MENINGOKOKI: objawy i leczenie choroby meningokokowej

1 komentarze
Autor: Jolanta Dyjecińska - artykuł pochodzi z miesięcznika "Zdrowie"

Meningokoki rzadko wywołują ciężką chorobę. Ale gdy zaatakują, zaczyna się wyścig z czasem. Liczy się każda godzina, a nawet minuta. Im szybciej zostanie podany antybiotyk, tym większa jest szansa, że nie dojdzie do sepsy (posocznicy) i chory powróci do zdrowia. Jakie objawy wskazują na zakażenie meningokokami? Jak przebiega leczenie choroby meningokokowej?

Meningokoki to bakterie z gatunku Neisseria meningitidis. W porównaniu z innymi bakteriami chorobotwórczymi są nieczęstym, ale za to najszybszym zabójcą człowieka. Mogą pozbawić nas życia zaledwie w ciągu 24 godzin od momentu pojawienia się objawów wywołanej przez nie choroby. Na szczęście tylko u nielicznych z nas kontakt z meningokokami prowadzi do choroby. Najczęściej kończy się on nosicielstwem. Poza tym możemy się go w ogóle nie obawiać, jeśli się zaszczepimy przeciwko tym drobnoustrojom.

Meningokoki: rzesze nieświadomych nosicieli

Po kontakcie z meningokokami większość osób pozostaje zdrowa. Bakterie te bytują w noso-gardle przez kilka tygodni, miesięcy, a nawet dłużej, zazwyczaj nie wyrządzając nam krzywdy. Ale jeśli przekażemy je innym ludziom, mogą u nich wywołać ciężką chorobę. Przypuszcza się, że ok. 20 proc. osób jest bezobjawowymi nosicielami tych bakterii, aczkolwiek w dużych i zamkniętych skupiskach ludzkich, takich jak internaty, obozy młodzieżowe, koszary, nosicielstwo może sięgać nawet kilkudziesięciu procent. Drobnoustroje te szybko się rozprzestrzeniają drogą kropelkową (kaszel, kichanie), przez kontakt bezpośredni (np. pocałunek), a także pośredni (jak choćby picie z jednego kubka, jedzenie tą samą łyżką). Źródłem zakażenia może być zarówno zdrowy nosiciel, jak i chora osoba.

Najgroźniejsze są meninkogoki z grupy C

Meningokoki to Gram-ujemne bakterie z gatunku Neisseria meningitidis, znane także pod nazwą dwoinek zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Szczepy Neisseria meningitidis dzieli się na 13 grup serologicznych. W Europie większość zakażeń meningokokowych wywołują grupy B i C, jednak to bakterie z grupy C najczęściej prowadzą do epidemii i są odpowiedzialne za groźniejsze przypadki inwazyjnej choroby meningokokowej.

Zjadliwość szczepu typu C systematycznie wzrasta i powoduje niezwykle szybki rozwój choroby. Ten groźny typ prawdopodobnie trafił na nasz kontynent z tzw. pasa meningokoków w Afryce Subsaharyjskiej rozciągającego się od Senegalu na zachodzie po Etiopię na wschodzie. Według danych Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego (KOROUN) meningokoki grupy C w latach 1997-2001 stanowiły w Polsce 11,2 proc. ze wszystkich wyizolowanych szczepów Neisseria meningitidis, w 2002 r. już 31,4 proc. a w roku 2003 - 39 proc. W ostatnich latach przekraczały 40 proc. W roku 2007 stanowiły już 50,7 proc.

Inwazyjna choroba meningokokowa

Bakterie z gatunku Neisseria meningitidis nie są szczególnie zajadłe. Wywołują chorobę u jednej osoby na 100 tysięcy. IChM najczęściej dotyka nastolatki i młodsze dzieci - około 40 proc. przypadków to maluchy w pierwszym i drugim roku życia. Chorują przede wszystkim dlatego, że do piątego roku życia mają niedostatecznie wykształcony układ immunologiczny. Drugą grupę ryzyka stanowi młodzież - około 20 proc. wszystkich zachorowań. Szczyt zachorowań notowany jest między 11 a 19 rokiem życia. Wiąże się ze zmianami w organizmie związanymi z okresem dojrzewania, które obniżają odporność młodych osób na wszelkiego rodzaju zakażenia. Na tym etapie życia wzrasta też natężenie kontaktów z rówieśnikami w szkole, na dyskotekach lub podczas wspólnych wyjazdów, które sprzyjają zarażeniu.

Niestety, rzadko infekcja meningokokowa ma charakter nieinwazyjny i przybiera postać np. zapalenia płuc lub ucha środkowego. Meningokoki najczęściej nie atakują w ogóle, a jeśli już to robią – to z tak ogromną siłą, że pokonują barierę błon śluzowych i dostają się do krwi - mamy wtedy do czynienia z inwazyjną chorobą meningokokową, która może przebiegać pod postacią:

  • postępującego bardzo szybko zapalenia opon mózgowych otaczających mózgowie i rdzeń kręgowy; w ciągu jednego dnia od początku choroby może rozwinąć się ciężki stan, prowadzący do śpiączki i śmierci;
  • sepsy (posocznica), która występuje wówczas,gdy meningokoki przedostaną się do krwioobiegu i szybko rozprzestrzeniają w całym organizmie, co prowadzi do zakażenia ogólnego; następujące w efekcie tego osłabienie serca i krwiobiegu oraz rozległe krwawienia pod skórą i do narządów wewnętrznych.

Meningokoki mogą także wywoływać:

Meningokoki - dla kogo są niebezpieczne

Każdy z nas może zachorować na sepsę lub zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wskutek zakażenia meningokokami, ale choroby te dotyczą głównie dwóch grup wiekowych. Pierwsza z nich to dzieci przed ukończeniem 5. roku życia, zwłaszcza te najmniejsze, które nie skończyły 2 lat, ponieważ ich system odpornościowy nie jest jeszcze w pełni wykształcony.

Druga grupa to młodzież i młodzi dorośli, czyli osoby między 11. a 24. rokiem życia. Dlaczego właśnie oni, skoro w tym okresie życia mamy wykształcony i sprawny układ odpornościowy? Decydujące znaczenie ma nasilenie kontaktów społecznych. Zarówno nastolatki, jak i młodzi dorośli dużo czasu spędzają w grupach rówieśniczych. Razem uczą się, wypoczywają, bawią. Dzielą się kanapkami, piją z jednej butelki, całują się z coraz to nowymi partnerami. W ten sposób przekazują sobie meningokoki (co czwarty nastolatek jest nosicielem tych bakterii). Przyczyną wzrostu ryzyka zachorowania może też być podatność na zakażenia w okresie dojrzewania oraz właściwości samej bakterii.

Zrób to koniecznie

Zrób to koniecznie

Szczepionki przeciw meningokokom

W Polsce dostępne są zarówno polisacharydowe, jak i skoniugowane szczepionki przeciw meningokokom. Korzystniej wybrać te drugie, ponieważ dają długotrwałą ochronę i eliminują nosicielstwo meningokoków. Szczepionkę monowalentną skoniugowaną, skierowaną przeciwko serotypowi C można podawać już od 6. tygodnia życia (jej odpowiednik polisacharydowy – od 4. roku życia). Skoniugowaną czterowalentną (serotypy A, C, W-135 i Y) podaje się od 11. roku życia. Może być traktowana jako dawka pierwotna lub przypominająca. Szczepionka ta polecana jest zwłaszcza osobom podróżującym po świecie i młodzieży wyjeżdżającej na studia do USA. Jest duża szansa, że w tym roku pojawi się także szczepionka przeciw meningokokom typu B.

Niespecyficzne objawy inwazyjnej choroby meningokokowej

Nie jest łatwo rozpoznać inwazyjną chorobę meningokokową, ponieważ pierwsze objawy przypominają grypę. Pojawiają się:

Łatwo zlekceważyć takie symptomy, zwłaszcza przez nastolatka, dlatego warto zwrócić uwagę na to, że w przypadku infekcji meningokokowej szybko się nasilają. Jeśli mamy do czynienia z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, dołączają do nich:

 

 

Objawem typowym dla zakażenia meningokokowego jest też wysypka wybroczynowa, występująca u ok. połowy chorych, która nie blednie pod naciskiem.

Występują też zatory bakteryjne w naczyniach krwionośnych, które prowadzą do martwicy tkanek (wskutek czego można stracić rękę, nogę, nos czy uszy).

Wysypka może wystąpić na każdej części ciała w postaci drobnych czerwonych punkcików, które w późniejszych stadiach choroby zlewają się w duże plamy. Aby się przekonać, czy wysypka może wskazywać na sepsę meningokokową, możemy przeprowadzić "test szklanki". W przypadku zakażenia meningokokowego po przyciśnięciu denka szklanki do zmian na skórze plamki nie bledną. Czasem wysypka występuje na powierzchni gałek ocznych, w miejscach częściowo zakrytych powiekami. Niestety w momencie jej wystąpienia może być już za późno na ratunek. Dlatego tak ważna jest profilaktyka.

Małe dzieci nie powiedzą nam, co im dolega, możemy tylko obserwować ich zachowanie. Są apatyczne, rozdrażnione, pokładają się, nie mają apetytu, nie dają się brać na ręce, przytulać (związane jest to z przeczulicą skóry). A przede wszystkim są wyraźnie inne niż podczas zwykłych, banalnych infekcji. Trudno zdefiniować tę inność w zachowaniu maluchów, ale matki ją dostrzegają. Może ona polegać np. na tym, że po podaniu leku przeciwgorączkowego i obniżeniu się gorączki dziecko nie nabiera chęci do zabawy, wciąż sprawia wrażenie ciężko chorego.

Rozpoznanie infekcji meningokokowej nie jest więc proste, tymczasem leki trzeba podać jak najszybciej, ponieważ rozwija się ona błyskawicznie. Dlatego gdy tylko lekarze podejrzewają meningokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub sepsę, od razu podają dwa silne antybiotyki, na które wrażliwa jest większość bakterii. Dopiero w drugiej kolejności zlecają wykonanie badań, które rozstrzygają, czy przyczyną infekcji są meningokoki. Jeśli to one wywołały chorobę, silne antybiotyki można zastąpić zwykłą penicyliną, na którą bakterie te wciąż są wrażliwe.

Ważne

Ważne

Szczepienie przypominające przeciw meningokokom

W przypadku meningokoków szczepionka podana w niemowlęctwie może okazać się nieskuteczna w okresie dojrzewania. Bakterie te bowiem atakują błyskawicznie. Dlatego nie wystarczy poszczepienna pamięć immunologiczna, dzięki której układ odpornościowy rozpoznaje wroga i rozpoczyna wytwarzanie skierowanych przeciwko niemu przeciwciał. Potrzebne jest stałe stężenie swoistych przeciwciał, które utrzymuje się przez pewien czas po szczepieniu, aby ochrona była skuteczna. Meningokoki są bowiem szybsze od układu odpornościowego. Można umrzeć, zanim zdąży on wytworzyć przeciwciała. Dlatego w tej chwili powoli powstaje koncepcja, że dzieciom szczepionym przeciw meningokokom w niemowlęctwie należy podać dawkę przypominającą szczepionki w okresie dojrzewania, aby podtrzymać stężenie przeciwciał wystarczające do powstrzymania rozwoju choroby.

Fot. materiały prasowe GSK.

MENINGOKOKI

fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij print wydrukuj
Zobacz także
Zdjęcia: thinkstockphotos.com

Aktualizacja: 08.06.2017

Komentarze (1 - 1 z 1)
Oliwia, 05.06.2016 19.02
» zgłoś nadużycie » ODPOWIEDZ
Wciąż szukam o zasadach dawek przypominających po szczepienia przeciwko meningokokom A+C osób dorosłych, ale wciąż dzieci i dzieci, wiec do cholery my, po 60 już zbedni.
 
DlaPacjentow24.pl
Najpopularniejsze artykuły
Półpasiec - choroba zakaźna. Przyczyny, objawy, leczenie półpaśca Półpasiec - choroba zakaźna. Przyczyny, objawy, leczenie półpaśca

Półpasiec, ostrą chorobę zakaźną, wywołuje ten sam wirus co ospę wietrzną. Objawy półpaśca to...

więcej

170

Borelioza - objawy i leczenie boreliozy Borelioza - objawy i leczenie boreliozy

Borelioza (choroba z Lyme) to najbardziej znana choroba odkleszczowa. Jeśli wystąpi rumień...

więcej

146

Gronkowiec: charakterystyczne objawy i leczenie zakażenia gronkowcem Gronkowiec: charakterystyczne objawy i leczenie zakażenia gronkowcem

Gronkowiec atakuje zarówno ludzi jak i zwierzęta. Czasem wystarczy chwilowe obniżenie odporności i...

więcej

144

Opryszczka - wypróbowane domowe sposoby na opryszczkę Opryszczka - wypróbowane domowe sposoby na opryszczkę

Domowe sposoby na opryszczkę pozwolą szybko pozbyć się nieestetycznych pęcherzyków na ustach....

więcej

132

Znajdź badanie

albo

albo

Alfabetyczny indeks badań

a b c d e f g h i k
l m n o p r s t u v
w z ż
Eksperci

Niestety, bez pomocy logopedy nie wyćwiczy Pani sama prawidłowej głoski r. Logopeda musi zdiagnozować rodzaj wady (głoska r może mieć różne formy), dobrać odpowiednie ćwiczenia, które będzie Pani...

W przypadku przetłuszczających się włosów warto stosować szampony zawierające miedzy innymi: kwas salicylowy, cynk, selen, ketokonazol.

1. Są bardzo małe szansa na zmianę położenia z główkowego na miednicowe po 36. tygodniu ciąży. 2. Do oceny położenia płodu nie potrzebne jest badanie USG. Położenie rozpoznaje się w badaniu...

Zdrowa społeczność

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.