Opryszczkowe zapalenie mózgu: przyczyny, objawy, leczenie

2020-05-25 10:18 Agnieszka Paculanka

Opryszczkowe zapalenie mózgu wywołuje ten sam wirus Herpes simplex, który odpowiada za pojawienie się zimna na wargach czy genitaliach. Opryszczkowe zapalenie mózgu charakteryzuje się wysoką śmiertelnością, a u pacjentów, którzy przeżyli, obserwuje się trwałe następstwa neurologiczne. Sprawdź, jakie są objawy opryszczkowego zapalenia mózgu i jak się je leczy. Kiedy opryszczka może zakończyć się zapaleniem mózgu?

Opryszczkowe zapalenie mózgu (HSE) wywoływane jest przez wirus opryszczki pospolitej - HSV (herpes simlex virus lub HHV - human herpes virus). Przy czym najczęściej winny jest HSV-1 czyli wirus wywołujący opryszczkę wargową. Wirus odpowiedzialny za opryszczkę genitalną - HSV-2 odpowiada jedynie za 10 procent zachorowań.

Trzeba też podkreślić, że HSV-2 powoduje zwykle łagodnie przebiegające wirusowe infekcje OUN - limfocytarne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie rdzenia kręgowego czy też zapalenia korzeni nerwowych.

HSV-1 i HSV-2 należą do rodziny Herpetiviridae, która obejmuje również:

Opryszczkowe zapalenie mózgu występuje stosunkowo rzadko, ale wiąże się z dużą śmiertelnością (przy prawidłowym leczeniu sięga ona 30 procent, natomiast w przypadku pacjentów nieleczonych aż 70 procent), jak i z licznymi powikłaniami. Najwyższy odsetek zachorowań wśród dorosłych na opryszczkowe zapalenie mózgu stwierdza się pomiędzy 60 a 64 rokiem życia.

Rokowanie zależy od wczesnego rozpoznania, włączenia leczenia przeciwwirusowego i właściwej opieki medycznej. Szacuje się, że w Polsce rocznie choruje na opryszczkowe zapalenie mózgu 150-200 osób, z tego połowa umiera z powodu zbyt późnego rozpoznania choroby.

Opryszczkowe zapalenie mózgu jest najczęściej spowodowane reaktywacją już obecnego w organizmie wirusa (to tzw. zakażenie wtórne) w sytuacji znacznego obniżenia odporności. Osoby z obniżoną odpornością (np. pacjenci po przeszczepach, chorzy z AIDS, osoby niedożywione, chorzy z nowotworami), ale również osoby narażone na duży stres, przeciążone pracą oraz kobiety w ciąży, są bardziej narażeni na HSE, zwłaszcza o ciężkim przebiegu.

Pierwotne zakażenie jest przyczyną około 30 procent przypadków opryszczkowego zapalenia mózgu - obserwuje się je przede wszystkim u pacjentów poniżej 18 roku życia jak również u noworodków, które są zakażane przy porodzie. Sprawcą pierwotnego zapalenia mózgu jest zwykle HSV-2 i najczęściej przebiega ono bezobjawowo.

Spis treści

  1. Opryszczkowe zapalenie mózgu: objawy
  2. Opryszczkowe zapalenie mózgu: diagnoza i leczenie
  3. Opryszczkowe zapalenie mózgu: powikłania

Opryszczkowe zapalenie mózgu: objawy

Pierwsze objawy opryszczkowego zapalenia mózgu mogą przypominać początki grypy. Są to:

Po 2-5 dniach zaczynają pojawiać się objawy typowe dla zapalenia mózgu:

Szacuje się, że około 20 procent przypadków opryszczkowego zapalenia mózgu ma łagodny przebieg - objawy ograniczają się jedynie do gorączki, dlatego tak ważne jest wykonanie punkcji lędźwiowej w celu potwierdzenia obecności wirusa w płynie mózgowo-rdzeniowym.

Opryszczkowe zapalenie mózgu: diagnoza i leczenie

Podstawową metodą diagnostyczną w przypadku opryszczkowego zapalenia mózgu jest badanie płynu mózgowo-rdzeniowego metodą polimerazowej reakcji łańcuchowej (PCR, polymerase chain reaction) - czułość tego badania wynosi około 94-98 procent, specyficzność 98-100 procent.

Poza tym zmiany w mózgu można potwierdzić wykonując rezonans magnetyczny (wykazuje je u 90 procent chorych), tomografię komputerową, która potwierdza chorobę u około 2/3 pacjentów. Najmniej specyficznym i czułym jest badaniem jest elektroencefalografia.

Nieleczone opryszczkowe zapalenie mózgu prowadzi do zgonu aż u 70 procent pacjentów, dlatego leczenie powinno być wdrożone możliwie jak najszybciej.

W leczeniu przeciwwirusowym stosuje się leki przeciwwirusowe - widarbinę i acyklowir. Często podaje się też antybiotyk wykazujący dobrą penetrację przez barierę krew-mózg. Poza tym stosuje się leki przeciwdrgawkowe i dąży się do obniżenia nadciśnienia wewnątrzczaszkowego.

Opryszczkowe zapalenie mózgu: powikłania

Opryszczkowe zapalenie mózgu, nawet wcześnie rozpoznane i prawidłowo leczone, często prowadzi do nieodwracalnych uszkodzeń układu nerwowego, z następstwami w postaci:

Źródła:

  1. Opryszczkowe zapalenie mózgu herpes simplex encephalitis, Joanna M. Zajkowska, Teresa Hermanowska-Szpakowicz, Sławomir A. Pancewicz, Maciej Kondrusik, Sambor Grygorczuk, Polski Przegląd Neurologiczny, 2006, tom 2, nr 1, dostęp on-line
  2. Opryszczkowe zapalenie mózgu, Marta Popiel, Ewa Wietrak, Tomasz Laskus, Postępy Mikrobiologii, 2012, 51, 3, 185-190, dostęp on-line
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

Czytaj e-wydanie cenie 1,00 zł i zyskaj dostęp do numerów archiwalnych! W nr 6/2020 "Zdrowia" m.in.: jak działają jelita, 10 pytań o wazektomię, uzależnienia a płeć, dłonie pod ochroną, ćwiczenia na smukłe nogi. "Zdrowie" to 76 stron rzetelnej wiedzy!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie  6/2020
KOMENTARZE
Anna
|

Mnie taka opryszczka wychodzi po zmarznięcu w nosie ,nie rozsiewa się ale mam ja dość często.Czy to to samo co opryszczka wargowa? czy powinnam powiedzieć o tym lekarzowi pierwszego kontaktu?

Mirek
|

fanko_nirvany, nie trać nadziei :) Idź do lekarza po raz kolejny i poproś o inny lek niż do tej pory brałaś - może okaże się jednak skuteczny.

fanka_nirvany
|

Na mnie mało co działa :( Tragedia :( Z tego wszystkiego co piszecie to jeszcze groprinosinu nie stosowałam jako wspomagania. Może się o to zapytam jakiegoś lekarza albo poczytam. Ale tracę nadzieję, że coś mi pomoże :(

Mirek
|

Podobno najlepiej wspomagać leczenie opryszczki lekami na receptę, a nie zwykłymi suplementami, bo wtedy lepsze jest działanie.

Izabela
|

Ja stosowałam groprinosin żeby podnieść odporność, bo tak mi zalecił lekarz.

jonatan
|

też uważam, że trzeba podnosić odporność przy leczeniu opryszczki. naturalnie, a jak nie działa to lekami.

angelika
|

Ja maście zawsze zlizuję, chociaż wcale nie są smaczne (taki odruch). Dlatego wolałabym brać tabletki. Te na odporność biorę, ale one same niestety nie wytępią opryszczki. Ale są pomocne.

Reduta
|

maść (na "h" - zapomniałam nazwy) +groprinosin wytępiły mi to świństwo. Inne połączenia były stratą pieniędzy :(

Maciek
|

Mi opryszczka też zeszła razem z terapią podnoszącą odporność. Wcześniej się męczyłem.

olga
|

No własnie,widze ze nie tylko mnie pomogło po leku odpornosciowym,ale własnie jesli nic nam nie przechodzi musimy koniecznie spróbowac własnie takiego leczenia.