MORS – system pomocy osobom z CHOROBAMI PSYCHICZNYMI

Szacuje się, że w Polsce liczba osób chorych psychicznie wynosi około 1,5 mln, z czego około 900 tys. cierpiących na choroby psychiczne to młodzież do 18. roku życia. MORS to program, który pomaga im w integracji społecznej i wejściu na rynek pracy.

MORS – system pomocy osobom z CHOROBAMI PSYCHICZNYMI
Autor: thinkstockphotos.com

Nastolatki po opuszczeniu szpitala psychiatrycznego mają poważne trudności z integracją społeczną i nie podejmują pracy zawodowej. Dotychczas nie było w Polsce instytucji, która udzieliłaby im całościowego i skutecznego wsparcia w tym zakresie.
W 2006 roku w podwarszawskim Zagórzu powstał Międzyresortowy Ośrodek Rehabilitacji Socjopsychiatrycznej MORS. To nowatorska placówka, utworzona w oparciu o model duński, stwarzająca młodzieży z zaburzeniami psychicznymi możliwość integracji społecznej oraz dająca jej szansę na wejście na rynek pracy. Ośrodek powstał jako „laboratorium dobrych praktyk” w ramach unijnego programu EQUAL.

Zadania MORS

Program MORS łączy „pod jednym dachem”:

  • rehabilitację społeczną
  • doradztwo zawodowe
  • naukę w liceum lub szkole zawodowej
  • indywidualną pomoc w nauce
  • rehabilitację psychiatryczną (w tym leczenie farmakologiczne)
  • psychoterapię
  • współpracę ze środowiskiem zewnętrznym.
Ważne

Dane na temat zaburzeń zdrowia psychicznego

  • Według ocen Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, opartych na szacunkach europejskich, zaburzenia psychiczne kosztują państwo (gospodarkę narodową) utratę 3–4% PKB, tj. nie mniej niż 35 mld zł rocznie, i są najczęstszą przyczyną pobierania rent inwalidzkich.
  • W Polsce według GUS wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych oscyluje na poziomie ok. 15%.
  • Młodzież z zaburzeniami psychicznymi to 1% populacji w każdej grupie wiekowej.
  • Szacuje się, że spośród ok. 15 tys. młodych ludzi ze zdiagnozowanymi zaburzeniami psychicznymi (grupa wiekowa odpowiadająca kształceniu średniemu), ok. 4500 chciałoby się uczyć zawodu, do czego nie ma obecnie warunków.
  • Zakłada się, że wśród wychowanków MORS co najmniej 40% będzie zdolnych do wejścia na otwarty rynek pracy.

W ośrodku prowadzone są w szerokim zakresie koła zainteresowań i zajęcia pozalekcyjne, a także organizowane są obozy rehabilitacyjne, które mają pomóc młodym ludziom w odnalezieniu indywidualnej ścieżki rozwoju. Realizowany z udziałem wielodyscyplinarnego zespołu, przy ścisłej współpracy z rodzinami, program MORS umożliwia integrację społeczną, zwiększanie poczucia własnej wartości i poprawę jakości życia osób chorych na schizofrenię (w ośrodku w Zagórzu stanowią większość uczestników programu) oraz inne zaburzenia psychiczne (m.in. zespół Aspergera, zaburzenia jedzenia, ADHD).

Osoby z chorobami psychicznymi a rynek pracy

Stereotypy, niezrozumienie problematyki chorób psychicznych oraz strach przed chorymi praktycznie wyklucza osoby ze schorzeniami psychicznymi ze społeczeństwa. Pracodawcy boją się zatrudniać takie osoby, a brak pracy sprzyja pogłębianiu się istniejących zaburzeń, zaś uboga oferta pomocy poszpitalnej skazuje chorującego na izolację.
Sytuacja młodzieży chorującej psychicznie jest szczególnie trudna. Z powodu choroby i znacznie obniżonego poczucia własnej wartości, odrzucenia przez rówieśników oraz trudności z nauką, osoby, które w młodym wieku zostały dotknięte schorzeniem psychicznym, często przerywają edukację, i jak wynika z badań szpitala w Zagórzu, w ogóle nie podejmują pracy.

MORS to przyszłe oszczędności dla państwa

Badania europejskie potwierdzają z punktu widzenia gospodarki narodowej efektywność ekonomiczną psychiatrycznej terapii środowiskowej. Budżet państwa, poprzez wsparcie ośrodków rehabilitacji socjopsychiatrycznej, ogranicza wydatki socjalne (renty i inne zasiłki wypłacane chorym pozostającym bez pracy) oraz obniża wysokie koszty specjalistycznego leczenia osób z zaburzeniami psychicznych i opieki nad nimi (rehabilitacja socjopsychiatryczna zmniejsza prawdopodobieństwo nawrotów choroby).

Perspektywy MORS

Model MORS pozwala młodym ludziom z zaburzeniami psychicznymi stopniowo i całkowicie uniezależnić się od pomocy państwa, a ich edukowanie i rehabilitowanie jest bardziej efektywne i tańsze niż przywracanie zdolności do pracy dorosłym chorym.
Obecnie nie istnieją w Polsce systemowe rozwiązania problemu integracji społecznej i powrotu na rynek pracy młodzieży ze schorzeniami psychicznymi. Uzyskane w MORS doświadczenia oraz wypracowane standardy powinny służyć jako wytyczne do tworzenia kolejnych MORS-ów, a tym samym do rozwoju psychiatrii środowiskowej dla osób młodych. Wymagać to jednak będzie zmian w polskim systemie prawnym.