Próby wątrobowe: normy. Badanie krwi monitorujące pracę wątroby

Agnieszka Paculanka | Konsultacja: dr n. med. Andrzej Marszałek, dyrektor medyczny Synevo Laboratoria Medicover

Podstawowe funkcje wątroby bada się oznaczając we krwi wskaźniki – enzymy. Razem z określeniem stężenia bilirubiny (główny barwnik żółci) składają się one na tzw. próby wątrobowe. Sprawdź, jakie są normy poszczególnych wskaźników w próbach wątrobowych.

Próby wątrobowe pozwalają wykryć przewlekłe zapalenie wątroby wywołane przez wirusy B i C, stłuszczenie wątroby spowodowane otyłością, zaburzeniami gospodarki tłuszczowej, cukrzycą czy nadużywaniem alkoholu, a także uszkodzenia wątroby lekami (szczególnie przeciwzapalnymi i hormonami płciowymi).

Ponieważ większość z nas prowadzi tryb życia, który szkodzi wątrobie, badanie to powinna wykonać każda dorosła osoba raz w roku.

Typowe badanie laboratoryjne wątroby obejmuje ocenę aktywności wybranych enzymów zawartych w komórkach wątroby, które w przypadku jej uszkodzenia (nie obumarcia) są wyrzucane na zewnątrz, czyli do krwi.

Dwa podstawowe enzymy wątrobowe to aminotransferaza alaninowa (ALAT, ALT) i aminotransferaza asparaginowa (AspAT, AST). Nawet niewielkie uszkodzenie komórek wątroby powoduje zwiększenie ich aktywności we krwi. Można nawet stwierdzić, że im większe uszkodzenie wątroby, tym wyższa aktywność tych enzymów w pobranej próbce krwi.

Aminotransferazy to enzymy występujące głównie w wątrobie oraz mięśniach, w tym także w mięśniu sercowym. Fizjologicznie występują wewnątrz komórek, a zatem zwiększenie ich aktywności we krwi będzie się wiązało z uszkodzeniem komórek, w których występują.

Bardzo wysokie wartości, sięgające kilku tysięcy (norma to poniżej 40 U/l), zazwyczaj oznaczają wirusowe uszkodzenie wątroby lub uszkodzenie po zatruciu grzybami. Wyniki przekraczające normę mogą się łączyć z mechanicznym uszkodzeniem tego narządu (żółtaczka), kamieniami w pęcherzyku żółciowym lub też z inną formą ucisku na drogi żółciowe.

Kiedy zleca się próby wątrobowe?

Charakterystyczne dla wątroby badania lekarz zleca, gdy pacjent skarży się na:

Przygotowanie do badania

Próby wątrobowe, czyli badanie aminotransferaz, wykonuje się z próbki krwi pobranej z żyły w zgięciu łokciowym. Na badanie idziemy na czczo, czyli nie jemy co najmniej 12 godzin przed pobraniem krwi. Dla prawidłowej oceny sprawności wątroby ważny jest sposób odżywiania.

W sytuacji, gdy są pilne wskazania do przeprowadzania prób wątrobowych, wykonuje się je bez względu na dietę.

Jeśli dzień przed badaniem zjemy tłustą golonkę, to badania nie pokażą prawdziwego obrazu stanu wątroby, a wyniki ALAT i AspAt będą zawyżone. Podobny efekt daje wypicie alkoholu. Zbyt tłusta dieta czy nadużycie alkoholu zawsze będzie odzwierciedlone w wynikach badań.

Lepiej także zrezygnować z kawy i czekolady, gdyż powodują obkurczenie się przewodów żółciowych, co też będzie widoczne w wynikach badań.

Ponieważ wyższy poziom aminotransferaz będzie się utrzymywał przez kilka dni, dlatego gdy mamy zlecone wykonanie prób wątrobowych, co najmniej przez tydzień poprzedzający badanie powstrzymajmy się od diety ciężkostrawnej i picia alkoholu.

Próby wątrobowe - normy dla poszczególnych wskaźników

  • ALAT (aminotransferaza alaninowa), inaczej GPT lub ALT:
  • Norma dla kobiet wynosi <35 U/l  (j.m/l)
    Norma dla mężczyzn wynosi <45 U/l (j.m/l) 
    Norma dla dzieci (1–15 rok życia) <25 U/l (j.m/l)

    Wartości wyższe od podanych mogą wystąpić przy przewlekłym lub ostrym zapaleniu wątroby, żółtaczce mechanicznej lub mononukleozie.

  • AspAT (aminotransferaza asparaginianowa), inaczej GOT lub AST:
  • Norma dla kobiet wynosi 5-40 U/I (j.m/l)
    Norma dla mężczyzn wynosi - 19 U/l.

    Poziom tego enzymu wzrasta przy marskości wątroby, zapaleniu, żółtaczce mechanicznej i po zawale.

  • Bilirubina całkowita
  • 0,2 - 1,1 mg% (3,42 - 20,6 µmol/l)

    Norma bilirubina bezpośrednia (sprzężona): 0,1-0,3 mg% (1,7-5,1 µmol/l) 
    Norma bilirubina pośrednia (wolna, niesprzężona): 0,2-0,7 mg% (3,4-12 µmol/l)

  • Fosfataza alkaliczna (zasadowa) (FA, ALP, Falk, FAL)
  • Norma dla noworodków: 50-165 U/I (j.m /l) 
    Norma dla dzieci: 20-150 U/I (j.m /l) 
    Norma dla dorosłych: 20-70 U/l (j.m /l)

  • GGT (Gamma-glutamylotransferaza)
  • Dla kobiet - 10-66 U/l (j.m /l) 
    Dla mężczyzn - 18-100 U/l (j.m /l)

  • GGTP (Gammaglutamylotranspeptydaza)
  • Norma wynosi 6 - 28 U/l 
    Podwyższenie wartości enzymu może świadczyć przede wszystkim o nadużywaniu alkoholu lub niedrożności dróg żółciowych.

  • LDH (dehydrogenaza mleczanowa)
  • Norma wynosi 120 - 240 U/l
    Podwyższony poziom może oznaczać zapalenie wątroby, choroby dróg żółciowych, zapalenia mięśnia sercowego, stan po zawale lub chorobach nowotworowych.

  • ChE (cholinesteraza)
  • Norma: 1900-3800 U/l

  • HBs antygen
  • Norma: wynik ujemny

  • HCV przeciwciała
  • Norma: wynik ujemny

    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

    NOWY NUMER

    W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

    Dowiedz się więcej
    Miesięcznik Zdrowie 10/2019

    Materiał partnerski

    KOMENTARZE
    Teresa
    |

    Witam ! Jestem kobietą, mam 63 lata. Od długiego czasu silne pobolewania pod łukiem żebrowym z prawej stron....Fosfataza zasadowa 120 U/l 35 105 H

    Piotr
    |

    Jak ktoś ma AST i ALT lekko powyżej normy, to trzeba badanie powtórzyć.
    U mnie po tłustym czwartku ,kiedy to zjadłem 7 pączków wynik wyszedł AST 45 i ALT 75. Badanie było robione w piątek rano na czczo. Cały weekend się zadręczałem, powtórzyłem badania w poniedziałek rano i wyniki spadły do norm AST 25 i ALT 36. Kolega miał podobną sytuację po siłowni. W poniedziałek zrobił trening, a w środę rano poszedł zrobić próby wątrobowe. Miał tylko lekkie zakwasy, a i tak ALT wystrzeliło mu ponad 90. Nic już nie trenował, w piątek zrobił powtórne badania i wyniki były już normalne.

    Normalny
    |

    Bzdury. Chleje piwo codziennie od 20 lat. Żre dużo i tłusto. Wyniki wątrobowe w normie. Co wy na to, specjaliści?

    RENATA
    |

    Witam, wynik ALAT < 5 nie piję ,nie zażywam leków ,co to oznacza???

    zibi
    |

    Proszę o diagnozę

    - wartości ALT i ASP są rzędu 700 - 900 czyli przekroczone wartości graniczne ok. 20 - 30 razy po stosowaniu leku na nowotwór.

    Czy z takimi wynikami wątroba jest jeszcze do uratowania ?
    Bo o takich wartościach nic nigdzie nie pisze.

    bogna
    |

    proszę o porade moje wyniki ASPAT 18.8 ALAT49.7BILIRUBINA GGTPCALKOWITA0.46GGTP 57.9

    kamil
    |

    Witam mam GGTP 56,4 IU/I ; ALAT - 59U/L ; CRP 5,66 ; OB - 11
    co o tym mam myśleć? mam 28lat mężczyzna, prosze o informację

    pit
    |

    ALT 63U/L (norma labolator. 21-72)
    AST 34 U/L (norma labolator 17-59)
    Mężczyzna 55lat waga 83, nie pali, nie pije alkoholu, uprawia sport
    Czy wysoki ALT jest jakimś zagrożeniem

    Mariusz
    |

    witam czy wynik ggtp 64 w skali 8-61 o czyms mOwi

    Ferdi
    |

    Kup sobie słownik człowieku