Hiperurykemia: przyczyny, objawy, leczenie

2017-08-08 9:05 lek. Tomasz Nęcki

Hiperurykemia może wynikać zarówno z przyczyn wrodzonych, jak i nabytych – doprowadzić do niej mogą zaburzenia genetyczne, ale i nieodpowiednia dieta. Nadmierne stężenie kwasu moczowego w organizmie może przebiegać bezobjawowo, ale i może ono prowadzić do schorzeń związanych ze znacznymi dolegliwościami bólowymi, takimi jak kamica nerkowa czy dna moczanowa.

Hiperurykemia (hyperurykemia) to zwiększone stężenie kwasu moczowego we krwi. Kwas moczowy to substancja powstająca podczas metabolizmu takich związków, jak zasady purynowe czy kwasy nukleinowe. Do jego wydalania z organizmu dochodzi głównie poprzez usuwanie kwasu moczowego wraz z moczem, niewielka jego część (bo około 25%) trafia natomiast do przewodu pokarmowego i z niego usuwana jest razem z kałem.

Fizjologicznie produkowany w organizmie kwas moczowy jest z niego usuwany i wtedy jego stężenie w surowicy krwi nie przekracza granicy normy, którą jest 7 miligramów kwasu moczowego w decylitrze krwi. W sytuacji, kiedy zawartość tej substancji we krwi przekracza wspomnianą wartość, możliwe staje się rozpoznanie hiperurykemii. Pojawia się ona zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, będących w różnym wieku – związane jest to z tym, że do hiperurykemii może dojść na różne sposoby.

Hiperurykemia: przyczyny

Do hiperurykemii dochodzi zwykle na jeden z trzech sposobów. Pierwszym z nich jest wzmożone wytwarzanie kwasu moczowego, drugim jego zmniejszone wydalanie i związane z tym podwyższenie jego stężenia we krwi, trzeci mechanizm jest z kolei połączeniem obu wcześniej wymienionych.

Hiperurykemia może pojawiać się zarówno na skutek schorzeń istniejących u pacjenta już od jego urodzenia, jak i rozwijać się w związku z obciążeniami nabywanymi już w trakcie życia osobniczego. O pierwotnej hiperurykemii mówi się wtedy, gdy wynika ona z uwarunkowanych genetycznie zaburzeń enzymatycznych dotyczących przemian związków purynowych. Przykładem tego typu problemu jest zespół Lescha-Nyhana.

Hiperurykemia może być również nabyta – przyczynami podwyższonego stężenia kwasu moczowego we krwi w takim przypadku mogą być:

Do hiperurykemii mogą również prowadzić stany dość nietypowe. Pierwszym z nich jest tzw. zespół rozpadu nowotworu, który może się pojawiać po zastosowaniu u pacjenta leków przeciwnowotworowych. Stan ten wynika ze zwiększonego rozpadu komórek i jednym z jego objawów jest właśnie hiperurykemia. Inną możliwą przyczyną zwiększonego poziomu kwasu moczowego we krwi jest również wyjątkowo znaczny... wysiłek fizyczny.

Hiperurykemia: objawy

Sama hiperurykemia nie musi prowadzić do występowania u pacjentów jakichś dolegliwości, co więcej – u nawet 2/3 osób z podwyższonym stężeniem kwasu moczowego nie pojawiają się żadne objawy hiperurykemii. Pacjenci zaczynają doświadczać jakichś problemów zdrowotnych raczej dopiero wtedy, kiedy pojawią się u nich jakieś powikłania hiperurykemii – najczęstszymi z nich są dna moczanowa oraz kamica nerkowa.

W przebiegu dny moczanowej dochodzi do odkładania się kryształów moczanu sodu w stawach, co ostatecznie doprowadza do rozwoju zapalenia tych struktur. Chorzy z dną moczanową mogą cierpieć z powodu:

  • silnego bólu i sztywności stawów,
  • upośledzonej ruchomości w zajętych stawach,
  • zaczerwienienia i obrzęków struktur stawowych.

Innym stanem, do którego może doprowadzić hiperurykemia, jest kamica nerkowa. Tworzące się złogi moczanowe mogą mieć niewielkie rozmiary i być wydalane z organizmu wraz z moczem, większe twory mogą natomiast lokalizować się w strukturach układu moczowego i prowadzić do takich dolegliwości, jak:

Hiperurykemia: diagnostyka

Samą hiperurykemię rozpoznaje się na podstawie pomiaru stężenia kwasu moczowego we krwi. Czasami u pacjentów z podejrzeniem hiperurykemii zleca się również pomiar zawartości tego związku w moczu. Inne badania wykonywane u chorych, u których może istnieć podwyższony poziom kwasu moczowego, zależne są od prezentowanych przez nich objawów. Przykładowo u osób z dną moczanową możliwe jest pobieranie do analiz płynu z zajętych chorobowo stawów, w którym możliwe jest stwierdzenie obecności kryształów moczanu sodu. Z kolei w diagnostyce chorych z podejrzeniem nerkowej kamicy moczanowej wykorzystywane mogą być np. badanie obrazowe, takie jak ultrasonografia, pozwalające uwidocznić zlokalizowane w układzie moczowym złogi.

Hiperurykemia: leczenie

Leczenie hiperurykemii nie zawsze jest konieczne. U osób, u których stan ten nie prowadzi do żadnych objawów, leczenie wdrażane jest zwykle dopiero wtedy, kiedy stężenie kwasu moczowego w ich krwi przekroczy wartość 12 mg/dl.

Odmienna sytuacja dotyczy natomiast chorych, u których przez hiperurykemię rozwinęła się dna moczanowa. W tym przypadku postępowanie jest dwojakie: pacjentom podaje się leki służące do przerwania napadu dny (jak kolchicyna czy niesteroidowe leki przeciwzapalne), a także preparaty zapobiegające kolejnym epizodom schorzenia. W przypadku terapii zapobiegającej napadom dny moczanowej zastosowanie znajdują leki, które zmniejszają stężenie kwasu moczowego w osoczu. Jako przedstawicieli tej grupy można podać allopurinol, febuksostat czy benzbromaron i probenecyd.

Leczenie hiperurykemii to jednak nie tylko farmakoterapia. Pacjenci powinni się również wystrzegać spożywania substancji, które mogą doprowadzać do zwiększenia stężenia kwasu moczowego we krwi – takowymi są niektóre pokarmy (jak podroby, czerwone mięso czy słodkie produkty z dużą zawartością fruktozy) oraz alkohol. W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia hiperurykemii konieczne jest również właściwe leczenie innych schorzeń pacjenta (np. nadciśnienia tętniczego czy cukrzycy), u osób otyłych istnieje z kolei potrzeba zmniejszenia masy ciała.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W numerze 10/2019 "Zdrowia" kreatywne podejście do seksu, podstępna borelioza, nowe terapie nowotworów, komu grozi cyberchondria, leki szkodzące urodzie, probiotyki w kiszonkach. Miesięcznik "Zdrowie" to pakiet rzetelnej wiedzy i sprawdzonych porad!

Dowiedz się więcej
Miesięcznik Zdrowie 10/2019

Materiał partnerski

KOMENTARZE