pierwsze prace naukowe nad ich budową i znaczeniem dowodziły, że każdy rodzaj guza ma charakterystyczną dla siebie substancję markerową. Nieco później stwierdzono jednak, że jeden nowotwór może wydzielać kilka markerów. Co więcej - jeden rodzaj nowotworu może produkować markery charakterystyczne dla innych nowotworów.

Np. pojawienie się w organizmie markera oznaczonego symbolem CA 72-4, charakterystycznego dla nowotworów jajnika, może też wskazywać, że pacjent cierpi na raka żołądka, a CA 125 występujący przy raku jajnika może potwierdzać także istnienie nowotworu trzustki.

Są jednak niezbite dowody na to, że nie które z markerów niemal w 100 proc. wskazują na określony nowotwór. Np. marker PSA pozwala wykryć raka prostaty i to w bardzo wczesnej fazie rozwoju, kiedy inne badania nie mogą jeszcze nasunąć nawet takiego podejrzenia.

Z kolei AFP jest charakterystyczny dla pierwotnego raka wątroby i pozwala go rozpoznać bez cienia wątpliwości. Ponieważ markery nowotworowe nie są substancjami jednorodnymi, z reguły pacjentowi zleca się wykonanie tzw. panelu markerowego (zestawu oznaczeń), który pozwala określić rodzaj toczącego się procesu nowotworowego.

Nowotwór

Markery

Jajnika

CA 125, CA 72-4, TPA, AFP, HCG

Piersi

CA 15-3, CEA, TPA, TK, p53, uPA

Trzustki i dróg żółciowych

CA 19-9, CEA, TPA, CA 125

Okrężnicy i odbytnicy

TPA, CEA, CA 19-9, p53

Żołądka

CEA, CA 72-4, CA 19-9

Wątroby

TPA, AFP

Jąder

AFP, HCG, TPA

Prostaty

PSA, fPSA, TPA, PAP

Pęcherza moczowego

TPA

Płuc

TPA, NSE, CEA, TK, p53

Mózgu, czerniak

S 100

Chłoniak, białaczka

TK, beta-2 mikroglobulina

Markery nowotworowe: wyniki badań

Markery nowotworowe oznacza się z pobranej próbki krwi. To proste badanie można wykonać niemal w każdym laboratorium. Ważna jest jednak nie tylko sama obecność markera we krwi, ale przede wszystkim jego ilość ponad dopuszczalną normę.

Jeśli norma jest znacznie przekroczona, nie zawsze oznacza to rozwój choroby nowotworowej. Podwyższony poziom niektórych markerów może być również związany na przykład z bardzo poważnym stanem zapalnym wątroby, trzustki czy nerek.

Oznaczanie markerów dość rzadko wykonuje się w celach profilaktycznych, gdyż tylko nieliczne z nich (np. przy raku prostaty) są związane z bardzo wczesnym stadium choroby. Większość markerów w ilości wykrywalnej pojawia się natomiast w chwili, gdy nowotwór już na dobre zagnieździł się w organizmie. Ale wtedy można go również wykryć na podstawie USG, mammografii, cytologii, rezonansu magnetycznego, tomografii komputerowej.

Markery odgrywają za to bardzo ważną rolę w terapii nowotworów. Po usunięciu guza chory przed każdą wizytą kontrolną u onkologa robi badania poziomu markerów. Jeśli jest on podwyższony, wiadomo, że proces nowotworowy nadal się toczy i mogą się pojawić przerzuty. Natomiast jeżeli utrzymuje się w normie lub spada - rozwój choroby został zatrzymany, a podczas operacji usunięto cały guz. Wyraźne zmniejszenie ilości markerów widoczne jest po 4-8 tygodniach od zabiegu. Oznaczenie poziomu markerów pomaga też kontrolować skuteczność stosowanej terapii, między innymi przy czerniaku lub raku jajnika.

Ważne

Coraz częściej lekarze zlecają oznaczanie markerów osobom dziedzicznie obciążonym chorobami nowotworowymi. Takimi badaniami obejmuje się całe rodziny. Umożliwia to odpowiednio wczesne rozpoczęcie leczenia. Pozwala również wykryć i zapobiec zagrożeniu na przykład rakiem jelita grubego, rakiem piersi, rakiem jajnika. W Polsce jest już kilka ośrodków, które specjalizują się w takich badaniach. Największe osiągnięcia mają kliniki w Szczecinie, Poznaniu i Gliwicach.

miesięcznik "Zdrowie"

Zasady diety antyrakowej - obejrzyj WIDEO

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.