Opryszczkowe zapalenie mózgu: przyczyny, objawy, leczenie

Opryszczkowe zapalenie mózgu wywołuje ten sam wirus Herpes simplex, który odpowiada za pojawienie się zimna na wargach czy genitaliach. Opryszczkowe zapalenie mózgu charakteryzuje się wysoką śmiertelnością, a u pacjentów, którzy przeżyli, obserwuje się trwałe następstwa neurologiczne. Sprawdź, jakie są objawy opryszczkowego zapalenia mózgu i jak się je leczy. Kiedy opryszczka może zakończyć się zapaleniem mózgu?

Opryszczkowe zapalenie mózgu (HSE) wywoływane jest przez wirus opryszczki pospolitej - HSV (herpes simlex virus lub HHV - human herpes virus). Przy czym najczęściej winny jest HSV-1 czyli wirus wywołujący opryszczkę wargową. Wirus odpowiedzialny za opryszczkę genitalną - HSV-2 odpowiada jedynie za 10 procent zachorowań.

Trzeba też podkreślić, że HSV-2 powoduje zwykle łagodnie przebiegające wirusowe infekcje OUN - limfocytarne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie rdzenia kręgowego czy też zapalenia korzeni nerwowych.

HSV-1 i HSV-2 należą do rodziny Herpetiviridae, która obejmuje również:

Opryszczkowe zapalenie mózgu występuje stosunkowo rzadko, ale wiąże się z dużą śmiertelnością (przy prawidłowym leczeniu sięga ona 30 procent, natomiast w przypadku pacjentów nieleczonych aż 70 procent), jak i z licznymi powikłaniami. Najwyższy odsetek zachorowań wśród dorosłych na opryszczkowe zapalenie mózgu stwierdza się pomiędzy 60 a 64 rokiem życia.

Rokowanie zależy od wczesnego rozpoznania, włączenia leczenia przeciwwirusowego i właściwej opieki medycznej. Szacuje się, że w Polsce rocznie choruje na opryszczkowe zapalenie mózgu 150-200 osób, z tego połowa umiera z powodu zbyt późnego rozpoznania choroby.

Opryszczkowe zapalenie mózgu jest najczęściej spowodowane reaktywacją już obecnego w organizmie wirusa (to tzw. zakażenie wtórne) w sytuacji znacznego obniżenia odporności. Osoby z obniżoną odpornością (np. pacjenci po przeszczepach, chorzy z AIDS, osoby niedożywione, chorzy z nowotworami), ale również osoby narażone na duży stres, przeciążone pracą oraz kobiety w ciąży, są bardziej narażeni na HSE, zwłaszcza o ciężkim przebiegu.

Pierwotne zakażenie jest przyczyną około 30 procent przypadków opryszczkowego zapalenia mózgu - obserwuje się je przede wszystkim u pacjentów poniżej 18 roku życia jak również u noworodków, które są zakażane przy porodzie. Sprawcą pierwotnego zapalenia mózgu jest zwykle HSV-2 i najczęściej przebiega ono bezobjawowo.

Spis treści

  1. Opryszczkowe zapalenie mózgu: objawy
  2. Opryszczkowe zapalenie mózgu: diagnoza i leczenie
  3. Opryszczkowe zapalenie mózgu: powikłania

Opryszczkowe zapalenie mózgu: objawy

Pierwsze objawy opryszczkowego zapalenia mózgu mogą przypominać początki grypy. Są to:

Po 2-5 dniach zaczynają pojawiać się objawy typowe dla zapalenia mózgu:

Szacuje się, że około 20 procent przypadków opryszczkowego zapalenia mózgu ma łagodny przebieg - objawy ograniczają się jedynie do gorączki, dlatego tak ważne jest wykonanie punkcji lędźwiowej w celu potwierdzenia obecności wirusa w płynie mózgowo-rdzeniowym.

Opryszczkowe zapalenie mózgu: diagnoza i leczenie

Podstawową metodą diagnostyczną w przypadku opryszczkowego zapalenia mózgu jest badanie płynu mózgowo-rdzeniowego metodą polimerazowej reakcji łańcuchowej (PCR, polymerase chain reaction) - czułość tego badania wynosi około 94-98 procent, specyficzność 98-100 procent.

Poza tym zmiany w mózgu można potwierdzić wykonując rezonans magnetyczny (wykazuje je u 90 procent chorych), tomografię komputerową, która potwierdza chorobę u około 2/3 pacjentów. Najmniej specyficznym i czułym jest badaniem jest elektroencefalografia.

Nieleczone opryszczkowe zapalenie mózgu prowadzi do zgonu aż u 70 procent pacjentów, dlatego leczenie powinno być wdrożone możliwie jak najszybciej.

W leczeniu przeciwwirusowym stosuje się leki przeciwwirusowe - widarbinę i acyklowir. Często podaje się też antybiotyk wykazujący dobrą penetrację przez barierę krew-mózg. Poza tym stosuje się leki przeciwdrgawkowe i dąży się do obniżenia nadciśnienia wewnątrzczaszkowego.

Opryszczkowe zapalenie mózgu: powikłania

Opryszczkowe zapalenie mózgu, nawet wcześnie rozpoznane i prawidłowo leczone, często prowadzi do nieodwracalnych uszkodzeń układu nerwowego, z następstwami w postaci:

Źródła:

  1. Opryszczkowe zapalenie mózgu herpes simplex encephalitis, Joanna M. Zajkowska, Teresa Hermanowska-Szpakowicz, Sławomir A. Pancewicz, Maciej Kondrusik, Sambor Grygorczuk, Polski Przegląd Neurologiczny, 2006, tom 2, nr 1, dostęp on-line
  2. Opryszczkowe zapalenie mózgu, Marta Popiel, Ewa Wietrak, Tomasz Laskus, Postępy Mikrobiologii, 2012, 51, 3, 185-190, dostęp on-line
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.